Epidemiologia HBV w Europie: aktualne dane i wyzwania systemowe

• Skala epidemiologiczna przewlekłego zakażenia HBV w UE/EOG
• Różnice regionalne i populacyjne w rozpowszechnieniu zakażeń
• Niedoszacowanie przypadków i wyzwania diagnostyczne
• Metodologia Workbook Method w szacowaniu chorobowości
• Znaczenie populacji kluczowych: migranci, MSM, PWID
• Implikacje dla zdrowia publicznego i polityk zdrowotnych

Przewlekłe zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV) pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego w krajach Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego (UE/EOG). Zgodnie z nowym badaniem opublikowanym w czasopiśmie Eurosurveillance, w 2022 roku zakażenie to dotyczyło około 0,7% populacji regionu. Oznacza to spadek względem wcześniejszych szacunków z lat 2005–2015, kiedy rozpowszechnienie wynosiło około 1%, jednak całkowite obciążenie chorobą nadal pozostaje znaczące.

Analiza wykazała istotne różnice między krajami. Najwyższe wskaźniki rozpowszechnienia odnotowano w państwach Europy południowej i wschodniej, natomiast najniższe w Europie północnej i zachodniej. Taka heterogenność epidemiologiczna odzwierciedla różnice w politykach zdrowotnych, dostępie do szczepień, migracjach oraz strukturze demograficznej populacji.

Osoby nienależące do tzw. populacji kluczowych stanowiły około dwóch trzecich wszystkich przypadków. Jednocześnie jednak ogólne rozpowszechnienie zakażenia było wyższe w grupach o zwiększonym ryzyku, takich jak osoby przyjmujące narkotyki drogą iniekcji (PWID), mężczyźni mający kontakty seksualne z mężczyznami (MSM) oraz migranci. Należy podkreślić, że rozkład ten różnił się znacząco pomiędzy poszczególnymi krajami.

Autorzy badania, Canabarro i wsp., wskazują, że całkowite obciążenie przewlekłym zakażeniem HBV w UE/EOG pozostaje wysokie, a jednocześnie sytuacja epidemiologiczna jest złożona i wymaga dostosowanych interwencji zdrowia publicznego, uwzględniających specyfikę poszczególnych populacji.

Istotnym problemem pozostaje niedoszacowanie rzeczywistej liczby zakażeń. Szacuje się, że jedynie 15,7% osób z przewlekłym zakażeniem HBV w Regionie Europejskim WHO zostało zdiagnozowanych. Wynika to między innymi z bezobjawowego przebiegu infekcji w wielu przypadkach oraz różnic w praktykach diagnostycznych pomiędzy krajami. Dane nadzoru epidemiologicznego nie są wystarczająco kompletne, aby precyzyjnie określić rzeczywistą częstość występowania zakażenia.

Dodatkowym ograniczeniem jest niedoreprezentowanie populacji kluczowych w badaniach epidemiologicznych, co prowadzi do dalszego zaniżania szacunków. W odpowiedzi na te wyzwania badacze zastosowali metodę Workbook Method opracowaną przez Organizację Narodów Zjednoczonych. Metoda ta polega na łączeniu danych dotyczących liczebności populacji oraz rozpowszechnienia zakażenia w poszczególnych grupach ryzyka.

Dane wejściowe pochodziły z publikacji naukowych oraz zostały zweryfikowane przez krajowe punkty kontaktowe ds. wirusowego zapalenia wątroby działające przy European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Na tej podstawie oszacowano, że w 2022 roku liczba osób żyjących z przewlekłym zakażeniem HBV w UE/EOG wynosiła od 2,4 do 4,1 miliona, przy czym rozpowszechnienie w poszczególnych krajach wahało się od 0,1% do 3,1%.

Wśród migrantów rozpowszechnienie zakażenia wynosiło od 0,8% do 10,5%, przy czym kraje, w których migranci stanowili ponad trzy czwarte wszystkich przypadków, znajdowały się głównie w Europie północno-zachodniej (z wyjątkiem Cypru). W grupie osób przyjmujących narkotyki drogą iniekcji wartości te wynosiły od poniżej 0,1% do 8,7%, natomiast wśród MSM od poniżej 0,1% do 10,5%, bez wyraźnego wzorca geograficznego.

Chociaż liczba przypadków wśród PWID i MSM była niższa na poziomie krajowym w porównaniu do migrantów i populacji ogólnej, to jednak wskaźniki rozpowszechnienia w tych grupach pozostawały wyraźnie wyższe.

Autorzy podkreślają, że zastosowana metodologia ma swoje ograniczenia, w tym silną zależność od jakości danych oraz brak uwzględnienia nakładających się populacji ryzyka. Mimo to uzyskane wyniki są spójne z wcześniejszymi analizami i stanowią wiarygodną podstawę do dalszych działań.

Zróżnicowanie epidemiologiczne pomiędzy krajami i grupami populacyjnymi wskazuje na konieczność wdrażania ukierunkowanych interwencji zdrowia publicznego. W przypadku migrantów kluczowe znaczenie ma poprawa dostępu do diagnostyki i opieki zdrowotnej, natomiast w odniesieniu do populacji ogólnej konieczne jest rozwijanie szerokich strategii profilaktycznych, obejmujących szczepienia, testowanie i leczenie.

Jednocześnie autorzy zwracają uwagę na potrzebę dalszych badań oraz poprawy jakości danych epidemiologicznych, które są niezbędne do skutecznego monitorowania i kontroli zakażeń HBV w Europie.

Źródło: Eurosurveillance, Use of the Workbook Method to estimate the prevalence of chronic hepatitis B infections in the European Union and European Economic Area, 2022
DOI: http://dx.doi.org/10.2807/1560-7917.ES.2026.31.14.2500322