Od grypy i COVID-19 po HIV – wirusy wciąż stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia globalnego. Jednak równie alarmujące są infekcje wywoływane przez inne mikroorganizmy chorobotwórcze, w tym bakterie – zwłaszcza te szczepy, które stają się oporne na antybiotyki. Coraz częściej naukowcy odkrywają też, że wirusy i bakterie są ze sobą ściśle powiązane, wpływając na zdrowie i rozwój chorób w sposób, którego dopiero zaczynamy być świadomi.
Aby odzwierciedlić tę rzeczywistość, Gladstone Institute of Virology przyjął nową nazwę: Gladstone Infectious Disease Institute. Nowa nazwa obejmuje rozszerzoną misję instytutu, której celem jest badanie i przeciwdziałanie szerokiemu spektrum zagrożeń infekcyjnych.
„Budujemy na wieloletniej ekspertyzie instytutu w badaniach nad wirusami, aby odkrywać nowe mechanizmy i rozwiązania, które mogą wpłynąć na liczne problemy zdrowotne naszych czasów” – podkreśla dr Melanie Ott, MD, PhD, dyrektor Gladstone Infectious Disease Institute oraz profesor im. Nicka i Sue Hellmannów w Gladstone Institutes. „Zmiana nazwy symbolizuje poszerzony zakres badań i wyznacza kierunek na kolejne dekady”.
Instytut ten jest jednym z pięciu tworzących Gladstone Institutes – organizację badawczą z San Francisco, skoncentrowaną na opracowywaniu terapii dla najpoważniejszych chorób, w tym chorób serca, schorzeń neurodegeneracyjnych i nowotworów.
„Nauka nieustannie ewoluuje, a my ewoluujemy wraz z nią” – dodaje prezes Gladstone, dr Deepak Srivastava. – „Rozszerzona wizja badań nad chorobami zakaźnymi to strategiczna decyzja, która pozwoli nam lepiej odpowiadać na globalne wyzwania zdrowotne przyszłości”.
Od HIV po COVID-19 – ewolucja badań
Gladstone Institute of Virology powstał w 1992 roku jako Instytut Wirusologii i Immunologii. Już od początku koncentrował się na badaniach nad HIV, odkrywając m.in., w jaki sposób wirus przejmuje kontrolę nad komórkami odpornościowymi. Osiągnięcia te przyczyniły się do opracowania terapii, które zamieniły AIDS z choroby śmiertelnej w schorzenie przewlekłe.
Naukowcy instytutu współtworzyli także globalne badania, które doprowadziły do zatwierdzenia przez FDA profilaktycznego leku przeciw HIV – Truvady, stosowanego w profilaktyce przedekspozycyjnej (PrEP). To obecnie standardowa metoda zapobiegania nowym zakażeniom w grupach wysokiego ryzyka.
Badacze przyczynili się również do zrozumienia mechanizmów long COVID, wskazali potencjalne leki mogące przeciwdziałać przyszłym epidemiom koronawirusowym oraz opisali funkcję ponad 70 tys. mniej znanych białek wirusowych, otwierając drogę do rozwoju nowych terapii przeciwwirusowych.
„Jako Gladstone Infectious Disease Institute pozostajemy wierni tym kluczowym obszarom wirusologii” – zaznacza dr Ott. – „Nie tylko nadal dążymy do opracowania leku na HIV, ale także wykorzystujemy wiedzę zdobytą na tym polu do tworzenia nowych metod diagnostyki i terapii w przypadku wielu innych infekcji wirusowych”.
Instytut kontynuuje badania nad HIV, SARS-CoV-2 (zwłaszcza w kontekście long COVID), wirusem Zika, wirusami zapalenia wątroby typu C i grypy. Równolegle rozwijane są też nowe kierunki, m.in. projektowanie szczepionek o zwiększonej skuteczności czy opracowanie terapeutycznych szczepionek onkologicznych.
Gdy wirusy spotykają bakterie
Na całym świecie bakterie chorobotwórcze wykształcają mechanizmy oporności wobec antybiotyków. To sprawia, że infekcje takie jak zapalenie płuc czy gruźlica stają się coraz trudniejsze, a czasem wręcz niemożliwe do leczenia.
W odpowiedzi na to wyzwanie naukowcy Gladstone badają wykorzystanie bakteriofagów – wirusów atakujących bakterie – jako alternatywy terapeutycznej. Jedna z grup prowadzi szerokie badania przesiewowe dziesiątek tysięcy fagów, by zidentyfikować najbardziej obiecujące w walce z kluczowymi superbakteriami. Inni badacze opracowali technologię edycji genomu fagów, by przekształcać je w precyzyjne „maszyny do zabijania” bakterii.
Ponadto, instytut rozwija narzędzia diagnostyczne pozwalające szybciej i skuteczniej wykrywać infekcje wirusowe i bakteryjne, takie jak gruźlica. W czasie pandemii COVID-19 zespół Gladstone przedstawił np. technologię szybkiego testu opartego na aparacie smartfona.
Mikrobiom jako klucz do zdrowia
Badacze coraz częściej kierują uwagę na mikrobiom człowieka – złożony ekosystem mikroorganizmów (bakterii, wirusów, grzybów, pierwotniaków) zasiedlających organizm. Zaburzenia równowagi mikrobiomu wiązano w ostatnich latach z chorobami autoimmunologicznymi, zaburzeniami metabolicznymi, a nawet psychiatrycznymi.
Zespół Gladstone stworzył narzędzia bioinformatyczne do przewidywania chorób na podstawie profili mikrobiomu i wykazał, że nawet łagodne zakażenie SARS-CoV-2 może powodować długotrwałe zaburzenia równowagi flory jelitowej.
„Obecnie niemal niemożliwe jest badanie zespołu wirusów zasiedlających organizm człowieka bez uwzględniania wpływu bakterii” – mówi dr Ott. – „Bakterie nie tylko wywołują choroby, ale także przenoszą wirusy. Razem kształtują nasze zdrowie w sposób, którego jeszcze w pełni nie rozumiemy”.
„Nowa nazwa instytutu oznacza dla nas większą misję” – dodaje. – „Chcemy dalej poszerzać granice wiedzy o chorobach zakaźnych, aby przyczyniać się do przełomów poprawiających zdrowie publiczne na całym świecie”.
O Gladstone Institutes
Gladstone Institutes to niezależna, non-profitowa organizacja badawcza działająca w obszarze nauk biomedycznych. Została założona w 1979 roku w dzielnicy Mission Bay w San Francisco – centrum światowych innowacji biotechnologicznych. Jej model badawczy stawia na odważne idee, nowoczesne technologie i interdyscyplinarne zespoły, które wspólnie poszukują nowych terapii dla najpoważniejszych chorób współczesności.
