USA: Dlaczego pacjenci z WZW C nie otrzymują skutecznego leczenia?

Pomimo dostępności wysoce skutecznych terapii przeciwwirusowych, miliony pacjentów w Stanach Zjednoczonych nadal żyją z przewlekłym zakażeniem wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV). Najnowsza analiza wskazuje na dramatyczny spadek liczby stosowanych terapii bezpośrednio działających leków przeciwwirusowych (DAA), co stanowi istotne zagrożenie dla zdrowia publicznego oraz realizacji strategii eliminacji HCV.

W artykule

• Mechanizmy i epidemiologia zakażenia HCV
• Znaczenie terapii bezpośrednio działających leków przeciwwirusowych (DAA)
• Trendy w przepisywaniu terapii DAA w USA
• Bariery w dostępie do leczenia
• Konsekwencje zdrowotne i systemowe spadku leczenia
• Propozycje działań naprawczych i polityki zdrowotnej

Badania przeprowadzone przez dr. Sanjaya Kishore z University of Virginia School of Medicine oraz współpracowników z Mass General Brigham ujawniają niepokojący trend w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C w Stanach Zjednoczonych. Pomimo dostępności terapii o skuteczności przekraczającej 95%, znaczna liczba pacjentów nie otrzymuje leczenia, które mogłoby doprowadzić do całkowitego wyleczenia zakażenia.

Analizie poddano wzorce przepisywania bezpośrednio działających leków przeciwwirusowych (direct-acting antivirals, DAA), które zrewolucjonizowały leczenie HCV od momentu ich wprowadzenia w 2013 roku. Początkowo obserwowano dynamiczny wzrost liczby przepisywanych terapii, osiągający szczyt w 2015 roku. Następnie jednak odnotowano systematyczny spadek ich stosowania, który w ostatnich latach przybrał charakter gwałtowny.

„Wirusowe zapalenie wątroby typu C jest śmiertelną chorobą, która dotyka dziesiątki tysięcy osób w samym stanie Wirginia” – podkreśla dr Kishore, specjalista chorób wewnętrznych w UVA Health. „Choć dysponujemy lekami zdolnymi do wyleczenia choroby, ich skuteczność zależy od zapewnienia dostępu do terapii wszystkim potrzebującym pacjentom”.

Zatrzymanie epidemii HCV

HCV jest wirusem przenoszonym drogą krwi, który prowadzi do postępującego uszkodzenia wątroby, w tym marskości i raka wątrobowokomórkowego. W Stanach Zjednoczonych najczęstszą drogą transmisji jest stosowanie narkotyków drogą iniekcyjną, choć możliwe jest również zakażenie wertykalne oraz – rzadziej – drogą kontaktów seksualnych. Znacznym problemem klinicznym pozostaje bezobjawowy przebieg infekcji we wczesnych stadiach – objawy takie jak żółtaczka, osłabienie, gorączka czy nudności pojawiają się często dopiero przy zaawansowanym uszkodzeniu wątroby.

Szacuje się, że nawet 4 miliony Amerykanów żyje z przewlekłym zakażeniem HCV. Wprowadzenie terapii DAA stanowiło przełom terapeutyczny – umożliwiają one wyleczenie ponad 95% pacjentów przy krótkim czasie leczenia i dobrej tolerancji.

Pomimo tego liczba nowych zakażeń nie uległa znaczącej redukcji. To skłoniło badaczy do analizy, czy dostępne terapie faktycznie trafiają do populacji wymagających leczenia.

Spadek liczby terapii – dane epidemiologiczne

Z analizy wynika, że w 2015 roku zastosowano ponad 185 000 kursów terapii DAA. Jednak do roku 2025 liczba ta spadła poniżej 70 000 rocznie. Jest to poziom znacznie niewystarczający w kontekście celów zdrowia publicznego.

Początkowy wzrost stosowania leków dotyczył głównie osób starszych oraz pacjentów objętych ubezpieczeniem Medicare lub komercyjnym. W pierwszych latach dostępności terapii program Medicaid ograniczał refundację do pacjentów z zaawansowanym włóknieniem wątroby. Dopiero w latach 2016–2019 obserwowano stopniowy wzrost dostępności leczenia w tej grupie, po czym nastąpił ponowny spadek – potencjalnie związany z ograniczeniami systemowymi i logistycznymi w czasie pandemii COVID-19.

Konsekwencje dla zdrowia publicznego

„Zbyt niski poziom leczenia może tłumaczyć, dlaczego częstość występowania HCV nie zmniejszyła się, a wręcz mogła wzrosnąć w ostatnich latach” – wskazuje dr Benjamin Rome z Division of Pharmacoepidemiology and Pharmacoeconomics w Mass General Brigham. „Eliminacja wirusa wymaga zmian systemowych, a nie tylko poprawy wykrywalności”.

Eksperci szacują, że aby osiągnąć cel eliminacji HCV, konieczne jest prowadzenie około 260 000 terapii rocznie. Aktualny poziom leczenia pozostaje więc dalece niewystarczający.

Kierunki działań naprawczych

Badacze postulują wdrożenie kompleksowych działań systemowych, obejmujących:

• uproszczenie ścieżek terapeutycznych, w tym możliwość rozpoczęcia leczenia w dniu rozpoznania
• rozwój telemedycyny oraz mobilnych programów docierania do pacjentów
• reformy finansowania, w tym rozwiązania legislacyjne, takie jak Cure Hepatitis C Act of 2025
• intensyfikację badań przesiewowych w populacjach wysokiego ryzyka

„Nie musimy czekać na decyzje Kongresu” – zaznacza dr Kishore. „Wirginia mogłaby stać się pierwszym stanem, który wyeliminuje HCV, jeśli podejmiemy wspólne działania na rzecz zapewnienia leczenia najbardziej narażonym pacjentom”.

Publikacja wyników

Wyniki analizy opublikowano w prestiżowym czasopiśmie Journal of the American Medical Association. Autorami pracy są: Sanjay Kishore, Margaret Hayden, Micah Johnson, Aaron S. Kesselheim oraz Benjamin Rome. Badania zostały wsparte grantem Arnold Venture.

Źródło: Journal of the American Medical Association, Millions suffering needlessly with curable hepatitis C
DOI: https://doi.org/10.1001/jama.2026.3328