Nowe dowody na bezpieczeństwo iwermektyny u dzieci poniżej 15 kg

Miliony bardzo małych dzieci, dotychczas wykluczonych z terapii iwermektyną, mogłyby zostać bezpiecznie objęte kampaniami leczenia chorób tropikalnych, takich jak robaczyce jelitowe, świerzb czy onchocerkoza (river blindness), zgodnie z wynikami badania klinicznego zaprezentowanego podczas dorocznego spotkania American Society of Tropical Medicine and Hygiene (ASTMH).

„Nasze randomizowane, podwójnie zaślepione badanie z udziałem 240 uczestników przeprowadzone w Gambii, Kenii i Brazylii wykazało, że iwermektynę można bezpiecznie podawać małym dzieciom o masie ciała już od 5 kilogramów (około 11 funtów). To istotne, ponieważ dzieci te są szczególnie narażone na choroby, które obecnie skutecznie leczymy iwermektyną” – powiedział dr Kevin Kobylinski, honorary visiting research fellow na University of Oxford, związany z Mahidol Oxford Tropical Medicine Research Unit w Bangkoku, główny autor badania.

Obecne zapisy w charakterystykach produktów leczniczych zabraniają stosowania iwermektyny u dzieci ważących mniej niż 15 kilogramów. Dr Kobylinski wyjaśnił, że ograniczenie to zaczęto kwestionować po analizie szerokiego zbioru badań klinicznych, w których odnotowano przypadki bezpiecznego podania leku dzieciom o masie od 5 kilogramów bez poważnych działań niepożądanych. „Wyniki badania Ivermectin Safety in Small Children powinny dostarczyć dodatkowych dowodów, że iwermektynę można bezpiecznie stosować u dzieci poniżej 15 kilogramów” – dodał.

Iwermektyna jest powszechnie stosowana w ramach masowych kampanii leczniczych (mass drug administration, MDA), w których całe społeczności otrzymują lek. Włączenie najmłodszych dzieci może istotnie zwiększyć skuteczność tych programów. Przykładowo:


  • Małe dzieci są najbardziej narażone na zahamowanie wzrostu i zaburzenia poznawcze spowodowane zakażeniami robakami jelitowymi wrażliwymi na iwermektynę.
    • Istnieją dowody, że iwermektyna może ograniczać transmisję malarii, ale jedynie wtedy, gdy kampanie MDA obejmą około 70% populacji docelowej – co jest trudne do osiągnięcia, gdy wyklucza się dzieci poniżej 15 kilogramów.
    • Kampanie MDA z iwermektyną to kluczowy element eradykacji onchocerkozy. Choroba ta może prowadzić do ślepoty dopiero po kilku latach zakażenia, co oznacza, że opóźnienie terapii może wciąż chronić wzrok. Jednak zakażenia we wczesnym dzieciństwie mogą wywoływać reakcje immunologiczne prowadzące do ciężkiej postaci padaczki związanej z onchocerkozą, znanej jako nodding syndrome.
    • Małe dzieci są szczególnie podatne na świerzb – pasożytniczą chorobę skóry wywołującą intensywny świąd, nadkażenia bakteryjne i liczne powikłania.


„Iwermektyna stanowi fundament najbardziej efektywnych interwencji w zdrowiu globalnym. Dowody na to, że lek można bezpiecznie stosować u małych dzieci, mogą zwiększyć skalę i efektywność tych działań” – podkreślił prezes ASTMH, dr David Fidock, CS Hamish Young Professor of Microbiology and Immunology oraz Professor of Medical Sciences w Columbia University Irving Medical Center.

Mirosław Wójcik

Mirosław Wójcik

Mirosław Wójcik - twórca i redaktor naczelny "Oddechu Życia" i koordynator grupy MedyczneMedia.pl, autor tekstów poświęconych eksperymentalnym terapiom, nowym lekom, tłumacz doniesień prasowych i artykułów zagranicznych. W latach 2007-2014 redaktor naczelny internetowego dziennika naukowego "BIOLOG". Członek Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, European Cystic Fibrosis Society, Polskiego Towarzystwa Alergologicznego (PTA). Prezes Fundacji Oddech Życia.

Epidemiologia, zakażenia i zdrowie publiczne

Profesjonalny serwis dla kadry medycznej

TygodnikEpidemiologiczny.pl jest profesjonalnym portalem informacyjnym i edukacyjnym poświęconym epidemiologii, chorobom zakaźnym, wakcynologii, profilaktyce zakażeń i zdrowiu publicznemu. Serwis jest kierowany przede wszystkim do lekarzy, pielęgniarek, diagnostów laboratoryjnych, farmaceutów oraz innych profesjonalistów ochrony zdrowia.

Publikowane materiały mogą obejmować omówienia badań naukowych, wytycznych, stanowisk ekspertów, produktów leczniczych, wyrobów medycznych, procedur i organizacji opieki. Mają charakter informacyjny, edukacyjny i redakcyjny. Nie stanowią indywidualnej konsultacji dotyczącej konkretnego pacjenta, kompletnej instrukcji postępowania ani samodzielnej podstawy decyzji klinicznej.

Przed wykorzystaniem informacji w praktyce należy zweryfikować je w aktualnych źródłach pierwotnych, pełnej treści wytycznych i zaleceń, Charakterystyce Produktu Leczniczego, instrukcji używania wyrobu medycznego, komunikatach właściwych organów oraz procedurach obowiązujących w danej placówce. Należy uwzględnić datę publikacji lub aktualizacji materiału, a także możliwe korekty, ostrzeżenia, ograniczenia, wycofania i późniejsze zmiany zaleceń.

Decyzje diagnostyczne, terapeutyczne, pielęgnacyjne i fizjoterapeutyczne powinny być podejmowane przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia, w granicach ich kompetencji, na podstawie indywidualnej oceny pacjenta, aktualnej wiedzy medycznej, obowiązującego prawa, zasad etyki zawodowej, bezpieczeństwa pacjenta oraz z należytą starannością. Serwis nie zastępuje dokumentacji medycznej, konsultacji specjalistycznej, konsylium, systemów informacji o lekach i wyrobach medycznych ani wewnętrznych procedur podmiotu leczniczego.

Informacja dla pacjentów i opiekunów

Serwis jest publicznie dostępny, jednak jego treści nie służą do samodzielnego rozpoznawania lub wykluczania chorób ani do rozpoczynania, przerywania lub zmieniania leczenia, dawkowania leków, rehabilitacji, fizjoterapii, diety lub innych elementów postępowania. Wątpliwości dotyczące zdrowia, objawów, wyników badań lub terapii należy konsultować z właściwym członkiem zespołu medycznego.

W razie nagłego zagrożenia zdrowia lub życia, w szczególności nasilonej duszności, sinienia, utraty przytomności, silnego bólu w klatce piersiowej albo gwałtownego pogorszenia stanu zdrowia, należy niezwłocznie wezwać pomoc pod numerem 112.