Usuwanie nieprawidłowych adnotacji o alergii na penicylinę z dokumentacji medycznej pacjentów może pomóc w walce z narastającą opornością na antybiotyki i ratować ludzkie życie – wynika z badania klinicznego finansowanego przez NIHR, a prowadzonego przez University of Leeds.
Penicyliny są pierwszorzędowym wyborem w leczeniu wielu powszechnych zakażeń. Mimo to ponad jedna na 15 dorosłych osób w Wielkiej Brytanii ma w dokumentacji medycznej wpisaną alergię na ten antybiotyk. W przypadku infekcji otrzymują oni inne leki, które mogą być mniej skuteczne lub wiązać się z większym ryzykiem działań niepożądanych. Skutkuje to często koniecznością przepisania kilku kolejnych antybiotyków, co pogarsza stan zdrowia i przyczynia się do rozwoju oporności na środki przeciwdrobnoustrojowe.
Wyniki największego w Wielkiej Brytanii badania klinicznego tego typu, opublikowanego w The Lancet Primary Care i finansowanego przez National Institute for Health and Care Research (NIHR), wykazały, że aż 88% pacjentów z adnotacją o alergii na penicylinę w rzeczywistości nie miało tej alergii. Po przeprowadzeniu testów alergologicznych możliwe było bezpieczne usunięcie takiego wpisu z dokumentacji. Badaniem objęto ponad 800 pacjentów.
Błędne rozpoznanie alergii często wynika z pomylenia objawów infekcji z reakcją uczuleniową lub z faktu, że prawdziwa alergia z czasem ustępuje. Weryfikacja takich adnotacji umożliwia pacjentom dostęp do skuteczniejszych antybiotyków, co ma kluczowe znaczenie wobec rosnącego zagrożenia opornością drobnoustrojów na leczenie.
Badanie ALABAMA (ALlergy AntiBiotics And Microbial resistAnce), koordynowane przez University of Oxford Primary Care Clinical Trials Unit, miało na celu poszukiwanie rozwiązań tego problemu.
Historia pacjentki, która wpłynęła na badanie
Z okazji publikacji wyników prof. Sue Pavitt z University of Leeds, współautorka badania, po raz pierwszy publicznie opowiedziała historię swojej matki – Rosie Woollard, która zmarła w wieku 91 lat z powodu infekcji opornej na leczenie. Przez dekady miała w dokumentacji wpisaną alergię na penicylinę.
Adnotację o alergii dodano w 1956 roku, gdy w wyniku leczenia zapalenia piersi (mastitis) pojawiła się wysypka. Zalecenie było jednoznaczne: unikać penicyliny. Prof. Pavitt wspomina: „Moja mama przez całe życie uważała, że powinna unikać penicyliny, ale nikt nigdy nie sprawdził, czy to rzeczywiście alergia. To mogła być reakcja na inne składniki leku lub zwykła wysypka wynikająca z infekcji”.
Z biegiem lat Rosie zmagała się z nawracającymi infekcjami dróg moczowych. W końcu doszło do zakażenia, którego antybiotyki nie potrafiły zwalczyć. Zmarła wkrótce po 91. urodzinach. W akcie zgonu jako przyczynę śmierci wskazano infekcję oporną na leczenie.
Problem szerszy niż jedna historia
Dr Jonathan Sandoe z University of Leeds podkreśla: „Od lat 30. XX wieku antybiotyki ratują życie. Teraz jednak bakterie coraz skuteczniej się przed nimi bronią. Oporność na leczenie to globalny problem, który powoduje śmierć ludzi na skutek pozornie banalnych infekcji. Musimy usprawnić sposób, w jaki stosujemy antybiotyki. Weryfikacja alergii na penicylinę to jeden ze sposobów.”
Prof. Pavitt zwraca uwagę, jak każda kolejna seria antybiotyków osłabiała jej matkę: „Traciła apetyt, siły, trudniej jej było wrócić do zdrowia”. Rosie przez lata sądziła, że dostaje „lepsze” leki, bo droższe. Nie wiedziała, że penicyliny są nadal jednymi z najskuteczniejszych antybiotyków. Inne leki mogły nie tylko nie działać, ale wręcz przyczyniać się do rozwoju oporności drobnoustrojów.
Testy, które zmieniają życie
Badanie objęło 823 pacjentów z 51 przychodni w Anglii. Uczestnicy nie mieli w przeszłości ciężkich reakcji na penicylinę. Podzielono ich losowo na grupę, u której przeprowadzono testy alergiczne, i grupę kontrolną. Testy wykonywano w czterech szpitalach NHS. Pacjenci przyjmowali doustnie lub podskórnie niewielką dawkę penicyliny, następnie przez trzy dni kontynuowali terapię pod nadzorem. Jedynie 8% zachowało adnotację o alergii, nikt nie miał poważnej reakcji.
Pacjenci z usuniętą adnotacją rzadziej wymagali antybiotykoterapii, a gdy pojawiała się potrzeba leczenia infekcji, lekarze pięciokrotnie częściej przepisywali im penicylinę jako lek pierwszego wyboru.
Prof. Christopher Butler z University of Oxford podkreśla: „To badanie pokazuje, że możliwe i bezpieczne jest usuwanie błędnych adnotacji o alergii na penicylinę. Dzięki temu pacjenci mają dostęp do skuteczniejszego leczenia, a my lepiej chronimy zasoby antybiotyków dla obecnych i przyszłych pokoleń”.
Wyzwania przed systemem
Testy alergiczne na penicylinę wciąż nie są powszechnie dostępne w ramach NHS. Badacze współpracują z NHS, by opracować sposoby ich szerszego wdrożenia. Choć wykazano, że testy są opłacalne, brakuje specjalistów, którzy mogliby je przeprowadzać na szeroką skalę.
Dr Sandoe podkreśla: „Usuwanie błędnych adnotacji poprawia doświadczenia pacjentów, zmniejsza koszty leczenia i wspiera walkę z opornością bakterii. Musimy współpracować z decydentami i pacjentami, by NHS mogła skutecznie zająć się tym problemem.”
Rosie Woollard brała udział w konsultacjach przy projekcie ALABAMA, pomagając uczynić badanie bardziej dostępnym dla seniorów i osób z wielochorobowością.
Źródło
The Lancet Primary Care, University of Leeds
