W ciągu ostatnich dwóch dekad odnotowano znaczną poprawę poziomu wyszczepialności dzieci w większości krajów afrykańskich. Mimo to, jak wskazuje nowe badanie opublikowane 29 lipca w otwartym czasopiśmie PLOS Medicine przez dr Phuong The Nguyena z Uniwersytetu Hitotsubashi w Japonii i współautorów, co najmniej 12 krajów afrykańskich prawdopodobnie nie zrealizuje globalnych celów pełnego uodpornienia dzieci do 2030 roku.
Szczepienia to jeden z najskuteczniejszych sposobów ochrony dzieci przed chorobami zakaźnymi. Niemniej jednak poziom wyszczepialności w wielu krajach Afryki wciąż pozostaje niezadowalający. Skuteczny monitoring i śledzenie postępów na poziomie krajowym i lokalnym są kluczowe dla udoskonalania programów zdrowotnych i realizacji globalnych celów szczepień.
W nowym badaniu naukowcy przeanalizowali dane dotyczące szczepień dzieci, obejmujące około miliona zapisów z 104 reprezentatywnych badań demograficzno-zdrowotnych (DHS) przeprowadzonych w 38 krajach Afryki w latach 2000–2019. Korzystając z technik modelowania, oszacowali trendy wyszczepialności do 2030 roku oraz przeanalizowali nierówności geograficzne i społeczno-ekonomiczne.
Dane wykazały ogólną poprawę w zakresie wyszczepialności między 2000 a 2019 rokiem. Prognozy sugerują, że jeśli obecne trendy się utrzymają, większość krajów osiągnie lub przekroczy cele zakładające 80–90% pokrycia szczepieniami przeciwko gruźlicy, odrze, polio, błonicy, krztuścowi i tężcowi. Jednak 12 z 38 badanych państw, w tym kraje o stosunkowo wysokim poziomie rozwoju, jak RPA, Egipt czy Kongo-Brazzaville, nie zmierza ku pełnemu osiągnięciu tych celów.
Badacze wskazali także na istotne nierówności społeczno-ekonomiczne – różnice w wyszczepialności między najbogatszymi a najbiedniejszymi grupami społecznymi sięgały nawet 58%. Choć w większości państw przewiduje się stopniowe zmniejszanie tych dysproporcji do 2030 roku, w Nigerii i Angoli mogą one utrzymywać się lub nawet pogłębiać.
„Osiągnięcia te są prawdopodobnie wynikiem długofalowych wysiłków podejmowanych zarówno na szczeblu krajowym, jak i lokalnym, wspieranych przez społeczność międzynarodową, która uznała szczepienia za priorytet” – komentują autorzy. „Jednak tempo postępów w kierunku pełnego uodpornienia dzieci pozostaje zbyt wolne w 12 analizowanych krajach afrykańskich. W wielu z nich nadal występują poważne problemy związane z kosztami szczepionek, ich dostępnością i dystrybucją, co wynika ze słabości systemów podstawowej opieki zdrowotnej oraz ograniczonych zasobów.”
Autorzy dodają: „Choć poziom szczepień dzieci w Afryce się poprawił, postępy są nierównomierne. Wiele krajów i regionów pozostaje poza ścieżką prowadzącą do realizacji globalnych celów na rok 2030.”
W podsumowaniu badacze podkreślają: „To badanie po raz kolejny pokazuje, jak kluczowe jest gromadzenie wiarygodnych danych na poziomie subnarodowym, które pozwalają identyfikować społeczności pozostające w tyle. Mamy nadzieję, że wyniki pomogą w opracowaniu bardziej sprawiedliwych i ukierunkowanych strategii szczepień.”
Źródło: PLOS Medicine, Can African countries meet 2030 childhood immunization goals?
DOI: http://dx.doi.org/10.1371/journal.pmed.1004664
