Pchły kocie jako rezerwuar patogenów zoonotycznych

Nowe badanie z południowego Teksasu pokazuje, że pchły kocie pobrane od kotów domowych mogą przenosić DNA bakterii Rickettsia typhi, czynnika etiologicznego mysiego duru plamistego przenoszonego przez pchły. Wyniki podkreślają znaczenie kontroli inwazji pcheł u zwierząt oraz potrzebę podejścia One Health, łączącego zdrowie ludzi, zwierząt i środowiska.

W artykule:

• Dlaczego mysi dur plamisty nadal występuje w południowym Teksasie
• Jaką rolę mogą odgrywać koty i pchły kocie
• Wykrycie DNA Rickettsia typhi w pchłach zebranych od kotów
• Obecność bakterii Bartonella henselae i Bartonella clarridgeiae
• Znaczenie podejścia One Health w chorobach wektorowych
• Jak ograniczać ryzyko transmisji patogenów przez pchły

W południowym Teksasie nadal odnotowuje się przypadki mysiego duru plamistego przenoszonego przez pchły. W związku z tym naukowcy próbują lepiej zrozumieć, jaką rolę w cyklu transmisji tej choroby mogą odgrywać koty oraz bytujące na nich pchły.

W najnowszym badaniu zespół z Texas A&M College of Veterinary Medicine and Biomedical Sciences wykrył DNA Rickettsia typhi – bakterii wywołującej mysi dur plamisty przenoszony przez pchły – w pchłach kocich (Ctenocephalides felis) zebranych od kotów domowych w Rio Grande Valley. Jest to region, w którym regularnie raportuje się jedną z najwyższych liczby przypadków mysiego duru plamistego u ludzi w Teksasie.

Wyniki badania dostarczają nowych informacji o patogenach przenoszonych przez pchły kocie i pokazują, jak silnie powiązane są zdrowie zwierząt, zdrowie ludzi oraz czynniki środowiskowe.

Śledzenie narastającego zagrożenia

Mysi dur plamisty przenoszony przez pchły jest chorobą bakteryjną, która może rozwinąć się u człowieka, gdy kał pchły zawierający R. typhi dostanie się do organizmu przez miejsce ukąszenia albo błonę śluzową. Choroba zazwyczaj może być leczona antybiotykami.

Według Texas Department of State Health Services częstość jej występowania w Teksasie systematycznie rosła w ostatniej dekadzie, szczególnie w południowej części stanu. W latach 2008–2023 w regionie zgłoszono ponad 6700 przypadków.

„Gdy dur plamisty przenoszony przez pchły był ostatnio szeroko rozpowszechniony, głównym rezerwuarem były szczury, a głównym wektorem – pchły szczurze” – powiedziała dr Sujata Balasubramanian, associate research scientist w VMBS i pierwsza autorka badania. „Obecnie pojawiła się dodatkowa warstwa: pchły kocie, które przyczyniają się do tego wzrostu”.

Mimo że Rio Grande Valley należy do obszarów z najwyższą liczbą przypadków duru plamistego przenoszonego przez pchły w Teksasie, dotychczas niewiele wiadomo było o częstości występowania R. typhi u kotów i pcheł kocich w tym regionie.

„Ludzie mają koty jako zwierzęta domowe, często też zaprzyjaźniają się z kotami bezdomnymi i je dokarmiają” – powiedziała Balasubramanian. „Pomimo świadomości, że pchły kocie mogą przenosić R. typhi, nie mamy dobrego rozeznania, jak często bakteria ta występuje u kotów lub pcheł kocich, nawet na obszarach o większej zapadalności na dur plamisty przenoszony przez pchły”.

Pchły ujawniają obecność kilku patogenów zoonotycznych

Zespół badawczy przebadał pchły pobrane od kotów domowych pod kątem kilku patogenów chorobotwórczych. DNA R. typhi wykryto w pchłach usuniętych z 6 spośród 167 przebadanych kotów. Są to jedne z pierwszych danych dotyczących obecności tego patogenu w populacji pcheł kocich w badanym regionie.

Naukowcy zidentyfikowali również Bartonella henselae i Bartonella clarridgeiae w pchłach i u kotów. Obie bakterie są związane z chorobą kociego pazura – zakażeniem odzwierzęcym, które może być przenoszone z kotów na ludzi.

Chociaż R. typhi wykryto w pchłach pobranych od stosunkowo niewielkiej liczby kotów, wyniki uzupełniają istotną lukę w wiedzy na temat patogenów przenoszonych przez pchły kocie na obszarze, gdzie nadal dochodzi do zachorowań ludzi na mysi dur plamisty.

