Dawki przypominające zmniejszają ryzyko zgonu z powodu COVID-19 – wyniki dużego badania populacyjnego w Anglii

Nowe badanie obejmujące ponad 3 miliony dorosłych, którzy otrzymali jesienną dawkę przypominającą szczepionki przeciw COVID-19 w 2022 roku w Anglii, wykazało istotne zmniejszenie ryzyka hospitalizacji oraz zgonu związanego z zakażeniem SARS-CoV-2. Analiza przeprowadzona przez zespoły z University of Bristol oraz University of Oxford dostarcza kolejnych dowodów na skuteczność szczepień przypominających w populacji osób wcześniej zaszczepionych.

Badanie zostało opublikowane 18 lutego w czasopiśmie Vaccine i wykazało, że skuteczność dawek przypominających była porównywalna w przypadku preparatów Moderna (BA.1 mRNA-1273) oraz Pfizer-BioNTech (BA.1 BNT162b2), choć obserwowano stopniowe osłabienie ochrony w czasie.

Projekt badania i źródła danych

Analiza została przeprowadzona w ramach National Institute for Health and Care Research (NIHR) Bristol Biomedical Research Centre. Oceniano skuteczność dawek przypominających podawanych podczas jesiennej kampanii szczepień w 2022 roku w Anglii u osób w wieku 50 lat i starszych, które wcześniej ukończyły podstawowy schemat szczepienia przeciw COVID-19.

Badanie, zatwierdzone przez NHS England, opierało się na zintegrowanych danych z dokumentacji podstawowej opieki zdrowotnej (GP) oraz hospitalizacji, dostępnych za pośrednictwem platformy badawczej OpenSAFELY. Do analizy włączono 3 464 877 osób kwalifikujących się do szczepienia przypominającego oraz taką samą liczbę osób, które nie otrzymały dawki przypominającej.

W celu ograniczenia wpływu czynników zakłócających zastosowano metodę dopasowania kohort. Uczestników dopasowano pod względem:
– wieku,
– daty przyjęcia ostatniej dawki szczepionki przeciw COVID-19,
– rodzaju wcześniej otrzymanego preparatu,
– stopnia klinicznej podatności na ciężki przebieg choroby,
– regionu geograficznego.

Obserwacja trwała niemal rok, a głównymi punktami końcowymi były hospitalizacja oraz zgon z powodu COVID-19.

Wyniki kliniczne

W analizie obejmującej 2,5 miliona osób obserwowanych przez rok odnotowano:

– 14 436 hospitalizacji związanych z COVID-19,
– 1 152 zgony z powodu COVID-19,
– 32 184 zgony niezwiązane z COVID-19,
– 52 758 złamań.

Osoby, które otrzymały dawkę przypominającą, charakteryzowały się istotnie niższym 350-dniowym ryzykiem hospitalizacji z powodu COVID-19 (3,78 vs 6,81 na 1 000 osób) oraz zgonu (0,29 vs 0,61 na 1 000 osób) w porównaniu z osobami niezaszczepionymi dawką przypominającą.

Oznacza to redukcję ryzyka hospitalizacji i zgonu o około 50%. Najsilniejszą ochronę obserwowano w pierwszych 70 dniach po podaniu dawki przypominającej, po czym efekt ochronny stopniowo malał.

Porównanie szczepionek mRNA

Analiza nie wykazała istotnych różnic w zakresie ochrony przed hospitalizacją i zgonem z powodu COVID-19 pomiędzy szczepionkami Moderna (BA.1 mRNA-1273) a Pfizer-BioNTech (BA.1 BNT162b2).

Zaobserwowano jednak nieznacznie wyższą śmiertelność niezwiązaną z COVID-19 w grupie otrzymującej mRNA-1273. Autorzy podkreślają, że wynik ten należy interpretować ostrożnie, ponieważ badanie miało charakter obserwacyjny i mimo zastosowanego dopasowania kohortowego nie można całkowicie wykluczyć wpływu resztkowych czynników zakłócających.

Analiza złamań jako punkt kontrolny

W badaniu oceniono również częstość złamań – zdarzenia, które nie jest biologicznie powiązane przyczynowo ze szczepieniem przeciw COVID-19. W grupie osób zaszczepionych dawką przypominającą odnotowano niewielkie zmniejszenie ryzyka złamań.

Autorzy wskazują, że może to świadczyć o niepełnym wyeliminowaniu czynników zakłócających (np. ogólnego stanu zdrowia, stylu życia, dostępu do opieki medycznej). Jednocześnie znacznie mniejsza skala tego efektu w porównaniu z redukcją ryzyka hospitalizacji i zgonu z powodu COVID-19 wzmacnia wiarygodność głównych wniosków badania.

Znaczenie kliniczne

Jak podkreśla dr Paul Madley-Dowd z University of Bristol, wyniki badania wzmacniają znaczenie stosowania dawek przypominających przeciw COVID-19 u osób powyżej 50. roku życia.

Analiza dostarcza dodatkowych dowodów, że szczepienia przypominające skutecznie zmniejszają ryzyko ciężkiego przebiegu choroby oraz zgonu, choć ochrona ta ulega osłabieniu w czasie. Dane te mają istotne znaczenie dla planowania przyszłych strategii szczepień w populacjach podwyższonego ryzyka.

Badanie zostało sfinansowane przez NHS England, Wellcome Trust, Medical Research Council (MRC), NIHR, NIHR Bristol BRC, OpenSAFELY oraz Bennett Institute for Applied Data Science.

Źródło: Vaccine, Effectiveness of bivalent BA.1 mRNA booster vaccines during the autumn 2022 COVID-19 booster programme in adults aged 50+ in England: observational matched cohort study using OpenSAFELY
DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.vaccine.2026.128276