Ciężkie infekcje mogą zwiększać ryzyko demencji – nowe dane epidemiologiczne

Nasilone infekcje wymagające hospitalizacji mogą stanowić istotny, niezależny czynnik ryzyka rozwoju demencji – wynika z najnowszego badania opublikowanego 24 marca w czasopiśmie PLOS Medicine. Analiza przeprowadzona przez zespół kierowany przez Pyry’ego Sipilę z University of Helsinki dostarcza silnych dowodów na związek między ciężkimi zakażeniami a późniejszym pogorszeniem funkcji poznawczych.

Złożone zależności między infekcjami a demencją

Dotychczas obserwacje epidemiologiczne wskazywały na możliwy związek pomiędzy infekcjami a zwiększonym ryzykiem demencji. Nie było jednak jasne, czy zależność ta wynika bezpośrednio z działania infekcji, czy raczej z obecności innych chorób współistniejących, które predysponują zarówno do zakażeń, jak i do zaburzeń neurodegeneracyjnych.

W celu rozstrzygnięcia tej kwestii badacze wykorzystali ogólnokrajowe fińskie rejestry zdrowotne, obejmujące ponad 62 000 osób w wieku 65 lat i starszych, u których w latach 2017–2020 rozpoznano demencję o późnym początku. Grupę porównawczą stanowiło ponad 312 000 osób bez rozpoznania demencji, dopasowanych pod względem kluczowych zmiennych demograficznych.

Szeroka analiza chorób współistniejących

W badaniu zastosowano szerokie podejście analityczne, uwzględniające wszystkie choroby wymagające hospitalizacji odnotowane w ciągu 20 lat poprzedzających diagnozę demencji. W rezultacie zidentyfikowano 29 schorzeń istotnie związanych ze zwiększonym ryzykiem jej rozwoju.

Blisko połowa (47%) przypadków demencji była poprzedzona wystąpieniem co najmniej jednej z tych chorób. Wśród nich znalazły się dwie jednostki infekcyjne: zapalenie pęcherza moczowego oraz bakteryjne zakażenia o nieokreślonej lokalizacji.

Wśród chorób niezakaźnych najsilniejsze powiązania z demencją wykazano dla:

• zaburzeń psychicznych wynikających z uszkodzenia mózgu lub chorób somatycznych,
• choroby Parkinsona,
• zaburzeń psychicznych i behawioralnych związanych z alkoholem.

Infekcje jako niezależny czynnik ryzyka

Po uwzględnieniu 27 chorób niezakaźnych związanych z demencją, zależność pomiędzy infekcjami a ryzykiem demencji pozostała w dużej mierze niezmieniona. Analiza wykazała, że mniej niż jedna siódma zwiększonego ryzyka demencji u osób hospitalizowanych z powodu zapalenia pęcherza lub zakażeń bakteryjnych mogła być wyjaśniona wcześniejszymi chorobami współistniejącymi.

Co istotne, związek ten był jeszcze silniejszy w przypadku demencji o wczesnym początku (przed 65. rokiem życia). W tej grupie aż pięć typów infekcji – w tym zapalenie płuc oraz próchnica zębów – wiązało się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju choroby.

Potencjalne mechanizmy patofizjologiczne

Autorzy sugerują, że ciężkie infekcje mogą przyspieszać procesy neurodegeneracyjne poprzez mechanizmy takie jak:

• przewlekła aktywacja układu immunologicznego,
• nasilony stan zapalny ośrodkowego układu nerwowego,
• dysfunkcja bariery krew–mózg,
• nasilenie procesów neurotoksycznych i stresu oksydacyjnego.

Zwrócono również uwagę, że infekcje związane z demencją występowały średnio 5–6 lat przed jej rozpoznaniem. Biorąc pod uwagę długi, wieloletni okres rozwoju demencji, obserwacja ta sugeruje potencjalny wpływ infekcji na przyspieszenie już istniejących procesów patologicznych.

Ograniczenia badania

Badanie miało charakter obserwacyjny, co ogranicza możliwość wnioskowania o zależności przyczynowo-skutkowej. Dodatkowo brakowało:

• danych dotyczących wyjściowej funkcji poznawczej przed rozpoznaniem demencji,
• szczegółowych informacji klinicznych,
• danych dotyczących leczenia infekcji.

Autorzy podkreślają, że nie można wykluczyć wpływu niezmierzonych czynników zakłócających.

Implikacje kliniczne i kierunki dalszych badań

Wyniki badania wskazują, że ciężkie infekcje mogą stanowić modyfikowalny czynnik ryzyka demencji. W związku z tym kluczowe znaczenie mogą mieć:

• skuteczna profilaktyka zakażeń,
• wczesna diagnostyka,
• optymalne leczenie infekcji u osób starszych.

Jednocześnie autorzy podkreślają konieczność przeprowadzenia badań interwencyjnych, które pozwolą ocenić, czy ograniczenie częstości i ciężkości infekcji przekłada się na zmniejszenie ryzyka demencji lub opóźnienie jej wystąpienia.

Pełny artykuł dostępny jest pod adresem: https://plos.io/4qY5nix

Źródło: PLOS Medicine, The role of noninfectious comorbidities in the association between severe infections and risk of dementia in Finland: A nationwide registry study
DOI: http://dx.doi.org/10.1371/journal.pmed.1004688