Znaczący wzrost liczby przypadków sepsy w Nowej Zelandii – wyniki badania epidemiologicznego

Hospitalizacje z powodu sepsy w Nowej Zelandii znacząco wzrosły w latach 2000–2019, a szczególnie wysokie ryzyko dotyczy niemowląt, osób powyżej 70. roku życia, populacji Māori i Pacific oraz mieszkańców obszarów o wysokim poziomie deprywacji społeczno-ekonomicznej – wynika z badań przeprowadzonych przez naukowców z University of Otago, Wellington – Ōtākou Whakaihu Waka, Pōneke.

Badanie prowadzone przez Sharlę McTavish, doktorantkę z Department of Public Health, wykazało, że wskaźnik hospitalizacji z powodu sepsy wzrósł o 78% w analizowanym 20-letnim okresie – z 217 przypadków na 100 000 mieszkańców w 2000 roku do 386 przypadków na 100 000 w roku 2019.

Populacje Māori oraz Pacific były odpowiednio 1,7 oraz 2,3 razy bardziej narażone na hospitalizację z powodu sepsy niż osoby niebędące przedstawicielami tych grup ani populacji azjatyckiej. Jednocześnie ryzyko zgonu w tych grupach było ponad 1,5-krotnie wyższe. Pacjenci zamieszkujący obszary o wysokiej deprywacji społeczno-ekonomicznej mieli dwukrotnie większe ryzyko zgonu z powodu sepsy niż osoby z obszarów o najniższym poziomie deprywacji.

Sepsa jest ostrym, zagrażającym życiu stanem, wynikającym z nieprawidłowej, nadmiernej odpowiedzi układu odpornościowego na zakażenie, prowadzącej do uszkodzenia tkanek i narządów. Szacuje się, że globalnie sepsa odpowiada za co trzeci zgon, a w 2021 roku odnotowano ponad 166 milionów przypadków tej choroby.

Badanie Uniwersytetu Otago jest pierwszym opracowaniem analizującym długoterminowe trendy epidemiologiczne dotyczące wszystkich hospitalizacji z powodu sepsy w publicznych szpitalach Aotearoa (Nowej Zelandii). Wyniki zostały opublikowane w międzynarodowym czasopiśmie medycznym The Lancet Regional Health – Western Pacific.

Jak podkreśla Sharla McTavish, sepsa ma istotny wpływ na zdrowie publiczne i dobrostan społeczeństwa w Aotearoa.

„W ciągu dwóch dekad odnotowano około 260 000 hospitalizacji z powodu sepsy oraz 27 400 zgonów. Stanowi to niemal 5% całkowitej śmiertelności w tym okresie. Dla porównania – liczba zgonów z powodu sepsy była niemal czterokrotnie wyższa niż liczba ofiar wypadków drogowych.”

Pomimo wyraźnego wzrostu liczby hospitalizacji, liczba zgonów pozostawała względnie stabilna, co wskazuje na znaczącą poprawę przeżywalności, szczególnie w grupie pacjentów powyżej 70. roku życia.

Zdaniem badaczki, liczba przypadków sepsy będzie nadal rosła wraz ze starzeniem się populacji oraz zwiększającą się częstością chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca.

„Osoby z wieloma przewlekłymi schorzeniami są w grupie podwyższonego ryzyka rozwoju sepsy. Jeśli dodatkowo występują nierówności społeczne, takie jak przeludnienie gospodarstw domowych, ryzyko to jeszcze bardziej wzrasta.”

Profesor zdrowia publicznego Michael Baker z University of Otago, współautor badania, podkreśla, że działania prewencyjne powinny stać się jednym z priorytetów polityki zdrowotnej państwa.

„Wiele przypadków sepsy i związanych z nią zgonów można zapobiec. Konieczne jest wykorzystanie wszystkich dostępnych narzędzi zdrowia publicznego, aby ograniczyć jej wpływ na nowozelandzkie rodziny.”

Dr Paul Huggan z Sepsis Trust NZ zwraca uwagę na skalę problemu klinicznego.

„Około jeden na pięciu pacjentów z sepsą wymaga leczenia na oddziale intensywnej terapii lub oddziale o podwyższonym nadzorze. Tymczasem tylko połowa pacjentów otrzymuje leczenie w zalecanym trzygodzinnym oknie czasowym, co jest wynikiem znacznie poniżej światowych standardów i bezpośrednio zagraża życiu.”

Dane międzynarodowe wskazują, że inwestycje w wczesne rozpoznanie oraz działania profilaktyczne mogą znacząco skrócić czas hospitalizacji, zmniejszyć obciążenie oddziałów intensywnej terapii oraz ograniczyć koszty systemowe, przynosząc jednocześnie wymierne korzyści ekonomiczne.

Ally Hossain, dyrektor generalna Sepsis Trust NZ, podkreśla konieczność wdrożenia skoordynowanych działań systemowych.

„Pilnie potrzebujemy długofalowego, kompleksowego Narodowego Planu Działań w zakresie sepsy, który uwzględni profilaktykę, wczesne rozpoznanie i leczenie, racjonalne stosowanie antybiotyków oraz monitorowanie epidemiologiczne. Kluczowe jest również zapewnienie kompleksowego wsparcia dla pacjentów po przebytym epizodzie sepsy, szczególnie w pierwszym roku po wypisie ze szpitala.”

Ekspertka podkreśla również, że Nowa Zelandia zaczyna odstawać od krajów o porównywalnych systemach ochrony zdrowia w zakresie wczesnego rozpoznawania i skutecznego leczenia sepsy, co bezpośrednio przekłada się na liczbę zgonów, którym można by zapobiec.

Źródło: The Lancet Regional Health – Western Pacific, Significant rise in sepsis cases in New Zealand
DOI: https://doi.org/10.1016/j.lanwpc.2025.101767