Odkrycie bakterii chroniącej przed zespołem post-COVID (long Covid)

Zgodnie z danymi World Health Organization, około 6% populacji na świecie, która przeszła zakażenie SARS-CoV-2 – czyli blisko 400 milionów osób – rozwija przewlekłą postać choroby określaną jako long Covid. Skala tego zjawiska wskazuje jednoznacznie, że utrzymujące się objawy po przebytej infekcji pozostają istotnym wyzwaniem zdrowia publicznego.

Projekt badawczy i jego założenia

W 2021 roku, w szczytowym okresie pandemii COVID-19, Université catholique de Louvain (UCLouvain, Belgia) wraz ze szpitalem Cliniques universitaires Saint-Luc rozpoczęły szeroko zakrojone badanie mające na celu identyfikację czynników predykcyjnych rozwoju długotrwałych powikłań po zakażeniu. Kluczowym celem było określenie, czy już w fazie ostrej infekcji możliwe jest przewidzenie ryzyka wystąpienia zespołu post-COVID oraz zrozumienie mechanizmów leżących u jego podstaw.

Rola mikrobiomu dróg oddechowych

Po pięciu latach badań naukowcy wykazali istotną rolę bakterii Dolosigranulum pigrum, naturalnie występującej w mikrobiomie dróg oddechowych. Wyniki wskazują, że większa liczebność tej bakterii wiąże się z mniejszym ryzykiem utrzymywania się objawów charakterystycznych dla long Covid.

Zespół badawczy, w skład którego weszli m.in. Jean Cyr Yombi, Leïla Belkir i Julien De Greef – specjaliści chorób zakaźnych z Cliniques universitaires Saint-Luc – przeanalizował przebieg choroby u 156 pacjentów. Szczególną uwagę zwrócono na trzy kluczowe obszary objawowe:

• przewlekłe zmęczenie,
• zaburzenia funkcji poznawczych,
• objawy ze strony układu oddechowego, w tym duszność.

Równolegle zespół kierowany przez Laure Elens i Patrice Cani oraz Bradley’a Warda z UCLouvain Louvain Drug Research Institute przeprowadził analizę molekularną próbek krwi oraz wymazów z nosogardła. Badano tzw. sygnatury molekularne, które mogą wyjaśniać różnice w przebiegu choroby między pacjentami.

Mechanizmy ochronne i znaczenie kliniczne

Badacze podkreślają, że wyniki sugerują istnienie bakterii o potencjalnym działaniu protekcyjnym w obrębie mikrobiomu oddechowego. Obecność Dolosigranulum pigrum może sprzyjać lepszej rekonwalescencji po infekcjach wirusowych układu oddechowego, takich jak COVID-19 czy grypa.

Z kolei zaburzenia mikrobiomu – szczególnie w przebiegu ciężkich infekcji lub w wyniku stosowania antybiotyków o szerokim spektrum działania – mogą negatywnie wpływać na długoterminowe wyniki kliniczne.

W praktyce oznacza to, że:

• wysoka liczebność bakterii może działać ochronnie przed rozwojem long Covid lub ciężkiej grypy,
• jej niedobór wiąże się ze zwiększonym ryzykiem przewlekłych powikłań,
• mikrobiom dróg oddechowych staje się istotnym celem diagnostycznym i terapeutycznym.

Perspektywy terapeutyczne i profilaktyczne

Warto podkreślić, że potencjalny efekt ochronny Dolosigranulum pigrum był wcześniej obserwowany w kontekście zakażeń wirusem grypy. Nowe dane, opublikowane w czasopiśmie Microbiology Spectrum, rozszerzają tę wiedzę na zakażenia SARS-CoV-2.

Naukowcy wskazują na możliwość opracowania nowych strategii terapeutycznych, w tym:

• probiotyków ukierunkowanych na mikrobiom dróg oddechowych,
• preparatów donosowych zawierających bakterie ochronne,
• profilaktycznego stosowania takich terapii przed sezonem infekcyjnym.

Takie podejście mogłoby ograniczyć ryzyko ciężkiego przebiegu infekcji oraz rozwój powikłań długoterminowych.

Znaczenie racjonalnej antybiotykoterapii

Istotnym wnioskiem badania jest również wpływ antybiotyków o nieselektywnym działaniu na mikrobiom dróg oddechowych. Ich stosowanie może zaburzać naturalne mechanizmy obronne organizmu, co podkreśla konieczność racjonalizacji antybiotykoterapii w praktyce klinicznej.

Organizacja badania i finansowanie

Badanie zostało przeprowadzone w ramach konsorcjum HYGIEIA działającego przy University of Louvain oraz we współpracy z Cliniques universitaires Saint-Luc. Projekt uzyskał wsparcie finansowe m.in. od Sofina Covid Solidarity Fund, Fondation Saint-Luc, FNRS oraz WEL Research Institute regionu Walonii.

Źródło: Microbiology Spectrum, Association of nasopharyngeal Dolosigranulum pigrum and Corynebacterium species with post-acute sequelae of SARS-CoV-2 in a longitudinal cohort
DOI: http://dx.doi.org/10.1128/spectrum.02313-25