Szczepionka przeciw malarii R21/Matrix-M generuje niemal identyczne przeciwciała jak te powstające w wyniku naturalnego zakażenia, co pomaga wyjaśnić, dlaczego zapewnia ona tak silną ochronę przed najwcześniejszym stadium rozwojowym pasożytów malarii – wynika z badań opublikowanych w Journal of Experimental Medicine.
„To dokładnie to, co chcemy zobaczyć – szczepionka wywołuje taką samą odpowiedź immunologiczną jak naturalne zakażenie, ale bez obecności pasożytów malarii powodujących chorobę, która wciąż co roku zabija ponad 600 tysięcy osób” – powiedział dr Gregory Ippolito, profesor nadzwyczajny w Texas Biomedical Research Institute, kierujący analizą.
R21/Matrix-M jest jedną z dwóch szczepionek przeciw malarii rekomendowanych przez Światową Organizację Zdrowia do zapobiegania malarii u dzieci. Opracowano ją w Jenner Institute Uniwersytetu Oksfordzkiego oraz w Serum Institute of India. Aby wytworzyć ochronne przeciwciała, szczepionka naśladuje fragmenty białek otaczających pasożyty w momencie przeniesienia ich przez ukąszenie komara. Kluczowe jest zatrzymanie pasożytów w tym wczesnym stadium sporozoitu, zanim przedostaną się do krwiobiegu, gdzie pojawiają się objawy choroby. Preparat zawiera także adiuwant Matrix-M firmy Novavax, który wzmacnia odpowiedź immunologiczną.
Dr Ippolito od lat współpracuje z prof. Katie Ewer, współautorką publikacji, oraz zespołem opracowującym szczepionkę R21. Badania oceniające odpowiedź przeciwciał przeprowadzono na Uniwersytecie Teksańskim w Austin w trakcie pierwszych badań klinicznych u ludzi.
Aby zidentyfikować i zmierzyć przeciwciała obecne w organizmie, naukowcy zastosowali opracowane przez dr. Ippolito protokoły sekwencjonowania nowej generacji i spektrometrii mas, nazwane BCR-seq i Ig-seq. Dzięki nim udało się precyzyjnie określić rodzaje przeciwciał u dorosłych ochotników po szczepieniu oraz po kontrolowanym zakażeniu malarią (w wyniku ukąszenia przez komary przenoszące szczep podatny na leczenie chlorochiną). Wyniki porównano także z wcześniej dostępnymi danymi z naturalnych zakażeń.
Otrzymane dane były uderzające – przeciwciała wytworzone po szczepionce R21/Matrix-M były nie do odróżnienia od tych uzyskiwanych po naturalnym zakażeniu. Co więcej, ich różnorodność nie zmieniała się po zakażeniu u osób zaszczepionych, co sugeruje, że są one skuteczne, długotrwałe i nie wymagają dalszej adaptacji.
„Ta strategia szczepionkowa, obejmująca zastosowanie adiuwantu firmy Novavax, powinna być rozważana także w kontekście opracowywania szczepionek przeciw malarii ukierunkowanych na inne stadia rozwojowe pasożyta” – podsumował dr Ippolito.
Źródło: Journal of Experimental Medicine, Repertoire, function, and structure of serological antibodies induced by the R21/Matrix-M malaria vaccine
DOI: http://dx.doi.org/10.1084/jem.20241908
