Dlaczego foki szare nie chorują na grypę? Nowe spojrzenie na mechanizmy odpornościowe również u ludzi
Coś niezwykłego dzieje się, gdy dwa gatunki fok żyjących w wodach wokół Cape Cod zostają zakażone wirusem grypy – u fok pospolitych pojawia się choroba, a u fok szarych nie.
Naukowcy wiedzą, że oba gatunki mogą zakazić się wirusem grypy. Jednak zazwyczaj tylko foki pospolite chorują i mogą umrzeć w wyniku infekcji, podczas gdy foki szare pozostają klinicznie zdrowe.
To zastanawiające zjawisko skłoniło Miltona Levina (Ph.D.), profesora nadzwyczajnego patologii i nauk weterynaryjnych w College of Agriculture, Health and Natural Resources (CAHNR), wraz ze współpracownikami, do zbadania, czy różnice w działaniu cytokin – białek regulujących odpowiedź immunologiczną – mogą wyjaśnić ten fenomen.
Cytokiny są niewielkimi białkami produkowanymi przez komórki odpornościowe, które koordynują odpowiedź immunologiczną i zapalną organizmu. Pomagają zarówno w inicjowaniu reakcji obronnej, jak i w jej wygaszaniu po ustąpieniu zagrożenia.
Zaskakująco, badacze nie znaleźli różnic w profilach cytokin u fok szarych zakażonych wirusem grypy i tych wolnych od infekcji. Wyniki opublikowano w czasopiśmie Journal of Wildlife Diseases. Oznacza to, że układ odpornościowy fok szarych w ogóle nie reaguje na obecność wirusa, bądź że wirus tak silnie tłumi odpowiedź immunologiczną, że naukowcy nie mogli jej wykryć.
„Wygląda na to, że foki szare w ogóle nie odpowiadają na zakażenie grypą. Być może dlatego nie widzimy objawów klinicznych i nie obserwujemy przypadków śmiertelnych” – mówi Levin.
To spostrzeżenie różni się nie tylko od przewidywań badaczy, lecz także od wyników badań wielu innych gatunków zwierząt, u których infekcja wirusowa prowadzi do wyraźnych zmian w profilach cytokin.
Levin i jego zespół zebrali próbki krwi od ponad 100 szczeniąt fok szarych. W laboratorium wykorzystali komercyjny zestaw do pomiaru obecności i stężenia 13 różnych cytokin. Zestaw był pierwotnie przeznaczony dla psów, jednak wcześniejsze badania Levina potwierdziły jego skuteczność u fok, ze względu na ich ewolucyjne pokrewieństwo z psowatymi.
Naukowiec sugeruje, że brak odpowiedzi cytokinowej może być mechanizmem ochronnym, który zapobiega chorobie u fok szarych. U ludzi nadmierna odpowiedź – tzw. „burza cytokinowa” – bywa bardziej szkodliwa niż sam patogen.
„Jeśli zrozumiemy, dlaczego foki szare nie generują takiej reakcji, może to dostarczyć nam cennych informacji na temat odporności ssaków morskich w porównaniu z innymi gatunkami” – dodaje Levin.
Kolejny etap badań obejmie analizę cytokin u fok pospolitych, jednak pobieranie próbek od ich szczeniąt będzie logistycznie trudniejsze. Foki szare szybko odłączają się od matek i pozostają na plaży, co ułatwia dostęp, podczas gdy foki pospolite pozostają pod opieką matek znacznie dłużej, a dorosłe osobniki są zbyt duże i niebezpieczne do bezpiecznego pobierania próbek.
Od ponad dekady Levin i jego współpracownicy badają mechanizmy krążenia wirusów w populacjach morskich i czynniki wpływające na podatność zwierząt na choroby i zgony.
„Próbujemy zrozumieć, jak patogeny, a szczególnie wirus grypy, przenoszą się między gatunkami oraz czy dochodzi do transmisji z fok na ludzi lub odwrotnie” – podkreśla Levin.
Źródło: Journal of Wildlife Diseases, Gray Seal (Halichoerus grypus) Pups Fail to Mount an Inflammatory Cytokine Response to Influenza A Virus
DOI: 10.7589/JWD-D-24-00166
