{"id":31685,"date":"2026-07-31T18:41:26","date_gmt":"2026-07-31T16:41:26","guid":{"rendered":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/?p=31685"},"modified":"2026-07-31T18:41:26","modified_gmt":"2026-07-31T16:41:26","slug":"mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/","title":{"rendered":"Mukowiscydoza: MIC a MBEC. Dlaczego bakterie w biofilmie s\u0105 znacznie trudniejsze do zwalczenia?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Standardowe badanie lekowra\u017cliwo\u015bci mo\u017ce istotnie zani\u017ca\u0107 st\u0119\u017cenie antybiotyku potrzebne do oddzia\u0142ywania na <em>Pseudomonas aeruginosa<\/em> tworz\u0105ce biofilm w drogach oddechowych os\u00f3b z mukowiscydoz\u0105. W badaniu obejmuj\u0105cym 110 izolat\u00f3w klinicznych warto\u015bci minimalnego st\u0119\u017cenia eradykuj\u0105cego biofilm by\u0142y zawsze r\u00f3wne lub wy\u017csze od odpowiadaj\u0105cych im warto\u015bci MIC, a w niekt\u00f3rych przypadkach r\u00f3\u017cnica si\u0119ga\u0142a od 32- do 1024-krotno\u015bci. Wyniki pokazuj\u0105, dlaczego prawid\u0142owy antybiogram wykonany dla bakterii planktonicznych nie musi odzwierciedla\u0107 rzeczywistej podatno\u015bci drobnoustroj\u00f3w utrzymuj\u0105cych si\u0119 w dojrza\u0142ym biofilmie.<\/strong><\/p>\n<nav class=\"oz-science-block oz-toc\" aria-label=\"Spis tre\u015bci\"><p class=\"oz-toc-title\">W artykule<\/p><\/p>\n<ul>\n<li><a href=\"#biofilm-w-mukowiscydozie\">Dlaczego biofilm utrudnia leczenie zaka\u017cenia?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#autorzy-i-osrodki\">Autorzy i zaplecze badawcze<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#metody-badania\">Jak przeprowadzono badanie MIC\u2013MBEC?<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#najwazniejsze-wyniki\">Najwa\u017cniejsze wyniki<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#znaczenie-kliniczne\">Znaczenie wynik\u00f3w dla praktyki klinicznej<\/a><\/li>\n<li><a href=\"#ograniczenia-i-wnioski\">Ograniczenia i wnioski<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p><\/nav>\n<details class=\"oz-science-block oz-glossary\"><summary><span class=\"oz-glossary-summary-icon\" aria-hidden=\"true\"><svg viewBox=\"0 0 24 24\" focusable=\"false\"><path d=\"M5 5.5h2.2v2.2H5zM9 5.5h10v2.2H9zM5 10.9h2.2v2.2H5zM9 10.9h10v2.2H9zM5 16.3h2.2v2.2H5zM9 16.3h10v2.2H9z\"\/><\/svg><\/span><span class=\"oz-glossary-summary-title\">Skr\u00f3ty u\u017cywane w artykule<\/span><span class=\"oz-glossary-summary-toggle\"><span class=\"oz-glossary-expand\">Kliknij, aby rozwin\u0105\u0107<\/span><span class=\"oz-glossary-collapse\">Kliknij, aby zwin\u0105\u0107<\/span><svg class=\"oz-glossary-chevron\" viewBox=\"0 0 24 24\" focusable=\"false\" aria-hidden=\"true\"><path d=\"m7.4 9.2 4.6 4.6 4.6-4.6 1.4 1.4-6 6-6-6z\"\/><\/svg><\/span><\/summary><dl><br \/>\n<div class=\"oz-glossary-item\"><dt>CF<\/dt><dd><p>Mukowiscydoza, ang. cystic fibrosis.<\/p>\n<\/dd><\/div><br \/>\n<div class=\"oz-glossary-item\"><dt>MIC<\/dt><dd><p>Minimalne st\u0119\u017cenie hamuj\u0105ce, ang. minimum inhibitory concentration \u2013 najni\u017csze st\u0119\u017cenie substancji przeciwdrobnoustrojowej hamuj\u0105ce widoczny wzrost bakterii planktonicznych.<\/p>\n<\/dd><\/div><br \/>\n<div class=\"oz-glossary-item\"><dt>MBEC<\/dt><dd><p>Minimalne st\u0119\u017cenie eradykuj\u0105ce biofilm, ang. minimum biofilm eradication concentration \u2013 najni\u017csze st\u0119\u017cenie substancji przeciwdrobnoustrojowej potrzebne do wyeliminowania \u017cywych bakterii zwi\u0105zanych z biofilmem w zastosowanym modelu laboratoryjnym.