MHH: Ponad siedem milionów euro na badania nad infekcjami przyszłości
Nowy program ACME: walka z infekcjami przez aktywację komórkowych mechanizmów obronnych
W ramach nowego programu studiów doktoranckich ACME naukowcy poszukują nowych, komórkowych mechanizmów obronnych przeciwko wirusom i bakteriom. Projekt, który rozpocznie się w kwietniu 2026 roku, otrzymał pięcioletnie finansowanie z Niemieckiej Fundacji Badawczej (DFG) w wysokości 7,2 miliona euro.
Walka z infekcjami od środka
Infekcje pozostają jednymi z najczęstszych chorób na świecie, generując ogromne koszty dla systemów ochrony zdrowia. Mimo postępów w zakresie profilaktyki i leczenia, nadal są jedną z głównych przyczyn zgonów na świecie. Problem dodatkowo potęguje rosnąca oporność bakterii na antybiotyki oraz ograniczona dostępność skutecznych leków przeciwwirusowych. Nowe podejście proponowane przez zespół prof. dra Dirka Schlütera z Instytutu Mikrobiologii Medycznej i Higieny Szpitalnej na Uniwersytecie Medycznym w Hanowerze (MHH) polega na wzmacnianiu zlokalizowanej wewnątrzkomórkowej odpowiedzi immunologicznej organizmu.
Celem projektu jest z jednej strony zablokowanie mechanizmów, dzięki którym patogeny wykorzystują ludzkie komórki jako miejsca namnażania, z drugiej zaś – aktywacja endogennych komórkowych mechanizmów obronnych. W ramach programu ACME wykształconych zostanie 20 doktorantów z nauk przyrodniczych oraz 10 z medycyny. Dodatkowo, wsparcie otrzymają dwaj młodzi naukowcy – jeden z każdej z tych dziedzin. Projekt zakłada możliwość przedłużenia finansowania o kolejne cztery lata.
Aktywacja obrony wewnątrz komórki
Szczególną uwagę badacze skupiają na infekcjach wywoływanych przez wirusy z grupy alfaherpeswirusów i wirusa grypy, a także przez bakterie zdolne do przeżywania i namnażania się wewnątrz komórek. Większość bakterii rozwija się poza komórkami, np. w jelitach, na skórze czy we krwi, jednak niektóre gatunki preferują środowisko wewnątrzkomórkowe, korzystając z zasobów gospodarza.
Naukowcy planują identyfikację struktur i cząsteczek wewnątrz komórek, które – aktywowane przez sygnały patogenów – inicjują odpowiedź ochronną. Jak tłumaczy prof. Schlüter, takie „komórkowe efektory” mogą rozpoznawać patogeny, neutralizować je lub usuwać z organizmu. Inne mogą zapobiegać obchodzeniu mechanizmów odpornościowych przez bakterie i wirusy, a także regulować apoptozę – zaprogramowaną śmierć zainfekowanych komórek. Choć te mechanizmy są zwykle specyficzne dla danego patogenu i rodzaju komórki, zespół ACME zamierza również badać uniwersalne, wewnątrzkomórkowe szlaki odpornościowe, które można by aktywować niezależnie od konkretnego zakażenia.
Nowoczesne szkolenie interdyscyplinarne
Program ACME koncentruje się nie tylko na badaniach, ale również na edukacji interdyscyplinarnej przyszłych naukowców. Prof. Schlüter podkreśla, że nadrzędnym celem jest wszechstronne i nowoczesne kształcenie doktorantów z zakresu biologii infekcji w kontekście ludzkich zakażeń wewnątrzkomórkowych. W ramach dziesięciu projektów badawczych doktoranci będą zdobywać wiedzę z wykorzystaniem najnowocześniejszych technik i metod.
Nad projektami czuwa 13 renomowanych naukowców z MHH, TWINCORE w Hanowerze oraz Helmholtz-Institut für Infektionsforschung (HZI). Zakres ich ekspertyzy obejmuje techniki omiczne (genomika, proteomika), biologię komórkową i molekularną, hodowlę ludzkich organoidów, a także integrację sztucznej inteligencji z analizą danych biomedycznych.
Współpraca międzynarodowa i sieciowanie młodych badaczy
Ważnym elementem programu jest współpraca z Uniwersytetem Aarhus w Danii, a konkretnie z finansowanym przez Duński Narodowy Fundusz Badawczy Centrum Immunologii Infekcji Wirusowych. Współpraca obejmuje organizację wspólnych seminariów z udziałem duńskich ekspertów, które będą koordynowane przez ACME oraz klaster doskonałości RESIST. Dodatkowo, przewidziano możliwość realizacji części badań przez doktorantów w Danii.
Proces kształcenia wspierany będzie poprzez strukturalny program szkoleniowy oraz indywidualne ścieżki rozwoju kariery. Jak zaznacza prof. Schlüter: „Dzięki temu zapewniamy przyszłym naukowcom zestaw kompetencji i narzędzi niezbędnych do rozwoju medycyny jutra”.
Źródło: Medizinische Hochschule Hannover
