Szczepienie przeciw RSV w późnej ciąży a bezpieczeństwo matki i płodu – dane z dużej kohorty

Zakażenia wywołane przez syncytialny wirus oddechowy (respiratory syncytial virus, RSV) stanowią jedną z głównych przyczyn ciężkich infekcji dolnych dróg oddechowych u niemowląt na całym świecie, prowadząc do znacznej chorobowości i śmiertelności w pierwszych miesiącach życia. Jedną z kluczowych strategii ochrony noworodków jest tzw. bierna immunizacja niemowlęcia poprzez aktywne szczepienie kobiet w ciąży. W ostatnich latach szczególne zainteresowanie wzbudziła dwuwalentna szczepionka oparta na podjednostce prefuzjogennej białka F wirusa RSV (RSVpreF, Abrysvo, Pfizer).

Choć badania kliniczne wykazały wysoką skuteczność tej szczepionki w zapobieganiu ciężkiej chorobie RSV u niemowląt, pojawiły się sygnały bezpieczeństwa dotyczące niewielkiego, statystycznie nieistotnego wzrostu ryzyka porodu przedwczesnego oraz nadciśnieniowych powikłań ciąży. Z tego względu niezbędne stało się prowadzenie długoterminowego monitorowania bezpieczeństwa w warunkach rzeczywistej praktyki klinicznej.

Autorzy i ośrodki badawcze

Analiza została przeprowadzona przez zespół badaczy kierowany przez Ashley I. Michnick, PharmD, PhD, we współpracy z Sarah C. MacDonald, ScD oraz Austin Cosgrove, BS, a także liczne grono współautorów. Badanie zrealizowano w oparciu o dane pochodzące z pięciu dużych systemów opieki zdrowotnej w Stanach Zjednoczonych, działających w ramach ubezpieczeniowych planów zdrowotnych.

Praca została opublikowana online 8 stycznia 2026 roku na łamach prestiżowego czasopisma JAMA.

Projekt badania i metodyka

Przedstawione wyniki stanowią analizę pośrednią trwającego retrospektywnego badania kohortowego, którego zakończenie zaplanowano na 2029 rok. Oceniano bezpieczeństwo podania szczepionki RSVpreF kobietom ciężarnym pomiędzy 32. tygodniem 0. dniem a 36. tygodniem 6. dniem ciąży, w trakcie pierwszego pełnego sezonu RSV po dopuszczeniu szczepionki do stosowania (od 22 września 2023 do 14 czerwca 2024 roku).

Do badania włączono ciąże pojedyncze, które przekroczyły 31. tydzień trwania, u kobiet w wieku 15–54 lat, objętych ciągłą ochroną ubezpieczeniową od co najmniej 6 miesięcy przed ciążą do porodu żywego. Warunkiem kwalifikacji było również przyjęcie co najmniej jednej innej szczepionki przed ciążą, co pozwalało uwzględnić zachowania prozdrowotne związane z korzystaniem ze szczepień.

Kobiety zaszczepione RSVpreF dopasowano w stosunku 1:1 do kobiet niezaszczepionych, z uwzględnieniem m.in. wieku ciążowego w dniu indeksowym, kwartału rozpoczęcia ciąży, wcześniejszych chorób nadciśnieniowych, stanów upośledzających odporność oraz skłonności do przyjmowania szczepień (propensity score). Analizy statystyczne przeprowadzono z wykorzystaniem modeli proporcjonalnych hazardów Coxa, obliczając skorygowane współczynniki ryzyka (HR) oraz 95-procentowe przedziały ufności.

Badane punkty końcowe

Do z góry określonych punktów końcowych bezpieczeństwa należały:

• poród przedwczesny,
• przedwczesne pęknięcie błon płodowych (PROM),
• przedwczesne PROM,
• nadciśnieniowe zaburzenia ciąży (HDP), w tym nadciśnienie ciążowe, stan przedrzucawkowy, nadciśnienie poporodowe oraz zespół HELLP.

Wyniki analizy pośredniej

Spośród 54 011 analizowanych ciąż, 10 273 (19,0%) dotyczyło kobiet zaszczepionych RSVpreF. Po przeprowadzeniu dopasowania 1:1 analizą objęto 6 857 par ciąż zaszczepionych i niezaszczepionych, pomiędzy którymi nie stwierdzono istotnych różnic w zakresie cech wyjściowych, takich jak wiek matki, choroby współistniejące czy powikłania w przebiegu ciąży.

Po skorygowaniu o czynniki zakłócające nie wykazano statystycznie istotnego wzrostu ryzyka żadnego z analizowanych zdarzeń niepożądanych. Co istotne, ryzyko porodu przedwczesnego było nawet istotnie niższe w grupie zaszczepionej (HR 0,76; 95% CI 0,63–0,91), podobnie jak ryzyko przedwczesnego PROM (HR 0,77; 95% CI 0,59–0,99). Częstość nadciśnieniowych zaburzeń ciąży była porównywalna w obu grupach, a rozkład ich poszczególnych składowych nie różnił się istotnie.

Znaczenie kliniczne i kontekst wcześniejszych badań

Autorzy odnoszą swoje wyniki do wcześniejszych analiz sekwencyjnych oraz danych z Vaccine Safety Datalink, w których obserwowano niewielki wzrost ryzyka HDP. W aktualnym badaniu zastosowano jednak bardziej rygorystyczną kontrolę czynników zakłócających, w tym obowiązkowe kryterium zachowań pro-szczepiennych, co może tłumaczyć brak potwierdzenia wcześniejszych sygnałów.

Podkreślono również, że negatywne wyniki jednego z badań klinicznych innej szczepionki przeciw RSV, podawanej wcześniej w ciąży, nie powinny być automatycznie ekstrapolowane na RSVpreF stosowaną w późniejszym okresie ciąży.

Wnioski i perspektywy dalszych badań

Analiza pośrednia wskazuje, że szczepienie RSVpreF pomiędzy 32. a 36. tygodniem ciąży nie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem porodu przedwczesnego ani nadciśnieniowych powikłań ciąży. Wyniki te wzmacniają profil bezpieczeństwa szczepionki w warunkach rzeczywistej praktyki klinicznej.

Autorzy podkreślają jednak konieczność dalszego monitorowania bezpieczeństwa. Końcowy raport, planowany na 2029 rok, obejmie dodatkowe punkty końcowe, populacje dotychczas niedostatecznie reprezentowane (w tym kobiety objęte Medicaid oraz mniejszości rasowe i etniczne) oraz analizy w istotnych podgrupach klinicznych.

Źródło: JAMA, Interim Safety of RSVpreF Vaccination During Pregnancy
DOI: https://doi.org/10.1001/jama.2025.23452