Wiedza o HPV, kile i HIV wciąż niewystarczająca – wyniki badania

Mimo że liczba zgłoszonych przypadków najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową (STI) w Stanach Zjednoczonych nieznacznie spadła w ostatnich latach, zakażenia nadal pozostają poważnym problemem zdrowia publicznego. Najnowsze badanie przeprowadzone przez Annenberg Public Policy Center pokazuje, że Amerykanie dobrze rozumieją podstawowe drogi transmisji STI, jednak nadal występują istotne luki wiedzy dotyczące szczepień ochronnych, możliwości zapobiegania zakażeniom oraz leczenia poszczególnych chorób.

W artykule:

• Jak powszechne są choroby przenoszone drogą płciową w USA
• Jakie zakażenia społeczeństwo prawidłowo rozpoznaje jako STI
• Najczęstsze błędne przekonania dotyczące dróg transmisji
• Poziom wiedzy na temat szczepionek przeciw STI
• Rosnący problem kiły wrodzonej
• Które choroby można wyleczyć, a które pozostają nieuleczalne

Choroby przenoszone drogą płciową nadal pozostają powszechnym problemem

Dane Centers for Disease Control and Prevention (CDC) wskazują, że łączna liczba przypadków trzech najczęściej monitorowanych chorób przenoszonych drogą płciową – chlamydiozy, rzeżączki i kiły – zmniejszyła się w latach 2022–2024. Mimo tego wskaźniki zakażeń pozostają o 13% wyższe niż dekadę temu.

Według wstępnych danych CDC w 2024 roku odnotowano ponad 2,2 miliona przypadków tych trzech infekcji w Stanach Zjednoczonych.

Badanie przeprowadzone przez Annenberg Public Policy Center (APPC) Uniwersytetu Pensylwanii objęło 1639 dorosłych Amerykanów i wykazało, że niemal połowa respondentów (47%) deklaruje, iż oni sami lub ktoś z ich otoczenia otrzymał w przeszłości diagnozę choroby przenoszonej drogą płciową. Wśród osób znających kogoś z STI aż 72% wskazało, że zna co najmniej dwie osoby dotknięte takim zakażeniem.

CDC podkreśla, że najczęściej występującą infekcją przenoszoną drogą płciową jest zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Szacuje się, że około 85% ludzi zakazi się HPV przynajmniej raz w ciągu życia. Według wcześniejszych analiz CDC w dowolnym dniu około 20% populacji USA – czyli jedna na pięć osób – żyła z jakąś chorobą przenoszoną drogą płciową.

Luki w wiedzy dotyczącej rozpoznawania STI

CDC definiuje chorobę przenoszoną drogą płciową jako zakażenie wywołane przez wirusy, bakterie, grzyby lub pasożyty, które mogą być przekazywane podczas kontaktów seksualnych.

Badanie wykazało, że zdecydowana większość respondentów prawidłowo identyfikuje najczęściej występujące STI:

• 95% wskazało opryszczkę narządów płciowych,
• 94% rzeżączkę,
• 91% kiłę,
• 89% chlamydiozę,
• 75% HPV (wzrost o 6 punktów procentowych względem 2024 roku).

Znacznie gorzej wyglądała wiedza dotycząca innych infekcji, które również mogą być przenoszone drogą płciową:

• 92% wiedziało, że HIV może być przenoszony seksualnie,
• 35% wiedziało o możliwości transmisji mpox (małpiej ospy),
• 13% wiedziało, że wirus Zika może być również przenoszony drogą płciową.

Jak podkreślił Ken Winneg, dyrektor badań ankietowych APPC, wyniki wskazują na utrzymujące się niedobory wiedzy dotyczące zakażeń takich jak HPV, mpox i Zika.

Dobra znajomość głównych dróg transmisji, ale nadal obecne są mity

Respondenci wykazywali wysoką świadomość najczęstszych sposobów przenoszenia STI:

• 97% wskazało stosunek waginalny,
• 94% stosunek analny,
• 91% kontakt narządów płciowych,
• 89% seks oralny.

Jednocześnie niemal połowa ankietowanych (49%) uznała pocałunki za częstą drogę transmisji STI. Chociaż w określonych sytuacjach mogą one mieć znaczenie, nie stanowią typowej drogi zakażenia większością chorób przenoszonych drogą płciową.

Co piąty respondent (20%) błędnie uważał, że zakażenie STI można nabyć poprzez korzystanie z toalety po osobie chorej. CDC jednoznacznie podkreśla, że nie jest to droga transmisji takich zakażeń jak HIV, kiła czy opryszczka narządów płciowych.

Badanie wykazało również ograniczoną wiedzę dotyczącą innych sposobów przenoszenia HIV. Chociaż 92% respondentów wiedziało o transmisji seksualnej, jedynie 33% było świadomych możliwości zakażenia poprzez karmienie piersią. CDC wskazuje, że HIV może być przekazywany podczas ciąży, porodu oraz laktacji.