<\/p>\n<\/dd><\/div><br \/>\n<div class=\"oz-glossary-item\"><dt>EPS<\/dt><dd><p>Zewn\u0105trzkom\u00f3rkowa substancja polimerowa, ang. extracellular polymeric substance \u2013 macierz otaczaj\u0105ca kom\u00f3rki bakterii w biofilmie.<\/p>\n<\/dd><\/div><br \/>\n<div class=\"oz-glossary-item\"><dt>CFTR<\/dt><dd><p>Bia\u0142ko b\u0119d\u0105ce regulatorem przewodnictwa przezb\u0142onowego w mukowiscydozie, ang. cystic fibrosis transmembrane conductance regulator.<\/p>\n<\/dd><\/div><br \/>\n<\/dl><\/details>\n<div id=\"dlaczego-biofilm-utrudnia-leczenie-zakazenia\" class=\"index-title\"><\/div><h2 id=\"biofilm-w-mukowiscydozie\">Dlaczego biofilm utrudnia leczenie zaka\u017cenia?<\/h2>\n<p>Przewlek\u0142e zaka\u017cenie dr\u00f3g oddechowych przez <em>Pseudomonas aeruginosa<\/em> pozostaje jednym z najwa\u017cniejszych problem\u00f3w klinicznych w mukowiscydozie. Dysfunkcja CFTR prowadzi do zaburzenia transportu jon\u00f3w przez nab\u0142onek, odwodnienia powierzchni dr\u00f3g oddechowych, zwi\u0119kszenia lepko\u015bci \u015bluzu oraz os\u0142abienia oczyszczania \u015bluzowo-rz\u0119skowego. Powstaj\u0105ce \u015brodowisko sprzyja zaleganiu wydzieliny, przewlek\u0142emu stanowi zapalnemu i utrzymywaniu si\u0119 drobnoustroj\u00f3w.<\/p>\n<p>W przebiegu choroby mikrobiologia dr\u00f3g oddechowych zmienia si\u0119. We wcze\u015bniejszych etapach cz\u0119\u015bciej wykrywa si\u0119 mi\u0119dzy innymi <em>Staphylococcus aureus<\/em> i <em>Haemophilus influenzae<\/em>, natomiast pojawienie si\u0119 przewlek\u0142ego zaka\u017cenia <em>P. aeruginosa<\/em> jest wa\u017cnym momentem w naturalnej historii mukowiscydozy. Wi\u0105\u017ce si\u0119 ono z wi\u0119kszym obci\u0105\u017ceniem chorob\u0105, cz\u0119stszymi zaostrzeniami i szybszym pogarszaniem czynno\u015bci p\u0142uc.<\/p>\n<p>W przewlekle zaka\u017conych drogach oddechowych <em>P. aeruginosa<\/em> nie zachowuje si\u0119 jak jednorodna populacja swobodnie zawieszonych kom\u00f3rek. Bakterie adaptuj\u0105 si\u0119 do miejscowego \u015brodowiska, r\u00f3\u017cnicuj\u0105 fenotypowo i mog\u0105 tworzy\u0107 przestrzennie zorganizowane skupiska otoczone macierz\u0105 zewn\u0105trzkom\u00f3rkow\u0105. W szczepach \u015bluzowych szczeg\u00f3lne znaczenie ma nadprodukcja alginianu, wzmacniaj\u0105ca stabilno\u015b\u0107 biofilmu i u\u0142atwiaj\u0105ca d\u0142ugotrwa\u0142e przetrwanie drobnoustroj\u00f3w.<\/p>\n<aside class=\"oz-science-block oz-definition\"><div class=\"oz-definition-mark\">Aa<\/div><div><h4>Biofilm bakteryjny <small>(Bacterial biofilm)<\/small><\/h4><p>\nZorganizowana spo\u0142eczno\u015b\u0107 drobnoustroj\u00f3w zwi\u0105zanych z powierzchni\u0105 lub skupionych w strukturze przestrzennej, otoczonych wytwarzan\u0105 przez nie macierz\u0105 zewn\u0105trzkom\u00f3rkow\u0105. Bakterie w biofilmie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 fizjologicznie od kom\u00f3rek planktonicznych, mi\u0119dzy innymi tempem metabolizmu, ekspresj\u0105 gen\u00f3w i podatno\u015bci\u0105 na leczenie przeciwdrobnoustrojowe.<\/p>\n<\/div><\/aside>\n<aside class=\"oz-science-block oz-callout oz-callout-5\"><span class=\"oz-callout-label\">Dlaczego bakterie w biofilmie s\u0105 mniej podatne?<\/span><div class=\"oz-callout-content\"><\/p>\n<p>Zmniejszona podatno\u015b\u0107 bakterii zwi\u0105zanych z biofilmem nie wynika wy\u0142\u0105cznie z klasycznej, dziedzicznej oporno\u015bci. Znaczenie maj\u0105 tak\u017ce ograniczona penetracja niekt\u00f3rych substancji przez macierz, wolniejszy metabolizm cz\u0119\u015bci kom\u00f3rek, obecno\u015b\u0107 kom\u00f3rek przetrwa\u0142ych, lokalne r\u00f3\u017cnice st\u0119\u017cenia tlenu i sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych oraz znaczna heterogeniczno\u015b\u0107 fenotypowa populacji. Dlatego w odniesieniu do biofilmu cz\u0119sto m\u00f3wi si\u0119 o tolerancji lub zmniejszonej podatno\u015bci, a nie wy\u0142\u0105cznie o oporno\u015bci rozumianej wed\u0142ug klasycznych kategorii antybiogramu.