Sepsa w Europie: systemowe niedostatki opieki i potrzeba pilnych zmian

Sepsa, znana również jako posocznica lub „zatrucie krwi”, należy do najczęstszych i najbardziej śmiertelnych stanów nagłych na świecie. Dwie aktualne publikacje zespołu badawczego z Greifswaldu dostarczają przekonujących dowodów na znaczące niedostatki w organizacji opieki nad pacjentami z sepsą w europejskich szpitalach. Prace te przedstawiają wyniki szeroko zakrojonego badania obejmującego wiele krajów Europy i stanowią fundament dla opracowania nowych strategii krajowych i ponadnarodowych, ukierunkowanych na poprawę jakości leczenia sepsy.

Skuteczność terapii sepsy w dużym stopniu zależy od czasu jej rozpoznania oraz natychmiastowego wdrożenia leczenia celowanego. Jedna z publikacji po raz pierwszy kompleksowo opisuje aktualny stan opieki nad pacjentami z sepsą w ponad 1000 szpitali z 69 krajów. Wyniki wskazują na istotne deficyty w zakresie wczesnej diagnostyki oraz stosowania ustandaryzowanych procedur terapeutycznych. Jedynie około połowa oddziałów ratunkowych oraz oddziałów ogólnych dysponowała wdrożonymi standardowymi procedurami identyfikacji sepsy. Jednocześnie wykazano, że placówki posiadające strukturalne programy jakościowe osiągały istotnie lepsze wyniki w tym zakresie. Mimo to programy takie były obecne jedynie w 9,8% analizowanych szpitali, co potwierdzono w badaniu opublikowanym w American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine.

Jak podkreśla dr Christian Scheer z Kliniki Anestezjologii, Intensywnej Terapii, Medycyny Ratunkowej i Leczenia Bólu, problem opieki nad pacjentem z sepsą ma charakter systemowy. Zwraca on uwagę, że zalecenia zawarte w wytycznych klinicznych – obejmujące zarówno procedury diagnostyczno-terapeutyczne, jak i regularne szkolenia personelu – są nadal niewystarczająco implementowane. Dr Scheer był również głównym inicjatorem, koordynatorem oraz analitykiem europejskiego badania ankietowego European Sepsis Care Survey, przeprowadzonego we współpracy z ośmioma europejskimi towarzystwami naukowymi oraz krajowymi koordynatorami.

Kluczowym elementem skutecznej terapii sepsy pozostaje identyfikacja patogenu poprzez badania krwi oraz ocena jego wrażliwości na antybiotyki w warunkach laboratorium mikrobiologicznego. W drugiej publikacji, opublikowanej w The Lancet Regional Health – Europe, zespół badawczy wykazał istotne niedociągnięcia w zakresie organizacji i realizacji diagnostyki mikrobiologicznej. Analizie poddano dane z 907 europejskich szpitali. W wielu placówkach liczba pobieranych próbek krwi była niewystarczająca i niezgodna z obowiązującymi zaleceniami.

Prof. Evgeny A. Idelevich z Friedrich Loeffler-Institut für Medizinische Mikrobiologie podkreśla, że odpowiednia objętość pobranej krwi ma kluczowe znaczenie zarówno dla identyfikacji drobnoustrojów, jak i dla oceny potencjalnej kontaminacji materiału. Ma to bezpośredni wpływ na możliwość wdrożenia terapii celowanej oraz ograniczenia niepotrzebnego stosowania antybiotyków.

Pomimo że znaczna część laboratoriów mikrobiologicznych wdrożyła szybkie metody diagnostyczne umożliwiające identyfikację patogenów, aż 90% z nich pozostaje zamkniętych w godzinach nocnych. Wyniki badania jednoznacznie wskazują, że największą efektywność osiąga się poprzez połączenie szybkiej diagnostyki z całodobową dostępnością usług mikrobiologicznych (24/7). Tego typu infrastruktura funkcjonuje jednak w mniej niż 8% analizowanych laboratoriów.

Prof. dr Karsten Becker, dyrektor Friedrich Loeffler-Institut für Medizinische Mikrobiologie, zwraca uwagę, że kluczowe znaczenie mają nie tylko same metody diagnostyczne, ale również czas transportu próbek oraz ich szybkie opracowanie w laboratorium. Wysokiej jakości zaplecze kadrowe i technologiczne bezpośrednio przekłada się na możliwość wdrożenia właściwego leczenia w odpowiednim czasie.

Znaczenie omawianych publikacji podkreśla również prof. Karlhans Endlich, naukowy dyrektor Universitätsmedizin Greifswald, wskazując, że stanowią one istotną podstawę do kształtowania przyszłych strategii systemowych. Choć w Greifswaldzie od lat funkcjonuje model wysokiej jakości, interdyscyplinarnej opieki nad pacjentami z sepsą, wyniki badań jasno pokazują konieczność wdrożenia szeroko zakrojonych działań organizacyjnych i politycznych na poziomie całej Europy.

Dodatkowe wsparcie badawcze dla projektu zapewnili m.in. dr Matthias Gründling, kierujący projektem zarządzania jakością SepsisDialog w Universitätsmedizin Greifswald, oraz dr Marcus Vollmer z Instytutu Bioinformatyki.

Źródło: American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine; The Lancet Regional Health – Europe
DOI: https://www.atsjournals.org/doi/10.1164/rccm.202406-1167OC ; https://www.thelancet.com/journals/lanepe/article/PIIS2666-7762(25)00362-X/fulltext