W przełomowym kroku w terapii chorób zakaźnych badacze z Monash University i The Alfred opracowali spersonalizowany produkt terapii fagowej, wykorzystujący wirusy bakteryjne – tzw. bakteriofagi – do zwalczania wyjątkowo problematycznych bakterii opornych na antybiotyki.
Nowe leczenie, nazwane Entelli-02, to pięciofagowy koktajl zaprojektowany specjalnie do zwalczania kompleksu Enterobacter cloacae (ECC) – grupy bakterii odpowiedzialnych za ciężkie, często trudne do leczenia infekcje.
Badania, opublikowane w Nature Microbiology, prowadził prof. Jeremy J. Barr z School of Biological Sciences Monash University, we współpracy z prof. Antonem Pelegiem z Department of Infectious Diseases w The Alfred i Monash University. Wyniki badań stanowią nową ścieżkę medycyny precyzyjnej w szpitalach, które mierzą się z rosnącą opornością drobnoustrojów (AMR).
„Po raz pierwszy zaprojektowaliśmy i opracowaliśmy gotowy do użycia klinicznego produkt terapii fagowej dostosowany do patogenu opornego na antybiotyki w lokalnym szpitalu” – powiedział prof. Barr. „Entelli-02 to nie tylko osiągnięcie naukowe, ale przede wszystkim narzędzie kliniczne stworzone z myślą o pierwszej linii walki z groźnymi, lekoopornymi infekcjami bakteryjnymi”.
Infekcje wywołane przez Enterobacter są szczególnie trudne do leczenia i powiązano je z ponad 200 tysiącami zgonów na świecie w 2019 roku. Bakterie te pojawiają się w szpitalach na całym świecie i mają zdolność rozwijania oporności nawet wobec ostatnich dostępnych linii antybiotyków.
Zespół badawczy pod kierunkiem dr. Dinesha Subedi, wykorzystując dekadę izolowanych szczepów bakteryjnych, stworzył i przetestował Entelli-02 dzięki rygorystycznym procesom izolacji fagów, analiz genetycznych i badań przedklinicznych.
„Początkowo w naszym koktajlu znalazły się trzy fagi, jednak poprzez iteracyjny proces projektowania udało nam się genetycznie zaadaptować wirusy, by poszerzyć ich zakres gospodarzy. Następnie dobraliśmy dwa kolejne fagi, które poprawiły skuteczność leczenia” – wyjaśnia dr Subedi.
Ostateczny produkt – Entelli-02 – zawiera pięć fagów, które mogą niszczyć szeroki zakres szczepów Enterobacter oraz redukować obciążenie bakteryjne u zakażonych myszy o ponad 99%.
Preparat wyprodukowano w Monash Phage Foundry jako produkt fagowy klasy terapeutycznej, spełniający wymogi jałowości i bezpieczeństwa do stosowania dożylnego zgodnie z australijskim systemem Therapeutic Goods Administration Special Access Scheme.
„To model działania, jak szpitale mogą reagować na ogniska AMR przy pomocy terapii precyzyjnych” – podkreśla prof. Barr.
Prof. Peleg dodaje: „Łączymy pomost między szerokospektralnymi terapiami antybakteryjnymi a spersonalizowaną terapią fagową, dostarczając rozwiązanie gotowe do użycia, które jest jednocześnie celowane i skalowalne. Jesteśmy już przygotowani, aby wprowadzić produkt ‘z półki’ wspierający leczenie najtrudniejszych infekcji”.
Projekt badawczy był efektem współpracy Monash University’s Centre to Impact AMR, Department of Infectious Diseases w The Alfred oraz Monash Biomedicine Discovery Institute. Wśród głównych autorów oprócz dr. Subedi znaleźli się dr Fernando Gordillo Altamirano i prof. Anton Peleg.
Entelli-02 jest obecnie dostępny w ramach tzw. compassionate use (w USA) i stanowi punkt wyjścia do przyszłych badań klinicznych z użyciem fagów. Zespół badaczy ma nadzieję, że model tworzenia koktajli fagowych dostosowanych do specyfiki szpitala uda się wdrożyć w innych placówkach zmagających się z podobnymi zagrożeniami AMR.
„Oporność na antybiotyki jest jednym z największych wyzwań współczesnej medycyny” – podsumował prof. Barr. – „Dzięki Entelli-02 pokazujemy, że terapia fagowa może być precyzyjna, skuteczna i gotowa do wdrożenia klinicznego”.
Źródło: Nature Microbiology, Rational design of a hospital-specific phage cocktail to treat Enterobacter cloacae complex infections
DOI: 10.1038/s41564-025-02130-4
