Cefazolina i penicylina mogą bezpieczniej leczyć zakażenia krwi wywołane przez Staphylococcus aureus
Wyniki opublikowane w The New England Journal of Medicine i The Lancet mogą wpłynąć na przyszłe standardy leczenia bakteriemii wywołanej przez Staphylococcus aureus.
Międzynarodowe badanie SNAP dostarczyło pierwszych dużych, randomizowanych porównań antybiotyków od wielu lat stosowanych w leczeniu bakteriemii wywołanej przez Staphylococcus aureus. Wyniki wskazują, że cefazolina nie jest mniej skuteczna od flukloksacyliny, a jednocześnie wiąże się z mniejszym ryzykiem poważnych działań niepożądanych, zwłaszcza ostrego uszkodzenia nerek. Korzystny profil bezpieczeństwa wykazano również dla benzylopenicyliny u pacjentów zakażonych szczepami wrażliwymi na penicylinę.
Dlaczego bakteriemia wywołana przez Staphylococcus aureus jest groźna
Staphylococcus aureus, czyli gronkowiec złocisty, należy do najgroźniejszych patogenów bakteryjnych. Przedostanie się bakterii do krwiobiegu może prowadzić do ciężkiej bakteriemii, rozsiewu zakażenia do odległych narządów oraz powikłań zagrażających życiu.
Zakażenie może być związane między innymi z zapaleniem wsierdzia, zakażeniami kości i stawów, ropniami narządowymi oraz sepsą. Leczenie wymaga nie tylko odpowiednio dobranej antybiotykoterapii, lecz również poszukiwania ogniska zakażenia, oceny możliwości zajęcia wsierdzia i kontroli powikłań narządowych.
[oz_pathogen name=”Gronkowiec złocisty” scientific=”Staphylococcus aureus” type=”Bakteria Gram-dodatnia” reservoir=”Skóra i błony śluzowe człowieka” transmission=”Kontakt bezpośredni, kontakt pośredni oraz zakażenia związane z procedurami medycznymi” disease=”Zakażenia skóry i tkanek miękkich, bakteriemia, zapalenie wsierdzia, zapalenie kości i stawów oraz inne zakażenia inwazyjne” risk=”Pacjenci hospitalizowani, osoby z cewnikami naczyniowymi, implantami, ranami, chorobami przewlekłymi lub obniżoną odpornością” prevention=”Higiena rąk, zasady aseptyki, właściwa pielęgnacja dostępów naczyniowych i kontrola zakażeń”>
Przebieg zakażenia zależy między innymi od miejsca wniknięcia bakterii, obecności ogniska głębokiego, wrażliwości szczepu na antybiotyki oraz stanu ogólnego pacjenta.
[/oz_pathogen]
Według danych przytoczonych przez autorów informacji prasowej zakażenia krwi wywołane przez S. aureus odpowiadają na świecie za około 300 tys. zgonów rocznie. W Niemczech, pomimo stosowania najlepszej dostępnej opieki medycznej, w następstwie tych zakażeń umiera rocznie około 3300 pacjentów.
Jednym z istotnych problemów klinicznych pozostawał dotychczas brak dużych, bezpośrednich badań porównujących antybiotyki stosowane od dziesięcioleci w leczeniu bakteriemii wywołanej przez szczepy S. aureus wrażliwe na metycylinę.
W Niemczech często stosowana jest flukloksacylina, natomiast w części innych państw, w tym w Stanach Zjednoczonych, częściej wybiera się cefazolinę. Benzylopenicylina jest stosowana rzadziej i wyłącznie wtedy, gdy badanie mikrobiologiczne potwierdzi wrażliwość izolatu.
Jak zaprojektowano międzynarodowe badanie SNAP
Odpowiedzi na pytania dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa poszczególnych antybiotyków dostarcza badanie SNAP, czyli Staphylococcus aureus Network Adaptive Platform Trial. Jest to największe dotychczas badanie platformowe dotyczące zakażeń krwi wywołanych przez S. aureus.
Badanie platformowe umożliwia ocenę kilku strategii terapeutycznych w ramach wspólnej infrastruktury badawczej. Poszczególne interwencje mogą być dodawane, modyfikowane lub kończone zgodnie z wcześniej określonym protokołem oraz zasadami analizy statystycznej.
W analizie dotyczącej cefazoliny uczestniczyło 1341 pacjentów z ośmiu państw. Chorych przydzielono losowo do jednej z dwóch grup terapeutycznych. Pierwsza otrzymywała cefazolinę, a druga flukloksacylinę.
[oz_publication title=”Cefazolin for Methicillin-Susceptible Staphylococcus aureus Bacteremia” authors=”The Staphylococcus aureus Network Adaptive Platform Trial Group” journal=”The New England Journal of Medicine” year=”2026″ type=”Randomizowane badanie porównawcze” doi=”10.1056/NEJMoa2506905″]
Publikacja przedstawia bezpośrednie porównanie cefazoliny i flukloksacyliny u pacjentów z bakteriemią wywołaną przez szczepy Staphylococcus aureus wrażliwe na metycylinę.