Ograniczona wiedza o szczepionkach przeciw STI

Jednym z najważniejszych wniosków badania jest niski poziom wiedzy na temat szczepień ochronnych związanych z chorobami przenoszonymi drogą płciową.

W przypadku infekcji, którym można zapobiegać dzięki szczepieniom:

• 68% respondentów prawidłowo wiedziało, że istnieje szczepionka przeciw HPV,
• 42% wiedziało o dostępności szczepionki przeciw mpox.

CDC podkreśla, że szczepienie przeciw HPV może zapobiegać ponad 90% nowotworów związanych z tym wirusem.

Jeszcze większe problemy dotyczyły wiedzy o chorobach, przeciw którym szczepionki nie istnieją:

• 54% respondentów nie wiedziało lub błędnie uważało, że istnieje szczepionka przeciw opryszczce narządów płciowych,
• 58% nie było pewnych w przypadku rzeżączki,
• 61% w przypadku kiły,
• 60% w przypadku chlamydiozy,
• 52% w przypadku HIV,
• 81% w przypadku wirusa Zika.

Pozytywne wyniki i utrzymujące się błędne przekonania

Badanie wykazało wysoki poziom wiedzy dotyczącej podstawowych faktów o STI:

• 93% respondentów wiedziało, że zakażenia mogą być przenoszone także przez osoby bezobjawowe,
• 87% odrzucało mit, że STI dotyczą wyłącznie osób mających wielu partnerów seksualnych,
• 83% wiedziało, że nowoczesne leczenie HIV pozwala kontrolować postęp choroby.

Jednocześnie tylko 45% ankietowanych wiedziało, że większość osób żyjących z HIV w USA nie rozwija AIDS.

Pozytywnym wynikiem była również świadomość dotycząca transmisji wertykalnej:

• 80% wiedziało, że STI mogą zostać przekazane dziecku podczas ciąży lub porodu,
• 70% wiedziało, że HPV może prowadzić do rozwoju nowotworów u kobiet.

Niepokojące pozostaje jednak utrzymywanie się mitu dotyczącego szczepień przeciw HPV. Aż 14% respondentów błędnie uważało, że szczepionka przeciw HPV zachęca nastolatków do podejmowania ryzykownych zachowań seksualnych. W 2024 roku odsetek ten wynosił 10%.

Kiła pozostaje poważnym wyzwaniem zdrowia publicznego

Autorzy raportu zwracają szczególną uwagę na sytuację epidemiologiczną kiły. Według najnowszych danych CDC w 2024 roku zgłoszono ponad 190 tysięcy przypadków tej choroby, a krajowy wskaźnik zachorowań osiągnął poziom 55,9 przypadków na 100 tysięcy mieszkańców.

Choć całkowita liczba przypadków kiły spadła o około 9% względem 2023 roku, liczba przypadków kiły wrodzonej wzrasta już dwunasty rok z rzędu. W 2024 roku odnotowano niemal 4 tysiące takich przypadków.

Według CDC częstość występowania kiły wrodzonej jest obecnie niemal o 700% wyższa niż dziesięć lat temu.

Mimo że 91% respondentów prawidłowo identyfikuje kiłę jako chorobę przenoszoną drogą płciową, aż 61% nie wie, czy istnieje przeciw niej szczepionka lub błędnie uważa, że taka szczepionka jest dostępna. Tymczasem, zgodnie z informacjami Mayo Clinic, szczepionka przeciw kile nie istnieje.

Jednocześnie około 80% respondentów prawidłowo wskazało abstynencję seksualną oraz stosowanie prezerwatyw jako skuteczne metody ograniczania ryzyka zakażenia kiłą.

Które STI można wyleczyć?

CDC przypomina, że trzy bakteryjne choroby przenoszone drogą płciową – rzeżączka, chlamydioza i kiła – mogą zostać skutecznie wyleczone odpowiednio dobraną antybiotykoterapią. Nie chroni to jednak przed ponownym zakażeniem.

Z kolei wirusowe STI, takie jak HPV, opryszczka narządów płciowych oraz HIV, pozostają nieuleczalne. W przypadku HPV organizm eliminuje zakażenie samoistnie w około 90% przypadków w ciągu dwóch lat. Jeśli jednak infekcja utrzymuje się, może prowadzić do rozwoju nowotworów.

Opryszczka narządów płciowych jest zakażeniem przewlekłym, jednak dostępne leki pozwalają ograniczać częstość i nasilenie nawrotów. HIV pozostaje chorobą nieuleczalną, lecz skuteczne leczenie umożliwia długotrwałą kontrolę zakażenia.

Większość pacjentów z mpox wraca do zdrowia dzięki leczeniu objawowemu, natomiast zakażenie wirusem Zika zwykle ustępuje samoistnie, choć w rzadkich przypadkach może prowadzić do ciężkich powikłań neurologicznych.

Źródło: Annenberg Public Policy Center of the University of Pennsylvania, Survey highlights persistent uncertainty on STI vaccines. DOI: brak DOI (materiał informacyjny APPC).