GIS przychylny rozszerzeniu szczepień zalecanych w praktykach pielęgniarek i położnych
Pielęgniarki i położne z większą rolą w szczepieniach zalecanych. GIS popiera inicjatywę
Główny Inspektor Sanitarny Paweł Grzesiowski poparł inicjatywę rozszerzenia realizacji szczepień zalecanych w praktykach zawodowych pielęgniarek i położnych udzielających świadczeń w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. To odpowiedź na działania podjęte przez Naczelną Izbę Pielęgniarek i Położnych z inicjatywy Kolegium Pielęgniarek i Położnych Rodzinnych w Polsce. W piśmie z 23 lutego 2026 r. GIS wskazał, że po spełnieniu określonych warunków nie widzi przeszkód w dystrybucji szczepionek przez Państwową Inspekcję Sanitarną do takich podmiotów.
Sprawa dotyczy możliwości wykonywania szczepień zalecanych u dorosłych i dzieci z użyciem szczepionek finansowanych i zapewnianych przez Ministra Zdrowia w ramach praktyk zawodowych pielęgniarek lub położnych uczestniczących w realizacji świadczeń POZ. Z dokumentu wynika, że stanowisko GIS jest jednoznacznie przychylne kierunkowi zmian, choć sama realizacja wymaga wcześniejszego przygotowania formalnego i organizacyjnego.
W odpowiedzi skierowanej do prezes Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych Marioli Łodzińskiej Główny Inspektor Sanitarny podkreślił, że pielęgniarki i położne posiadają szerokie kompetencje i uprawnienia w zakresie realizacji szczepień. Zaznaczył również, że poszerzenie możliwości udziału tej grupy zawodowej w wykonywaniu szczepień zalecanych u dzieci i dorosłych może ułatwić pacjentom dostęp do profilaktyki i wpłynąć na wzrost bezpieczeństwa zdrowotnego populacji.
W ocenie GIS rozszerzenie kręgu osób wykonujących szczepienia zalecane preparatami zakupionymi przez Ministra Zdrowia, w tym szczepionkami dystrybuowanymi przez stacje sanitarno-epidemiologiczne, może przełożyć się na większą dostępność szczepień. Jednocześnie takie rozwiązanie mogłoby odciążyć inne podmioty realizujące szczepienia, szczególnie w okresach zwiększonego obciążenia systemu ochrony zdrowia, na przykład w sezonie jesienno-zimowym. W piśmie jako przykład skutecznego poszerzania dostępu do szczepień wskazano wcześniejsze umożliwienie szczepień w aptekach, z czego korzystało wielu pacjentów podczas akcji szczepień przeciw COVID-19 oraz przeciw grypie.
Z treści dokumentu wynika, że stacje sanitarno-epidemiologiczne już obecnie dystrybuują szczepionki zakupione przez Ministra Zdrowia do prowadzenia szczepień zalecanych u dzieci i dorosłych. Obecnie chodzi o szczepionki przeciw HPV, COVID-19 oraz krztuścowi u kobiet w ciąży. GIS zaznaczył jednak, że przekazywanie tych szczepionek przez stacje odbywa się wyłącznie do podmiotów posiadających umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia na wykonywanie tych szczepień.
To oznacza, że aby dystrybucja przez PSSE mogła objąć również praktyki zawodowe pielęgniarek lub położnych udzielających świadczeń w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna, konieczne jest formalne włączenie takich praktyk do sieci podmiotów realizujących szczepienia ochronne na podstawie umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia. Innymi słowy, poparcie GIS nie oznacza automatycznego wdrożenia rozwiązania od zaraz, lecz otwiera drogę do jego uporządkowania po stronie systemowej.
Drugim istotnym warunkiem są kwestie organizacyjne i techniczne. Główny Inspektor Sanitarny przypomniał, że wszystkie punkty szczepień odbierają szczepionki od PSSE i przechowują je z zachowaniem łańcucha chłodniczego. W praktyce oznacza to konieczność posiadania odpowiedniego wyposażenia oraz spełnienia warunków przechowywania i organizacji pracy właściwych dla podmiotu realizującego szczepienia ochronne.
Końcowa konkluzja pisma jest dla środowiska pielęgniarek i położnych korzystna. GIS wprost napisał, że popiera inicjatywę włączenia praktyk zawodowych pielęgniarek lub położnych udzielających świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie podstawowej opieki zdrowotnej do sieci punktów szczepień ochronnych zalecanych u dorosłych i dzieci z wykorzystaniem szczepionek finansowanych przez Ministra Zdrowia. Dodał przy tym, że po spełnieniu wskazanych wymagań nie stwierdza przeszkód w dystrybucji tych szczepionek przez PSSE, choć sama realizacja wymaga działań przygotowawczych, które nie leżą w kompetencjach Inspekcji Sanitarnej.
Znaczenie tego stanowiska wykracza poza samą organizację dostaw szczepionek. Może ono stanowić ważny argument w dalszych rozmowach dotyczących zwiększania roli pielęgniarek i położnych w systemie profilaktyki zdrowotnej, zwłaszcza tam, gdzie najważniejsza jest szybkość dostępu, bliskość świadczenia i wykorzystanie już istniejących kompetencji zawodowych. Dla pacjentów mogłoby to oznaczać łatwiejszy dostęp do szczepień zalecanych, a dla systemu bardziej elastyczne wykorzystanie zasobów kadrowych POZ.
Na obecnym etapie najważniejsze wydaje się więc to, że pojawiło się wyraźne, pisemne poparcie ze strony Głównego Inspektora Sanitarnego dla kierunku postulowanego przez samorząd pielęgniarek i położnych. Dalsze kroki będą wymagały rozwiązań formalnych, kontraktowych i organizacyjnych, ale sam sygnał z GIS można odczytywać jako istotne wsparcie dla rozszerzenia dostępności szczepień zalecanych w Polsce.
