Mpox jest wirusową chorobą zakaźną, zwykle przenoszoną ze zwierząt na ludzi, której objawy obejmują gorączkę oraz charakterystyczne zmiany skórne. W 2023 roku w Kamitudze, w Demokratycznej Republice Konga (DRK), pojawił się nowy wariant wirusa małpiej ospy (monkeypox virus, MPXV), określany jako klad Ib.
W krótkim komunikacie opublikowanym w czasopiśmie Eurosurveillance McLoughlin i wsp. opisali – według wiedzy autorów – pierwszy udokumentowany przypadek transmisji MPXV kladu Ib w środowisku opieki zdrowotnej poza kontynentem afrykańskim. W sumie w Irlandii, w okresie od sierpnia do października 2025 roku, zidentyfikowano cztery epidemiologicznie powiązane przypadki mpox. Jedną z osób w tym klastrze był pracownik ochrony zdrowia, który opiekował się hospitalizowanym pacjentem z mpox, zanim choroba ta została uwzględniona w diagnostyce różnicowej.
Hospitalizowany pacjent nie posiadał wywiadu podróży, a początkowy obraz kliniczny nie obejmował licznych zmian skórnych ani objawów ze strony układu oddechowego, które są zwykle kojarzone z mpox. Znacząco utrudniło to wczesne rozpoznanie choroby. Po uwzględnieniu mpox w diagnostyce różnicowej wdrożono procedury zapobiegania i kontroli zakażeń, obejmujące izolację chorego z zachowaniem środków ostrożności drogą powietrzną, kontaktową i kropelkową oraz identyfikację kontaktów w społeczności w celu zaoferowania szczepień ochronnych.
Analiza pełnego sekwencjonowania genomu potwierdziła obecność MPXV kladu Ib u trzech przypadków, dla których dostępne były sekwencje genetyczne. Sekwencje te były identyczne, co jednoznacznie potwierdziło związek epidemiologiczny między przypadkami. Wyniki badań genomowych wykazały również obecność mutacji charakterystycznych dla transmisji międzyludzkiej, a nie dla pierwotnego przeniesienia zoonotycznego ze zwierząt.
Konieczność wysokiego poziomu czujności klinicznej wobec mpox
Na podstawie wywiadu podróży przypadku indeksowego (podróż z Pakistanu przez region wschodniego basenu Morza Śródziemnego) autorzy podkreślają, że „opisany klaster uwidacznia utrzymujące się ryzyko transmisji mpox związanej z podróżami międzynarodowymi oraz konieczność zachowania wysokiego poziomu czujności klinicznej wobec mpox u pacjentów z odpowiednimi objawami klinicznymi i wywiadem podróży do krajów, w których wirus ten aktualnie krąży”.
W tym samym numerze Eurosurveillance Bugeme i wsp. opisali istotną zmianę wzorców transmisji – od dominującej drogi seksualnej do głównie nieseksualnej – w badaniu nad transmisją środowiskową mpox kladu Ib we wschodniej części Demokratycznej Republice Konga w 2024 roku. Autorzy wysunęli hipotezę, że przeludnione warunki mieszkaniowe znacząco przyspieszyły szerzenie się zakażeń podczas tego ogniska, które dotyczyło głównie dzieci i młodzieży poniżej 15. roku życia, przy ograniczonym udziale transmisji seksualnej.
W analizie za podejrzany przypadek mpox uznawano każdą osobę, u której w okresie badania występowała wysypka lub zmiany skórne. Między czerwcem a październikiem 2024 roku w ośrodku leczenia mpox w Uvirze (DRK) zarejestrowano 973 podejrzane przypadki, z czego połowę stanowiły kobiety. Zdecydowana większość zachorowań dotyczyła dzieci i młodzieży – 68% przypadków (n = 620) wystąpiło u osób poniżej 15. roku życia, a 35% (n = 344) u dzieci młodszych niż 5 lat.
Odsetek przypadków w grupie wiekowej <15 lat wzrastał wraz z rozwojem ogniska epidemicznego aż do połowy lipca 2024 roku. Ciężki lub bardzo ciężki przebieg kliniczny mpox, definiowany jako obecność ponad 100 zmian skórnych, obserwowano u 22% (n = 191/858) podejrzanych przypadków.
Bugeme i wsp. wykazali, że dwie trzecie pacjentów (68%) zgłaszało narażenie głównie w obrębie własnego gospodarstwa domowego, przy czym w większości przypadków (67%) kontakt dotyczył wielu podejrzanych chorych na mpox. Zgłaszane narażenie w placówkach ochrony zdrowia było stosunkowo rzadkie (14 spośród 439 respondentów).
Autorzy konkludują, że „kilka czynników prawdopodobnie przyczyniło się do wysokiej częstości zakażeń MPXV kladu Ib wśród dzieci: (i) utajona transmisja; (ii) odporność poszczepienna przeciwko ospie prawdziwej u osób starszych; oraz (iii) różnice związane z wiekiem w podatności na zakażenie MPXV, nasilane przez niedożywienie dzieci”. W związku z tym postulują przyspieszenie prac nad szczepionkami przeciw mpox przeznaczonymi dla dzieci oraz wzmocnienie działań profilaktycznych w środowisku domowym i lokalnych społecznościach.
Źródło: Eurosurveillance, Nosocomial transmission in a monkeypox virus clade Ib outbreak, Ireland, August to October 2025
DOI: http://dx.doi.org/10.2807/1560-7917.ES.2025.30.50.2500926