[/oz_publication]
”The, ”2026″
- Projekt badania
- ”Międzynarodowe
- Populacja
- ”Pacjenci
- Liczebność
- ”1341″
- Interwencja
- ”Cefazolina”
- Komparator
- ”Flukloksacylina”
- Czas obserwacji
- ”90
- Najważniejszy wynik
- ”Śmiertelność
Cefazolina w porównaniu z flukloksacyliną
Po 90 dniach zmarło 15 proc. pacjentów otrzymujących cefazolinę oraz 17 proc. pacjentów leczonych flukloksacyliną. Wyniki badania wykazały, że cefazolina nie była mniej skuteczna od flukloksacyliny w ocenianym zakresie.
Najważniejsze wyniki porównania cefazoliny i flukloksacyliny
Wyraźniejszą różnicę stwierdzono w odniesieniu do bezpieczeństwa leczenia. U pacjentów otrzymujących cefazolinę rzadziej występowało ostre uszkodzenie nerek niż u osób leczonych flukloksacyliną.
[oz_safety title=”Bezpieczeństwo porównywanych antybiotyków” absolute=”W materiale źródłowym nie podano pełnych bezwzględnych częstości wszystkich działań niepożądanych” relative=”Ostre uszkodzenie nerek występowało rzadziej w grupie cefazoliny niż w grupie flukloksacyliny” adverse=”Ostre uszkodzenie nerek” monitoring=”Kontrola funkcji nerek i parametrów laboratoryjnych zgodnie ze stanem klinicznym pacjenta”>
Źródło wskazuje na korzystniejszy profil bezpieczeństwa nerkowego cefazoliny, ale nie zawiera w przytoczonym materiale wszystkich szczegółowych danych liczbowych dotyczących działań niepożądanych.
[/oz_safety]
Ostre uszkodzenie nerek jest poważnym powikłaniem klinicznym, w którym dochodzi do nagłego pogorszenia funkcji nerek. Narządy te nie są wówczas w stanie wystarczająco skutecznie usuwać produktów przemiany materii, regulować gospodarki wodno-elektrolitowej i utrzymywać równowagi kwasowo-zasadowej organizmu.
U ciężko chorych pacjentów ostre uszkodzenie nerek może wydłużać hospitalizację, ograniczać możliwość stosowania innych leków i zwiększać ryzyko kolejnych powikłań.
[oz_significance title=”Jak interpretować wynik?” statistical=”W materiale źródłowym nie podano wartości p ani przedziałów ufności dla przedstawionych wartości śmiertelności.” clinical=”Podobna śmiertelność przy mniejszym ryzyku ostrego uszkodzenia nerek przemawia za korzystniejszym profilem korzyści i ryzyka cefazoliny.”>
Różnica pomiędzy 15% a 17% nie powinna być interpretowana jako dowód przewagi cefazoliny w zakresie śmiertelności bez uwzględnienia pełnej analizy statystycznej. Najważniejszym wnioskiem publikacji jest brak mniejszej skuteczności cefazoliny oraz korzystniejszy profil bezpieczeństwa.
[/oz_significance]
Benzylopenicylina u pacjentów zakażonych szczepami wrażliwymi na penicylinę
W drugiej części projektu oceniano leczenie pacjentów, u których bakteriemię wywołały szczepy Staphylococcus aureus wrażliwe na penicylinę. Benzylopenicylinę porównywano z flukloksacyliną lub kloksacyliną.
[oz_publication title=”Benzylpenicillin versus flucloxacillin or cloxacillin for the treatment of penicillin-susceptible Staphylococcus aureus bacteraemia (SNAP): an international, multicentre, open-label, non-inferiority randomised controlled trial” authors=”The Staphylococcus aureus Network Adaptive Platform Trial Group” journal=”The Lancet” year=”2026″ type=”Międzynarodowe, wieloośrodkowe, otwarte, randomizowane badanie nie mniejszej skuteczności” doi=”10.1016/S0140-6736(26)00761-0″]
Publikacja dotyczy zastosowania benzylopenicyliny u pacjentów zakażonych szczepami S. aureus o potwierdzonej wrażliwości na penicylinę.
[/oz_publication]
[oz_study_card authors=”The Staphylococcus aureus Network Adaptive Platform Trial Group” year=”2026″ design=”Międzynarodowe, wieloośrodkowe, otwarte, randomizowane badanie nie mniejszej skuteczności” population=”Pacjenci z bakteriemią wywołaną przez szczepy Staphylococcus aureus wrażliwe na penicylinę” intervention=”Benzylopenicylina” comparator=”Flukloksacylina lub kloksacylina” result=”Mniej przypadków uszkodzenia nerek w grupie benzylopenicyliny; odpowiednią część badania zakończono wcześniej”>
W przekazanym materiale nie podano pełnej liczebności tej części badania ani wszystkich szczegółowych wyników liczbowych, dlatego nie należy ich uzupełniać na podstawie domysłu.
Także w tej analizie w grupie otrzymującej benzylopenicylinę odnotowano mniej przypadków uszkodzenia nerek niż w grupie leczonej flukloksacyliną lub kloksacyliną. Ze względu na uzyskane wyniki dotyczące bezpieczeństwa odpowiednią część badania zakończono przed planowanym terminem.
