W czasopiśmie The Lancet Infectious Diseases ukazał się pierwszy artykuł z wieloletniego projektu badawczego dotyczącego powrotu wirusów endemicznych u dzieci po pandemii COVID-19: Dynamics of Endemic Virus Re-emergence in Children in the USA Following the COVID-19 Pandemic (2022–2023): A Longitudinal Immunoepidemiologic Surveillance Study. Badanie to dostarcza kluczowych danych do udoskonalenia modeli epidemiologicznych, służących do przewidywania przyszłych fal zachorowań.
Artykuł prezentuje wyniki wieloośrodkowego badania klinicznego, będącego częścią programu PREMISE (Pandemic Response Repository through Microbial and Immune Surveillance and Epidemiology), prowadzonego przez dr. Daniela Doueka z Vaccine Research Center amerykańskiego National Institutes of Health (NIH). Dane z pierwszego roku badania (2022–2023) wykazały po raz pierwszy, że niefarmakologiczne interwencje społeczne, takie jak noszenie masek czy dystansowanie społeczne, ukierunkowane na ograniczenie transmisji SARS-CoV-2, znacząco wpłynęły również na zmniejszenie krążenia innych powszechnych patogenów oddechowych u dzieci, a także osłabiły odporność populacyjną wobec tych drobnoustrojów.
Wyniki te rzucają światło na przyczyny gwałtownego wzrostu zachorowań na infekcje wirusowe u dzieci po zakończeniu pandemii i zniesieniu środków zapobiegawczych. Badanie umożliwia bardziej precyzyjne prognozowanie kolejnych fal epidemii.
Projekt jest realizowany we współpracy z kilkoma ośrodkami akademickimi w USA, pod kierownictwem głównego badacza dr. Kevina Messacara (Children’s Hospital Colorado, University of Colorado Anschutz Medical Campus). Dodatkowe ośrodki badawcze to University of North Carolina, Weill Cornell Medicine i University of Alabama at Birmingham.
W ramach badania PREMISE prowadzono immunologiczny monitoring dzieci poniżej 10. roku życia, śledząc je przez ponad rok. Poprzez wielokrotne pobieranie próbek krwi, zespół mógł ocenić, wobec jakich patogenów dzieci posiadały odporność, a wobec jakich były podatne. Dodatkowo, w przypadku wystąpienia objawów infekcji, pobierano próbki z dróg oddechowych w celu identyfikacji czynnika etiologicznego. Wyniki pokazały, że większość młodszych dzieci w czasie pandemii nie nabyła odporności wobec wielu powszechnych wirusów układu oddechowego, co wskazuje na brak kontaktu z tymi patogenami w wyniku obowiązujących środków zapobiegawczych. Po ich zniesieniu nastąpił gwałtowny wzrost poziomu odporności we wszystkich analizowanych grupach wirusów, co odzwierciedla niespotykaną skalę nawrotu infekcji w tej populacji.
W odróżnieniu od badań skupionych na jednym konkretnym patogenie, analiza próbek z PREMISE objęła szeroki zakres wirusów układu oddechowego, takich jak RSV, wirus grypy oraz enterowirus D68 (EV-D68), który może wywoływać ostre wiotkie zapalenie rdzenia kręgowego, przypominające poliomyelitis (choroba Heinego-Medina, polio). Dzięki temu możliwe było odtworzenie wcześniejszych wzorców krążenia wirusów oraz stworzenie precyzyjnych modeli prognozujących kolejne fale epidemii. Co istotne, dane z lat 2022–2023 umożliwiły trafne przewidzenie fali zakażeń EV-D68, która miała miejsce w 2024 roku.
„Cztery kohorty, obejmujące niemal 1000 dzieci, dostarczyły bezcennego zbioru próbek i danych” – podkreśla dr Hai Nguyen-Tran, specjalista chorób zakaźnych z Children’s Hospital Colorado i główny autor publikacji. „Służą one obecnie do opracowywania gotowych do wdrożenia środków przeciwepidemicznych, takich jak przeciwciała monoklonalne czy szczepionki. Dzięki temu badaniu nie musimy zaczynać od zera – zyskujemy cenny czas i wiedzę, które pozwolą nam lepiej przygotować się na przyszłe pandemie.”
Zebrane próbki posłużą również do szczegółowego zbadania, które części wirusa są celem odpowiedzi immunologicznej człowieka, co pozwoli na projektowanie skuteczniejszych przeciwciał i szczepionek, imitujących naturalną odporność.
„W przyszłości tego typu monitoring odporności populacyjnej może stać się nieocenionym narzędziem do oceny wpływu interwencji publicznych na odporność zbiorową i występowanie kolejnych fal chorób zakaźnych” – podsumowuje dr Messacar. „PREMISE to przykład owocnej współpracy naukowców z NIH i badaczy akademickich, której efektem są konkretne rozwiązania, mające realny wpływ na zdrowie publiczne.”
Projekt jest w całości finansowany przez National Institutes of Health (NIH), za pośrednictwem Frederick National Laboratory for Cancer Research (FNLCR), zarządzanego przez Leidos Biomedical Research, Inc. Całkowity budżet wynosi 7,98 miliona dolarów na 5 lat. Badanie nie otrzymało żadnego wsparcia finansowego od podmiotów prywatnych.
Źródło: The Lancet Infectious Diseases, Dynamics of endemic virus re-emergence in children in the USA following the COVID-19 pandemic (2022–23): a prospective, multicentre, longitudinal, immunoepidemiological surveillance study
DOI: http://dx.doi.org/10.1016/S1473-3099(25)00349-4
