Manikomycyna – nowy antybiotyk przeciwko bakteriom opornym na leczenie

Międzynarodowy zespół badawczy z udziałem Universität Hamburg odkrył nowy antybiotyk o nazwie manikomycyna (Manikomycin). Związek wyizolowano z dobrze poznanej bakterii glebowej Streptomyces rimosus. Badania wykazały aktywność wobec wielolekoopornych drobnoustrojów oraz brak podatności na mechanizmy oporności związane z wieloma obecnie stosowanymi antybiotykami.

W artykule:

• Dlaczego potrzebne są nowe antybiotyki
• Odkrycie manikomycyny w dobrze poznanej bakterii glebowej
• Rola nowoczesnych metod frakcjonowania w poszukiwaniu leków
• Aktywność przeciwko wielolekoopornym patogenom
• Wyniki pierwszych badań przedklinicznych
• Znaczenie odkrycia dla przyszłości terapii zakażeń

Jednym z największych wyzwań współczesnej medycyny pozostaje narastająca oporność bakterii na antybiotyki. Poszukiwanie nowych substancji przeciwdrobnoustrojowych jest kluczowe dla skutecznego leczenia zakażeń wywoływanych przez wielolekooporne patogeny, które coraz częściej nie reagują na dostępne terapie.

Zespół badawczy, w którego skład weszli naukowcy z Universität Hamburg, McMaster University w Ontario (Kanada) oraz University of Illinois Chicago (USA), odkrył nowy antybiotyk nazwany manikomycyną. Wyniki badań opublikowano na łamach prestiżowego czasopisma Nature.

Nowe możliwości w dobrze poznanych mikroorganizmach

Przez dziesięciolecia naturalne związki produkowane przez bakterie i grzyby stanowiły najważniejsze źródło nowych antybiotyków. W ostatnich latach panowało jednak przekonanie, że wiele grup mikroorganizmów zostało już dokładnie przebadanych i ich potencjał odkrywczy jest ograniczony. Dotyczyło to również promieniowców (Actinomycetes), do których należy wiele gatunków produkujących antybiotyki.

Jak podkreśla Max Berger, doktorant na Wydziale Chemii Universität Hamburg i współautor publikacji, zastosowanie udoskonalonych metod frakcjonowania pozwoliło wykazać, że nawet bardzo dobrze poznane szczepy bakterii mogą być źródłem całkowicie nowych struktur chemicznych o unikalnych mechanizmach działania.

Manikomycyna wyizolowana ze Streptomyces rimosus

Badacze skoncentrowali się na bakterii Streptomyces rimosus, należącej do grupy promieniowców. Mikroorganizm ten jest znany przede wszystkim jako producent oksytetracykliny – antybiotyku stosowanego między innymi w leczeniu zakażeń oczu.

W trakcie prowadzonych analiz naukowcom udało się wyizolować wcześniej nieznaną substancję o właściwościach przeciwbakteryjnych. Nowy związek otrzymał nazwę manikomycyna.

Skuteczność wobec wielolekoopornych bakterii

Według autorów badań manikomycyna wykazuje zdolność eliminowania grup bakterii opornych na wiele stosowanych obecnie leków przeciwbakteryjnych. Co szczególnie istotne, nowy związek nie wydaje się podatny na mechanizmy oporności związane z antybiotykami wykorzystywanymi obecnie w praktyce klinicznej.

Oznacza to, że manikomycyna może reprezentować nową klasę związków przeciwdrobnoustrojowych zdolnych do działania tam, gdzie standardowe terapie zawodzą.

Pierwsze badania przedkliniczne

W badaniach przeprowadzonych na myszach nowy antybiotyk wykazał akceptowalny profil tolerancji. Jednocześnie w pierwszych modelach zakażeń nie uzyskano jeszcze satysfakcjonującej skuteczności terapeutycznej.

Naukowcy ustalili jednak, że problem prawdopodobnie nie wynika z braku aktywności biologicznej związku. Analizy sugerują, że manikomycyna stosunkowo szybko ulega rozkładowi w osoczu krwi, co ogranicza jej ekspozycję i skuteczność działania.

Zdaniem badaczy dalsze prace nad optymalizacją właściwości farmakologicznych związku mogą pozwolić na znaczącą poprawę jego potencjału terapeutycznego.

Znaczenie odkrycia dla walki z antybiotykoopornością

Odkrycie manikomycyny dostarcza ważnego dowodu na to, że nawet dobrze poznane mikroorganizmy mogą nadal skrywać nieodkryte substancje o dużym znaczeniu medycznym. Wyniki badań wskazują, że wykorzystanie nowoczesnych metod analitycznych może otworzyć drogę do identyfikacji kolejnych antybiotyków o nowych mechanizmach działania.

W obliczu globalnego kryzysu antybiotykooporności takie odkrycia mają szczególne znaczenie. Rozszerzenie dostępnego arsenału leków przeciwbakteryjnych może w przyszłości pomóc w leczeniu zakażeń wywoływanych przez drobnoustroje oporne na większość obecnie stosowanych terapii.

Źródło: Nature, New antibiotic Manikomycin discovered from Streptomyces rimosus.
DOI: https://doi.org/10.1038/s41586-026-10589-2