Mikrobiologia i epidemiologia w programie 39. Zjazdu PTChP w Bydgoszczy

Program 39. Zjazdu Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc, który odbędzie się w Bydgoszczy w dniach 6–9 maja 2026 roku, pokazuje bardzo wyraźnie, że zakażenia układu oddechowego, gruźlica, szczepienia, epidemiologia środowiskowa oraz mikrobiologia kliniczna należą do najważniejszych filarów tegorocznego spotkania. W części porządkującej tematykę organizatorzy wyodrębnili grupę „Zakażenia układu oddechowego, ZAPALENIA PŁUC, Gruźlica, Szczepienia”, a równolegle w programie obecna jest także oś „Epidemiologia i środowisko”.

Dla portalu TygodnikEpidemiologiczny szczególne znaczenie ma to, że program nie ogranicza się do omówienia leczenia infekcji. Obejmuje również nadzór molekularny, diagnostykę mikrobiologiczną, ocenę zagrożeń środowiskowych, bioaerozol, mykobakteriozy, a także interdyscyplinarne formuły pracy klinicznej. W praktyce oznacza to spotkanie środowisk pulmonologicznych z mikrobiologią, zdrowiem publicznym, epidemiologią i profilaktyką.

Ciężkie zapalenia płuc i nowoczesna diagnostyka etiologiczna

Jedną z najważniejszych części programu z perspektywy mikrobiologicznej jest sesja plenarna „Ciężkie zapalenia płuc 2026: wirusy, mNGS. Sterydy – co zmienia praktyka?”, moderowana przez prof. dr hab. n. med. Ewę Augustynowicz-Kopeć oraz dr. hab. med. Tadeusza M. Zielonkę. W tej sesji zaplanowano wykład „Wirusowe «mimikry» w ciężkim zapaleniu płuc. Szybka diagnostyka molekularna (POCT) jako klucz do bezpiecznej deeskalacji antybiotykoterapii”, który wygłosi prof. dr hab. n. med. Andrzej Chciałowski. Już sam tytuł pokazuje, że będzie to wystąpienie istotne dla wszystkich zajmujących się diagnostyką różnicową zakażeń i racjonalną antybiotykoterapią. W tej samej sesji znajdzie się wykład „Złoty standard czy droga nowinka? Metagenomika (mNGS) materiału z BAL – algorytm «Kogo, Kiedy i Dlaczego diagnozować inwazyjnie»”, przedstawiony przez prof. dr. hab. n. med. Wojciecha Naumnika, a także prezentacje „Renesans Sterydów i nowe horyzonty immunomodulacji (Trimodulina). Jak leczyć sCAP w świetle wytycznych ATS/IDSA 2025, aby nie zaszkodzić” autorstwa dr. n. med. Jacka Górki oraz „Ciężkie zapalenie płuc u seniorów”, które wygłosi prof. dr hab. n. med. Tomasz Targowski.

To zestaw wykładów szczególnie ważny dla czytelników śledzących rozwój diagnostyki zakażeń dolnych dróg oddechowych. Mamy tu bowiem połączenie szybkiej diagnostyki molekularnej, metagenomiki materiału z BAL, podejścia terapeutycznego zgodnego z aktualnymi wytycznymi oraz perspektywy klinicznej pacjenta starszego. Taka konstrukcja sesji dobrze oddaje współczesny kierunek rozwoju medycyny zakażeń układu oddechowego: precyzyjne rozpoznanie etiologii ma bezpośrednio prowadzić do lepiej uzasadnionej decyzji terapeutycznej.

Zakażenia układu oddechowego w przewlekłych chorobach płuc

Bardzo ważna jest również sesja plenarna „Zakażenia układu oddechowego w przewlekłych chorobach płuc”, moderowana przez prof. dr. hab. n. med. Adama Antczaka oraz prof. dr. hab. n. med. Tomasza Targowskiego. W jej ramach zaplanowano wykład „Rola czynników infekcyjnych w astmie i POChP” autorstwa prof. dr. hab. n. med. Andrzeja Chciałowskiego, wykład „Problemy infekcyjne w rozstrzeniach oskrzeli i mukowiscydozie”, który przedstawi dr n. med. Wojciech Skorupa, a także wystąpienie „Zakażenia układu oddechowego u pacjentów z chorobami nowotworowymi – aspekty kliniczne i diagnostyczne” wygłoszone przez prof. dr. hab. med. Wojciecha Naumnika. Uzupełnieniem sesji będzie wykład „Dorosły pacjent z częstymi zakażeniami – kiedy myśleć o wrodzonych błędach odporności i jakie są możliwości leczenia?”, który zaprezentuje dr hab. n. med. Katarzyna Napiórkowska-Baran.