Badanie nie oceniało bezpośrednio transmisji między kotami, pchłami i ludźmi. Dostarcza jednak dokładniejszego obrazu patogenów krążących w populacjach pcheł w regionie, w którym wciąż rejestrowane są przypadki choroby u człowieka.

Znaczenie podejścia One Health

Autorzy podkreślają znaczenie podejścia One Health, które uwzględnia wzajemne powiązania między zdrowiem zwierząt, zdrowiem ludzi i środowiskiem.

„Podobnie jak w przypadku wszystkich chorób wektorowych, do skutecznej transmisji mysiego duru plamistego potrzebnych jest wiele elementów układanki” – powiedziała dr Sarah Hamer, professor w VMBS’ Department of Veterinary Integrative Biosciences. „Musimy myśleć o ekologii choroby, która obejmuje interakcje właściwych gatunków pcheł z kotami lub oposami – oba te zwierzęta mogą być gospodarzami zarówno pcheł, jak i bakterii. Człowiek staje się gospodarzem przypadkowym, gdy głodne pchły trafiają na niego zamiast na zwierzę”.

Do utrzymywania się mysiego duru plamistego przenoszonego przez pchły w południowym Teksasie może przyczyniać się kilka czynników.

„W Stanach Zjednoczonych jest tylko kilka miejsc, w których uznaje się, że mysi dur plamisty jest przenoszony z pewną regularnością, i niestety należy do nich południowy Teksas” – powiedziała Hamer. „Większa liczba kotów domowych oraz kotów bezdomnych lub zdziczałych, warunki socjoekonomiczne ograniczające dostęp do przystępnej cenowo ochrony przeciwpchelnej u kotów, a także ocieplenie klimatu prawdopodobnie sprzyjają inwazjom pcheł u kotów i transmisji bakterii wywołującej dur plamisty”.

Ponieważ choroba zależy od interakcji między pchłami, zwierzętami, ludźmi i środowiskiem, zrozumienie tych zależności jest kluczowe dla identyfikacji czynników ryzyka oraz opracowania skutecznych strategii profilaktycznych.

Ochrona zwierząt i ludzi

Koty zwykle nie chorują ciężko z powodu R. typhi, jednak kontrola inwazji pcheł pozostaje ważnym elementem ochrony zdrowia zwierząt i ludzi.

„Jeśli możemy pomóc w kontrolowaniu inwazji pcheł u kotów, zmniejszamy również szansę, że pchły zakażą się bakteriami, a następnie głodne zakażone pchły przeskoczą na człowieka zamiast na kota” – powiedziała Hamer. „To, co robimy dla zdrowia zwierząt, może jednocześnie chronić zdrowie ludzi”.

Wyniki badania nie oznaczają, że to same koty stanowią zagrożenie dla ludzi. Podkreślają raczej znaczenie ograniczania populacji pcheł.

„Pchły i inne ektopasożyty mogą przenosić czynniki chorobotwórcze, które powodują choroby nie tylko u naszych zwierząt, ale także u nas” – powiedziała Hamer. „Trzymanie kotów w domu, gdzie nie mają kontaktu z dzikimi zwierzętami, oraz współpraca z lekarzem weterynarii w zakresie ochrony kotów przed pchłami i kleszczami mogą pomóc ograniczyć ryzyko transmisji chorób”.

Dalsze poszukiwanie odpowiedzi

Naukowcy wskazują, że badanie jest dopiero początkiem prac nad lepszym zrozumieniem, jak mysi dur plamisty przenoszony przez pchły krąży między zwierzętami, pchłami i ludźmi w południowym Teksasie.

„Wiemy, że szczury, pchły szczurze, koty, pchły kocie i oposy mogą przenosić R. typhi” – powiedziała Balasubramanian. „Konieczne są dalsze pobieranie próbek i kolejne badania”.

Przyszłe prace mają koncentrować się na identyfikacji czynników wpływających na krążenie patogenu oraz określeniu, jak ryzyko różni się między populacjami zwierząt domowych, bezdomnych i zdziczałych.

„Ze względu na wszystkie zmiany w populacjach dzikich zwierząt, warunkach klimatycznych i sposobie użytkowania ziemi przez człowieka, ciągły nadzór i badania są jedynym sposobem gromadzenia danych potrzebnych do zrozumienia zmieniających się zagrożeń dla zdrowia ludzi i zwierząt” – powiedziała Hamer.

Źródło: Parasites & Vectors, Rickettsia typhi, Bartonella henselae, and related zoonotic agents in fleas from domestic cats (Felis catus) from the Rio Grande Valley, Texas.
DOI: http://dx.doi.org/10.1186/s13071-026-07421-1