Znaczenie wyników dla praktyki klinicznej
Zdaniem badaczy wyniki SNAP mogą mieć bezpośrednie znaczenie dla przyszłych standardów leczenia bakteriemii wywołanej przez szczepy S. aureus wrażliwe na metycylinę.
Wyniki wskazują, że szczególnie cefazolina jest dla pacjentów co najmniej równie skuteczna jak flukloksacylina, ale lepiej tolerowana.
Prof. Achim Kaasch, dyrektor Institut für Medizinische Mikrobiologie und Krankenhaushygiene w Otto-von-Guericke-Universität Magdeburg, kierownik badania SNAP w Niemczech i członek globalnego komitetu sterującego, określił wyniki jako ważny kamień milowy dla medycyny zakażeń.
Wyniki doprowadzą do tego, że cefazolina stanie się nowym standardowym leczeniem dla większości dorosłych pacjentów z tym zakażeniem. Badanie SNAP wyznacza także kierunek w zakresie globalnej współpracy, ponieważ badania tej skali dotyczące zakażeń krwi nie były dotychczas prowadzone.
Wypowiedź prof. Kaascha odzwierciedla interpretację autorów badania. Formalne wprowadzenie cefazoliny jako standardu leczenia w poszczególnych krajach będzie jednak zależało od aktualizacji wytycznych, lokalnych rekomendacji, dostępności leków oraz uwarunkowań mikrobiologicznych.
[oz_clinical_practice title=”W praktyce klinicznej”]
Wyniki przemawiają za stosowaniem cefazoliny jako ważnej opcji leczenia bakteriemii wywołanej przez szczepy Staphylococcus aureus wrażliwe na metycylinę, zwłaszcza gdy istotne jest ograniczenie ryzyka nefrotoksyczności. U pacjentów zakażonych szczepami wrażliwymi na penicylinę możliwą opcją jest benzylopenicylina. Wybór antybiotyku powinien uwzględniać wynik posiewu, antybiogram, lokalizację ogniska zakażenia, stan chorego, funkcję nerek, alergie oraz obowiązujące lokalnie zalecenia.
[/oz_clinical_practice]
[oz_not_shown title=”Czego nie należy wnioskować z przedstawionych danych”]
- Badanie nie wykazało, że cefazolina zmniejsza śmiertelność w porównaniu z flukloksacyliną.
- Wyniki dotyczące benzylopenicyliny nie odnoszą się do szczepów opornych na penicylinę.
- Nie można na ich podstawie dobierać antybiotyku bez posiewu, antybiogramu i oceny klinicznej.
- Przedstawiony materiał nie zawiera pełnych danych dotyczących wszystkich działań niepożądanych i podgrup pacjentów.
[/oz_not_shown]
Międzynarodowa współpraca ponad 150 szpitali
Opublikowane wyniki stanowią pierwsze ważne rezultaty trwającego badania SNAP. Celem całego projektu jest systematyczne doskonalenie leczenia pacjentów z zakażeniami wywołanymi przez S. aureus na całym świecie.
Skala badania SNAP
Projekt jest prowadzony w Australii, Niemczech, Francji, Izraelu, Kanadzie, Niderlandach, Nowej Zelandii, Singapurze, Republice Południowej Afryki, Szwecji, Hiszpanii i Zjednoczonym Królestwie.
Badanie zostało zainicjowane przez naukowców z University of Melbourne i University of Newcastle w Australii. Koordynację europejską prowadzą Universitair Medisch Centrum Utrecht oraz Ecraid.
W Niemczech Universitätsmedizin Magdeburg koordynuje pracę 19 krajowych ośrodków uczestniczących w badaniu.
Niemiecka część projektu SNAP jest wspierana przez Ministerium für Wissenschaft, Energie, Klimaschutz und Umwelt des Landes Sachsen-Anhalt oraz Netzwerk Universitätsmedizin, finansowane przez Bundesministerium für Forschung, Technologie und Raumfahrt.
Bibliografia
The Staphylococcus aureus Network Adaptive Platform Trial Group. Cefazolin for Methicillin-Susceptible Staphylococcus aureus Bacteremia. The New England Journal of Medicine. 2026.
The Staphylococcus aureus Network Adaptive Platform Trial Group. Benzylpenicillin versus flucloxacillin or cloxacillin for the treatment of penicillin-susceptible Staphylococcus aureus bacteraemia (SNAP): an international, multicentre, open-label, non-inferiority randomised controlled trial. The Lancet. 2026.
Źródło: The New England Journal of Medicine, Cefazolin for Methicillin-Susceptible Staphylococcus aureus Bacteremia.
DOI: https://doi.org/10.1056/NEJMoa2506905
The Lancet, Benzylpenicillin versus flucloxacillin or cloxacillin for the treatment of penicillin-susceptible Staphylococcus aureus bacteraemia (SNAP): an international, multicentre, open-label, non-inferiority randomised controlled trial.
DOI: https://doi.org/10.1016/S0140-6736(26)00761-0
