Szczepienie ciężarnych przeciw RSV zmniejsza ryzyko hospitalizacji niemowląt o ponad 80% – wyniki dużego badania UKHSA

Największe jak dotąd badanie typu real-world, zaprezentowane podczas ESCMID Global 2026, dostarcza silnych dowodów na skuteczność szczepień ciężarnych przeciw wirusowi RSV w zapobieganiu ciężkim zakażeniom dolnych dróg oddechowych u niemowląt. Odpowiednio wczesne podanie szczepionki redukuje ryzyko hospitalizacji nawet o ponad 80%, a efekt ochronny zależy istotnie od czasu między szczepieniem a porodem.

W artykule:

• Wpływ RSV na zdrowie niemowląt
• Założenia i metodologia badania UKHSA
• Skuteczność szczepienia i znaczenie czasu podania
• Wyniki u wcześniaków
• Implikacje kliniczne i zdrowia publicznego
• Perspektywy dalszych badań

Znaczenie kliniczne RSV u niemowląt

Wirus RSV (respiratory syncytial virus) jest jednym z najczęstszych patogenów wywołujących infekcje dolnych dróg oddechowych u niemowląt i małych dzieci, w tym zapalenie oskrzelików oraz zapalenie płuc. Zakażenia RSV stanowią jedną z głównych przyczyn hospitalizacji w tej grupie wiekowej na świecie.

Wczesne zakażenie RSV wiąże się nie tylko z ostrym przebiegiem choroby, lecz także z długofalowymi konsekwencjami, takimi jak nawracające świsty oddechowe, rozwój astmy, zwiększona liczba hospitalizacji oraz trwałe pogorszenie funkcji płuc.

Program szczepień ciężarnych w Anglii

W odpowiedzi na obciążenie epidemiologiczne RSV, w Anglii 1 września 2024 roku wdrożono ogólnokrajowy program szczepień ciężarnych, obejmujący podawanie szczepionki Bivalent Prefusion F kobietom od 28. tygodnia ciąży.

Mechanizm działania tej strategii opiera się na biernym przekazywaniu przeciwciał przez łożysko, co umożliwia ochronę noworodka od pierwszych dni życia – okresu największej podatności na ciężki przebieg infekcji RSV.

Metodologia badania kohortowego

Badanie przeprowadzone przez UK Health Security Agency miało charakter retrospektywnego badania kohortowego i obejmowało analizę powiązanych danych krajowych, w tym:

• dokumentacji położniczej NHS
• danych immunizacyjnych
• danych szpitalnych i laboratoryjnych

Analizie poddano 289 399 niemowląt urodzonych między 2 września 2024 a 24 marca 2025 roku, co odpowiada około 90% wszystkich urodzeń w Anglii w tym okresie.

Skuteczność szczepienia i zależność od czasu

W badanej populacji odnotowano 4594 hospitalizacje związane z RSV. Pomimo że dzieci matek nieszczepionych stanowiły 55% kohorty, odpowiadały za aż 87,2% hospitalizacji.

W grupie niemowląt, których matki zostały zaszczepione co najmniej 14 dni przed porodem, skuteczność szczepienia oszacowano na 81,3% w redukcji ryzyka hospitalizacji.

Analiza wykazała wyraźną zależność pomiędzy czasem szczepienia a poziomem ochrony:

• ≥4 tygodnie przed porodem – skuteczność bliska 85%
• 10–13 dni przed porodem – redukcja hospitalizacji o około 50%
• <10 dni przed porodem – brak istotnego efektu ochronnego

Wyniki te jednoznacznie wskazują na konieczność jak najwcześniejszego szczepienia w zalecanym oknie czasowym trzeciego trymestru.

Skuteczność u wcześniaków

Szczególnie istotne są dane dotyczące wcześniaków, które należą do grupy najwyższego ryzyka ciężkiego przebiegu zakażenia RSV.

W tej populacji skuteczność szczepienia wyniosła 69,4%, pod warunkiem zachowania co najmniej 14-dniowego odstępu między szczepieniem a porodem.

Wskazuje to, że odpowiednio wczesne szczepienie w trzecim trymestrze może zapewnić istotną ochronę również w tej wrażliwej grupie pacjentów.

Implikacje dla praktyki klinicznej i zdrowia publicznego

Wyniki badania mają istotne znaczenie dla organizacji opieki perinatalnej i programów profilaktycznych:

• potwierdzają wysoką skuteczność szczepień ciężarnych jako strategii ochrony noworodków
• wskazują na kluczową rolę właściwego czasu podania szczepionki
• podkreślają potrzebę zwiększenia wyszczepialności w populacji ciężarnych

Autorzy badania zwracają również uwagę na globalny wymiar problemu. Choć w krajach wysokorozwiniętych śmiertelność z powodu RSV jest stosunkowo niska, w krajach o niskim i średnim dochodzie wirus ten pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów niemowląt.

Kierunki dalszych badań

Planowane są kolejne analizy obejmujące:

• ocenę długoterminowego wpływu szczepień na zdrowie dzieci
• skuteczność w kolejnych miesiącach życia
• porównanie z immunoprofilaktyką przeciwciałami monoklonalnymi
• ocenę efektów w populacji skrajnych wcześniaków

Rozszerzenie programów szczepień ciężarnych przeciw RSV może stanowić jeden z kluczowych elementów globalnej strategii redukcji śmiertelności i chorobowości niemowląt.

Źródło: ESCMID Global 2026, Maternal RSV vaccination and reduced risk of hospitalisation for babies in England – 2024/45