Starożytne DNA a współczesne epidemie: gruźlica w perspektywie ewolucyjnej

Profesor Anne Stone z Arizona State University przedstawi wyniki badań dotyczących ewolucyjnej historii chorób zakaźnych podczas dorocznego spotkania American Association for the Advancement of Science (AAAS), które odbędzie się w przyszłym tygodniu w Phoenix.

Wystąpienie zatytułowane „(Re)Emerging Pathogens: Ancient Spillovers Teach Us About Modern Plagues” koncentruje się na gruźlicy (tuberculosis, TB) – chorobie, która od tysięcy lat dotyka zarówno ludzi, jak i zwierzęta. W oparciu o analizy genetyczne starożytnego DNA badania Stone śledzą, w jaki sposób prątki gruźlicy przemieszczały się między gatunkami oraz populacjami ludzkimi na przestrzeni dziejów, a także jakie wnioski z tych procesów można wyciągnąć dla zrozumienia współczesnych chorób zakaźnych.

Dowody genetyczne uzyskane z przypadków gruźlicy sprzed okresu kolonizacji europejskiej wskazują, że choroba przedostała się do populacji ludzkich w obu Amerykach w wyniku wielokrotnych zoonotycznych transmisji od fok. Następnie dochodziło do utrwalonej transmisji międzyludzkiej, obejmującej regiony śródlądowe i rozprzestrzeniającej się aż do Ameryki Północnej. Po kontakcie z Europejczykami szczepy gruźlicy pochodzące z Eurazji szybko wyparły wcześniejsze warianty, zasadniczo zmieniając obraz epidemiologiczny choroby na kontynencie.

Jak podkreśla Stone, analiza starożytnych genomów umożliwia badanie chorób zakaźnych w znacznie dłuższej perspektywie czasowej niż pozwalają na to wyłącznie współczesne dane epidemiologiczne. Ocena sposobów, w jakie patogeny pojawiały się i adaptowały w przeszłości, pozwala identyfikować powtarzalne wzorce ekologiczne i społeczne sprzyjające szerokiej transmisji.

Badania obejmują również analizę reakcji populacji ludzkich na choroby w ujęciu długoterminowym, w tym rolę praktyk kulturowych oraz adaptacji genetycznych wpływających na podatność i odporność na zakażenia. Zrozumienie tych interakcji człowiek–patogen w skali ewolucyjnej dostarcza istotnego kontekstu dla przewidywania dalszej ewolucji drobnoustrojów.

Anne Stone jest Regents Professor w School of Human Evolution and Social Change na Arizona State University oraz dyrektorem Center for Evolution and Medicine. Jest międzynarodowo uznanym ekspertem w dziedzinie badań starożytnego DNA, koncentrującym się na ewolucyjnej historii chorób zakaźnych oraz relacjach między biologią a populacjami ludzkimi.

Doroczne spotkanie AAAS gromadzi naukowców, decydentów oraz przedstawicieli opinii publicznej z całego świata w celu omówienia najnowszych osiągnięć naukowych i ich implikacji społecznych.

Źródło: Arizona State University