Transmisja Staphylococcus aureus u wcześniaków – implikacje dla nadzoru epidemiologicznego

Nowe badanie prowadzone przez naukowców z Children’s Hospital of Philadelphia (CHOP) oraz University of Pennsylvania School of Medicine (Penn Medicine) pozwoliło zidentyfikować, które szczepy Staphylococcus aureus – powszechnie określanego jako gronkowiec złocisty – najczęściej przenoszą się w oddziałach intensywnej terapii noworodka (NICU) oraz które z nich z największym prawdopodobieństwem prowadzą do zakażeń inwazyjnych i ciężkich powikłań klinicznych.

Wyniki, opublikowane w czasopiśmie Nature Communications, stanowią istotny punkt wyjścia dla wdrożenia precyzyjnego nadzoru epidemiologicznego nad gronkowcem złocistym w środowisku NICU oraz tworzą podstawy do skuteczniejszego ograniczania zakażeń u szczególnie wrażliwej populacji noworodków urodzonych przedwcześnie.

Staphylococcus aureus jest bakterią często bytującą na skórze oraz w przedsionku nosa osób zdrowych. W większości przypadków kolonizacja przebiega bezobjawowo, jednak niektóre szczepy mogą wywoływać zakażenia skóry i tkanek miękkich, a także ciężkie zakażenia inwazyjne, takie jak bakteriemia czy zapalenie płuc. Niedawne analizy wykazały, że co czwarte zakażenie szpitalne u skrajnie niedojrzałych noworodków w Stanach Zjednoczonych było związane właśnie z gronkowcem złocistym.

W ramach prowadzonego w CHOP co dwumiesięcznego nadzoru epidemiologicznego, którego współautorką kierującą była dr Lakshmi Srinivasan z Division of Neonatology oraz Pediatric Sepsis Program, personel pielęgniarski rutynowo pobierał wymazy z nosa hospitalizowanych noworodków w celu wykrycia kolonizacji S. aureus. Obecnie nie istnieją jednak ujednolicone standardy dotyczące nadzoru nad gronkowcem złocistym w NICU – brak jest jednoznacznych rekomendacji dotyczących momentu rozpoczęcia i zakończenia monitorowania, optymalnej częstotliwości badań oraz kryteriów kwalifikacji pacjentów do ścisłej obserwacji.

Autorzy badania podkreślają, że gronkowiec złocisty pozostaje jednym z kluczowych patogenów w populacji noworodków o najwyższym ryzyku powikłań infekcyjnych. Projekt badawczy miał charakter interdyscyplinarny – połączył kompetencje badaczy podstawowych, klinicystów oraz biologów obliczeniowych w celu rozwiązania istotnego problemu pediatrycznego zdrowia publicznego.

Wykorzystując zaplecze kliniczne NICU w CHOP oraz zasoby Center for Microbial Medicine, Infectious Disease Diagnostics Laboratory i Microbiome Sequencing Center, zespół przeprowadził precyzyjny nadzór nad zakażeniami inwazyjnymi wywołanymi przez S. aureus u noworodków wysokiego ryzyka. Celem było opracowanie nowych strategii prewencji i kontroli transmisji.

W okresie trzech lat zastosowano sekwencjonowanie całogenomowe (whole-genome sequencing), które pozwoliło wykazać, że wspólne przestrzenie oraz fizyczna bliskość pacjentów stanowią główne czynniki napędzające transmisję gronkowca w obrębie oddziału. Stabilna kolonizacja dwoma typami bakterii – MSSA (meticylinowrażliwy S. aureus) oraz MRSA (meticylinooporny S. aureus) – była obserwowana we wszystkich obszarach NICU.

Analiza ponad 1000 genomów gronkowca ujawniła szczepozależne wzorce utrzymywania się i kolonizacji. Co istotne, MSSA częściej niż MRSA odpowiadał zarówno za utrwaloną kolonizację, jak i za zakażenia inwazyjne. Wynik ten podważa uproszczone założenie, że głównym zagrożeniem epidemiologicznym w NICU pozostaje wyłącznie MRSA.

Badacze wykazali, że niektóre szczepy S. aureus cechują się istotnie większą zdolnością transmisji oraz potencjalnie większą inwazyjnością. Oznacza to, że skuteczniejsza strategia profilaktyczna mogłaby polegać na identyfikacji i izolacji tych konkretnych szczepów, które odpowiadają za największą liczbę zakażeń, zamiast stosowania jednolitych działań wobec wszystkich przypadków kolonizacji.

Autorzy podkreślają, że wyniki badania wyznaczają kierunek dla interwencji wdrażanych w czasie rzeczywistym oraz dla udoskonalonego nadzoru epidemiologicznego, który mógłby zostać zaimplementowany w oddziałach intensywnej terapii noworodka w całych Stanach Zjednoczonych. Celem nadrzędnym pozostaje poprawa bezpieczeństwa i rokowania wcześniaków – pacjentów szczególnie podatnych na ciężkie powikłania infekcyjne.

Badanie zostało sfinansowane przez Center for Microbial Medicine w Children’s Hospital of Philadelphia oraz grant National Institutes of Health nr 1R01AI185544.

Źródło: Nature Communications
DOI: http://dx.doi.org/10.1038/s41467-026-69074-z