Ibuprofen i paracetamol to jedne z najczęściej stosowanych leków dostępnych bez recepty. Sięgamy po nie w czasie infekcji czy bólu, traktując je jako bezpieczne i dobrze znane środki. Jednak najnowsze badania naukowców z University of South Australia pokazują, że te powszechnie używane preparaty mogą w cichy sposób przyczyniać się do jednego z największych globalnych zagrożeń zdrowotnych – antybiotykooporności.
W pierwszym tego typu badaniu wykazano, że zarówno ibuprofen, jak i paracetamol nie tylko nasilają rozwój antybiotykooporności stosowane oddzielnie, ale także wzmacniają ten efekt, gdy są podawane łącznie.
Badacze analizowali interakcję leków nieantybiotykowych, antybiotyku o szerokim spektrum – cyprofloksacyny – oraz bakterii Escherichia coli (E. coli), które odpowiadają m.in. za zakażenia jelitowe i układu moczowego. Okazało się, że ibuprofen i paracetamol znacząco zwiększały liczbę mutacji bakteryjnych, czyniąc E. coli wysoce oporną na antybiotyk.
Odkrycie ma poważne konsekwencje kliniczne, zwłaszcza w domach opieki długoterminowej, gdzie osoby starsze często otrzymują jednocześnie wiele leków. To środowisko sprzyja powstawaniu szczepów opornych na antybiotyki.
Według danych WHO antybiotykooporność stanowi jedno z najpoważniejszych globalnych zagrożeń zdrowia publicznego – tylko w 2019 roku odpowiadała bezpośrednio za 1,27 mln zgonów.
Autorzy badania podkreślają, że problem nie ogranicza się jedynie do antybiotyków. Codziennie stosowane leki, takie jak środki przeciwbólowe, nasenne czy na nadciśnienie, mogą odgrywać rolę w procesach selekcji opornych szczepów bakteryjnych. Szczególnie niepokojące jest to, że E. coli narażone jednocześnie na cyprofloksacynę i ibuprofen/paracetamol wykazywały oporność nie tylko na ten jeden antybiotyk, lecz także na wiele innych klas leków przeciwdrobnoustrojowych.
Badanie obejmowało dziewięć popularnych preparatów stosowanych u pacjentów w wieku podeszłym: ibuprofen, diklofenak, paracetamol, furosemid, metforminę, atorwastatynę, tramadol, temazepam i pseudoefedrynę. Naukowcy zidentyfikowali również mechanizmy molekularne tego zjawiska – m.in. aktywację bakteryjnych pomp usuwających antybiotyki z komórki, co obniża ich skuteczność.
Zdaniem autorów konieczne są dalsze badania nad interakcjami lekowymi u osób przewlekle leczonych wieloma preparatami. Wiedza o tym, jak zwykłe leki wpływają na skuteczność antybiotyków, może w przyszłości pomóc ograniczyć rozwój antybiotykooporności.
Źródło: npj Antimicrobials and Resistance, The effect of commonly used non-antibiotic medications on antimicrobial resistance development in Escherichia coli
DOI: http://dx.doi.org/10.1038/s44259-025-00144-w