Ta część programu ma istotne znaczenie epidemiologiczne, ponieważ koncentruje się na grupach pacjentów obciążonych wysokim ryzykiem zakażeń, przewlekłą kolonizacją bakteryjną, zaostrzeniami infekcyjnymi oraz problemami immunologicznymi. To właśnie na styku pulmonologii, immunologii i mikrobiologii powstają dziś najważniejsze pytania praktyczne dotyczące rozstrzygnięcia, kiedy infekcja ma charakter przejściowy, kiedy staje się elementem przewlekłego uszkodzenia płuc i kiedy wymaga rozszerzonej diagnostyki.

Gruźlica jako problem zdrowia publicznego

Wyjątkowo mocno zapowiada się sesja plenarna „TB HOT TOPIC”, moderowana przez prof. dr hab. n. med. Urszulę Demkow oraz dr. hab. n. med. Grzegorza Przybylskiego, prof. UMK. To jedna z najważniejszych części programu dla odbiorców zainteresowanych epidemiologią chorób zakaźnych. W ramach tej sesji przewidziano wykład „Migracje ludności a dynamika epidemiologiczna gruźlicy w Europie”, który wygłosi prof. dr hab. n. med. Teresa Domaszewska. Następnie odbędzie się wykład „Optymalizacja schematów leczenia gruźlicy – aspekty kliniczne i systemowe” autorstwa dr. hab. med. Adama Nowińskiego, wystąpienie „Molekularny nadzór nad gruźlicą jako narzędzie zdrowia publicznego”, które przedstawi prof. dr hab. n. med. Ewa Augustynowicz-Kopeć, a także wykład „Szczepienia BCG – aktualna sytuacja” przygotowany przez prof. dr hab. n. med. Urszulę Demkow. Sesję zamknie temat „Gruźlica jako wyzwanie systemowe – kierunki niezbędnych reform w ochronie zdrowia”, który omówi dr hab. n. med. Tadeusz M. Zielonka.

Ta sesja wyróżnia się tym, że obejmuje cały łańcuch problemów: od mobilności populacji i zmian w dynamice szerzenia się gruźlicy, przez nadzór molekularny, po szczepienia i organizację systemu ochrony zdrowia. Z punktu widzenia portalu epidemiologicznego jest to materiał o ogromnej wartości, ponieważ pokazuje gruźlicę nie jako problem historyczny, lecz jako chorobę pozostającą pod silnym wpływem procesów migracyjnych, decyzji systemowych i jakości nadzoru zdrowia publicznego.

Mykobakteriozy i diagnostyka specjalistyczna

Bardzo ważna będzie również sesja satelitarna „Mykobakteriozy”, moderowana przez prof. dr hab. med. Monikę Szturmowicz oraz dr. hab. n. med. Adama Nowińskiego. W jej programie znalazł się wykład „Meandry diagnostyki mykobakterioz”, który wygłosi prof. dr hab. med. Monika Szturmowicz, wykład „Diagnostyka mikrobiologiczna mykobakterioz” przygotowany przez dr n. med. Agnieszkę Głogowską, prezentacja „Znaczenie diagnostyki obrazowej w procesie rozpoznawania mykobakterioz” autorstwa dr n. med. Katarzyny Błasińskiej oraz wykład „Postępowanie terapeutyczne w mykobakteriozach – aktualny stan wiedzy”, który przedstawi prof. dr hab. med. Maria Korzeniewska-Koseła.

