Nowy gatunek bakterii odkryty w Amazonii blisko spokrewniony z andyjskimi patogenami wywołującymi bartonellozę
Nowy gatunek bakterii z rodzaju Bartonella został odkryty w Parku Narodowym Amazonii w stanie Pará w Brazylii w owadach z rodzaju muchówek piaskowych (Phlebotominae), zwanych także moskitami piaskowymi. Owady te znane są przede wszystkim jako wektory leiszmaniozy, jednak według badaczy DNA nowo odkrytego mikroorganizmu wykazuje podobieństwo do dwóch innych andyjskich gatunków: B. bacilliformis i B. ancashensis. To właśnie te bakterie odpowiadają za chorobę Carrión’a (znaną również jako brodawka peruwiańska i gorączka Oroya), przenoszoną przez muchówki piaskowe.
Dotychczas w Brazylii nie odnotowano dowodów na to, że nowy gatunek wywołuje choroby. Ponieważ jednak bakterie z rodzaju Bartonella są odpowiedzialne za liczne infekcje w innych krajach, konieczne są dalsze badania.
Badania przeprowadzili Marcos Rogério André oraz Eunice Aparecida Bianchi Galati, związani z brazylijskimi ośrodkami naukowymi: Wydziałem Nauk Rolniczych i Weterynaryjnych Uniwersytetu Stanowego w São Paulo (UNESP, kampus Jaboticabal) oraz Szkołą Zdrowia Publicznego Uniwersytetu w São Paulo (FSP-USP). Projekt został sfinansowany przez fundację FAPESP i objął próbki samic muchówek piaskowych zebranych w latach 2022–2023 wzdłuż rzek Uruá i Tracoá.
Zdaniem badaczy, obecność DNA Bartonella w owadach w Brazylii może sugerować zdolność adaptacji patogenów andyjskich do nowych gatunków wektorów występujących poza Andami. Gatunki Pintomyia serrana i Pintomyia nevesi spotykane w Brazylii są morfologicznie zbliżone do owadów uznanych w Peru za wektory B. bacilliformis.
Bartonnelozy to choroby wywoływane przez różne gatunki Bartonella, przenoszone nie tylko przez muchówki piaskowe, lecz także przez pchły i wszy. Objawiają się przewlekłymi infekcjami, które mogą utrzymywać się w organizmie przez długi czas, co stanowi szczególne zagrożenie u osób z obniżoną odpornością. Najbardziej znaną w praktyce klinicznej jednostką z tej grupy jest choroba kociego pazura, wywoływana przez B. henselae.
Naukowcy podkreślają, że odkrycie to powinno zwrócić uwagę klinicystów, zwłaszcza w przypadku pacjentów z gorączką o nieustalonej etiologii. Trwają prace nad poszukiwaniem rezerwuarów zwierzęcych oraz nad analizą próbek z innych biomów, w tym z atlantyckiego lasu deszczowego w stanie São Paulo.
Choć wyniki mają charakter wstępny, wskazują na możliwość istnienia nieopisanego dotąd czynnika chorobotwórczego w Brazylii, blisko spokrewnionego z bakteriami wywołującymi bartonellozę w krajach andyjskich.
Źródło: Acta Tropica, „Molecular evidence of Bartonella spp. in sand flies (Diptera: Psychodidae) from the Brazilian Amazon”
DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.actatropica.2025.107682