Z perspektywy praktycznej to jedna z najlepiej skomponowanych sesji mikrobiologicznych w całym programie. Łączy bowiem trudności rozpoznawcze, aspekty mikrobiologii laboratoryjnej, diagnostykę obrazową i leczenie. W przypadku mykobakterioz takie spojrzenie jest szczególnie potrzebne, ponieważ pojedynczy dodatni wynik badania mikrobiologicznego rzadko bywa samowystarczalny interpretacyjnie. To obszar, w którym decyzja kliniczna niemal zawsze wymaga zestawienia laboratoryjnego wyniku z obrazem radiologicznym i fenotypem chorego.

Bioaerozol, czystość mikrobiologiczna powietrza i narażenia środowiskowe

Na bardzo duże zainteresowanie zasługuje sesja „Hej środowisko! Co robisz z naszymi płucami?”, moderowana przez prof. dr hab. n. med. Barbarę Mackiewicz. W tej części programu zaplanowano wykład „Zagrożenia biologiczne i ich konsekwencje kliniczne w środowisku rolniczym”, który wygłosi prof. dr hab. n. med. Barbara Mackiewicz, a także wykład „Ocena czystości mikrobiologicznej powietrza w pomieszczeniach medycznych, laboratoryjnych i administracyjnych jako potencjalnego źródła zagrożeń zdrowotnych ze strony bioaerozolu”, przygotowany przez prof. dr hab. n. med. Angelinę Wójcik-Fatlę. W programie tej samej sesji znalazły się też wystąpienia „Sick building syndrome (zespół chorego domu)” autorstwa prof. dr hab. n. med. Barbary Mackiewicz oraz „Zapalenie płuc z nadwrażliwości- nowe wyzwania diagnostyczne i terapeutyczne”, które zaprezentuje dr n. med. Urszula Nowicka.

Dla Tygodnika Epidemiologicznego jest to jedna z najbardziej interesujących części programu, ponieważ przenosi uwagę z samego patogenu na środowisko, ekspozycję i warunki transmisji. Wystąpienie prof. Angeliny Wójcik-Fatli ma szczególne znaczenie dla osób zajmujących się bezpieczeństwem epidemiologicznym placówek ochrony zdrowia, laboratoriów i budynków administracyjnych. W tym przypadku mikrobiologia staje się narzędziem oceny ryzyka środowiskowego, a nie tylko metodą rozpoznania choroby już rozwiniętej.

Epidemiologia nikotynizmu i profilaktyka

W programie znalazła się również sesja satelitarna „Demaskowanie atrakcyjności wyrobów nikotynowych”, moderowana przez prof. dr. hab. n. med. Mateusza Jankowskiego oraz lek. Marię Stańczyk. Dla czytelników portalu epidemiologicznego szczególne znaczenie ma wykład „Epidemiologia nikotynizmu w Polsce – jak to wpływa na codzienną praktykę lekarską?”, który wygłosi prof. dr hab. n. med. Mateusz Jankowski. W tej samej sesji zaplanowano także wykład „Elektroniczne papierosy, podgrzewacze tytoniu, snusy – zagrożenie dla naszego zdrowia?”, którego autorem będzie prof. dr hab. n. med. Krzysztof Kuziemski, oraz wystąpienie „Terapia antynikotynowa – praktyczny przewodnik” prowadzone przez lek. Marię Stańczyk.

Choć nie jest to blok stricte mikrobiologiczny, ma duże znaczenie epidemiologiczne. Dotyczy bowiem rozpowszechnienia ekspozycji, wzorców zachowań zdrowotnych i profilaktyki chorób układu oddechowego. W nowoczesnym ujęciu epidemiologia to nie tylko analiza transmisji zakażeń, ale również ocena populacyjnych determinant ryzyka chorób przewlekłych oraz czynników modyfikujących podatność na infekcje i ciężki przebieg chorób płuc.

Szczepienia i zmieniające się trendy epidemiologiczne

W programie pojawia się także ważny akcent związany z profilaktyką zakażeń u dorosłych. W jednej z sesji zaplanowano wykład „Innowacyjne podejście do ochrony dorosłych przed zakażeniami pneumokokowymi- nowa szczepionka odpowiadająca na zmianę trendów epidemiologicznych”, który wygłosi prof. dr hab. n. med. Joanna Chorostowska-Wynimko. Ponadto przewidziano również wykład „Immunosenescencja w praktyce pulmonologa: kiedy standard nie wystarcza? Grypa i krztusiec jako podwójne zagrożenie dla pacjentów 60+”, także autorstwa prof. dr hab. n. med. Joanny Chorostowskiej-Wynimko.

To bardzo ważne wystąpienia dla osób zajmujących się szczepieniami ochronnymi i epidemiologią populacji starzejącej się. Pokazują one, że profilaktyka zakażeń układu oddechowego coraz silniej musi uwzględniać zmiany demograficzne, immunosenescencję oraz ewolucję trendów epidemiologicznych w populacji dorosłych i senioralnych.

Konsylium mikrobiologiczno-kliniczne jako najbardziej praktyczna formuła programu

Z punktu widzenia praktyki klinicznej i wartości edukacyjnej na szczególne wyróżnienie zasługuje sesja plenarna „Konsylium mikrobiologiczno-kliniczne w zakażeniach układu oddechowego (klinicysta – pulmonolog, radiolog, mikrobiolog, farmaceuta kliniczny)”, moderowana przez dr. hab. n. med. Tadeusza Przybyłowskiego, dr. hab. n. med. Aleksandra Deptułę oraz prof. dr. hab. n. med. Wojciecha Naumnika. To sesja, która najlepiej oddaje współczesny model postępowania w zakażeniach układu oddechowego.

Warto podkreślić, że choć w programie nie ma wielu klasycznych warsztatów dedykowanych wprost mikrobiologii i epidemiologii, właśnie ta sesja ma wyraźnie praktyczny, roboczy charakter. Łączy spojrzenie klinicysty, mikrobiologa, radiologa i farmaceuty klinicznego. Dla lekarzy, diagnostów laboratoryjnych i osób zajmujących się polityką antybiotykową może to być jeden z najbardziej użytecznych punktów całego zjazdu, ponieważ pokazuje, jak w realnej praktyce powinna wyglądać integracja danych mikrobiologicznych, obrazowych i klinicznych.

Przypadki kliniczne z wątkiem gruźliczym i zoonotycznym

Na uwagę zasługuje także sesja redaktora naczelnego czasopisma Pneumonologia Polska. W jej programie znalazł się wykład „Zoonozy: od zwierząt do ludzi – przypadek infekcji Bordetella bronchiseptica”, który zaprezentuje Martyna Michniak, a także wystąpienie „Pacjent z gruźlicą płuc i współistniejącą gruźlicą jelit oraz rakiem płaskonabłonkowym płuca prawego”, którego autorem będzie Patryk Wasilewski.

Choć są to prezentacje kazuistyczne, ich znaczenie edukacyjne jest duże. Uczą bowiem rozpoznawania sytuacji nietypowych, klinicznie złożonych i diagnostycznie wielowarstwowych. Z epidemiologicznego punktu widzenia są także przypomnieniem, że w praktyce codziennej wciąż należy brać pod uwagę zarówno zoonozy, jak i choroby zakaźne współistniejące z nowotworami czy innymi poważnymi schorzeniami.

Mikrobiologiczno-epidemiologiczna część programu 39. Zjazdu PTChP jest wyjątkowo spójna i dojrzała. Obejmuje zagadnienia szybkiej diagnostyki molekularnej, metagenomiki, nadzoru nad gruźlicą, szczepień, bioaerozolu, czystości mikrobiologicznej powietrza, mykobakterioz oraz przewlekłych zakażeń w chorobach płuc. Pokazuje również, że współczesna epidemiologia nie kończy się na opisie występowania choroby, lecz coraz częściej współtworzy praktyczne decyzje diagnostyczne i terapeutyczne.

Dla czytelników Tygodnika Epidemiologicznego będzie to zatem program ważny nie tylko poznawczo, ale również redakcyjnie. Daje możliwość śledzenia najnowszych kierunków myślenia o zakażeniach układu oddechowego w formule łączącej pulmonologię, mikrobiologię, zdrowie publiczne i profilaktykę. Artykuł opracowano na podstawie programu szczegółowego 39. Zjazdu Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc w Bydgoszczy.

Rejestracja na wydarzenie: https://zjazdptchp2026.grupaconway.pl/rejestracja

Patronat medialny nad wydarzeniem pełnią nasze portale OddechZycia.pl i TygodnikMedyczny.pl.