<\/p>\n<p><\/div><\/aside>\n<h3>MIC opisuje bakterie planktoniczne<\/h3>\n<p>Rutynowe badanie lekowra\u017cliwo\u015bci jest wykonywane w warunkach planktonicznych. Wyznaczana warto\u015b\u0107 MIC okre\u015bla najni\u017csze st\u0119\u017cenie leku hamuj\u0105ce widoczny wzrost swobodnie namna\u017caj\u0105cych si\u0119 bakterii. Metoda ta jest wystandaryzowana, niezb\u0119dna w mikrobiologii klinicznej i umo\u017cliwia przypisanie izolatu do okre\u015blonej kategorii wra\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n<p>Problem polega na tym, \u017ce fenotyp planktoniczny nie odtwarza w pe\u0142ni sposobu wzrostu <em>P. aeruginosa<\/em> w przewlekle zaka\u017conych drogach oddechowych. Bakterie obecne w biofilmie mog\u0105 wymaga\u0107 znacznie wi\u0119kszych st\u0119\u017ce\u0144 antybiotyku ni\u017c te, kt\u00f3re wystarczaj\u0105 do zahamowania ich wzrostu w klasycznym te\u015bcie MIC.<\/p>\n<h3>MBEC ocenia aktywno\u015b\u0107 wobec biofilmu<\/h3>\n<p>MBEC s\u0142u\u017cy do okre\u015blenia st\u0119\u017cenia potrzebnego do eradykacji \u017cywych bakterii znajduj\u0105cych si\u0119 w wytworzonym wcze\u015bniej biofilmie. W badaniach laboratoryjnych mo\u017cna je oznacza\u0107 za pomoc\u0105 system\u00f3w ko\u0142eczkowych, w kt\u00f3rych biofilm rozwija si\u0119 na elementach zanurzonych w zawiesinie bakteryjnej. Po utworzeniu biofilmu ko\u0142eczki poddaje si\u0119 dzia\u0142aniu r\u00f3\u017cnych st\u0119\u017ce\u0144 leku, a nast\u0119pnie ocenia prze\u017cycie bakterii.<\/p>\n<p>Por\u00f3wnanie MIC i MBEC dla tego samego izolatu umo\u017cliwia zatem bezpo\u015bredni\u0105 ocen\u0119 rozbie\u017cno\u015bci mi\u0119dzy podatno\u015bci\u0105 bakterii planktonicznych i zwi\u0105zanych z biofilmem.<\/p>\n<div id=\"autorzy-i-zaplecze-badawcze\" class=\"index-title\"><\/div><h2 id=\"autorzy-i-osrodki\">Autorzy i zaplecze badawcze<\/h2>\n<p>Autorami publikacji s\u0105 <strong>Zeynep G\u00fcng\u00f6rd\u00fc Dalar<\/strong> oraz <strong>Nevriye G\u00f6n\u00fcll\u00fc<\/strong>. Zgodnie z opisem wk\u0142adu autorskiego Zeynep G\u00fcng\u00f6rd\u00fc Dalar odpowiada\u0142a mi\u0119dzy innymi za opracowanie koncepcji, metodologi\u0119, przeprowadzenie bada\u0144, analiz\u0119 formaln\u0105, gromadzenie danych oraz przygotowanie pierwotnej wersji manuskryptu. Nevriye G\u00f6n\u00fcll\u00fc uczestniczy\u0142a w opracowaniu koncepcji, nadzorowa\u0142a projekt, pozyska\u0142a finansowanie i bra\u0142a udzia\u0142 w krytycznej redakcji publikacji.<\/p>\n<p>W dost\u0119pnym podgl\u0105dzie publikacji nie pokazano pe\u0142nego brzmienia afiliacji przypisanych do oznacze\u0144 \u201ea\u201d i \u201eb\u201d. Mo\u017cna jednak potwierdzi\u0107, \u017ce badanie uzyska\u0142o zgod\u0119 <em>Istanbul University\u2013Cerrahpasa, Cerrahpasa Faculty of Medicine Ethics Committee<\/em>, a finansowanie zapewni\u0142a <em>Scientific Research Projects Unit of Istanbul University<\/em> w ramach projektu nr 34669.<\/p>\n<p>Prac\u0119 opublikowano online 25 lipca 2026 roku w czasopi\u015bmie <em>Diagnostic Microbiology and Infectious Disease<\/em>. Artyku\u0142 zosta\u0142 przypisany do tomu 116, numeru 3, kt\u00f3rego wydanie datowano na listopad 2026 roku. Publikacja ma numer artyku\u0142u 117577.<\/p>\n<article class=\"oz-science-block oz-study-card\"><header><span class=\"oz-kicker\">Karta badania<\/span><h3>G\u00fcng\u00f6rd\u00fc Dalar i G\u00f6n\u00fcll\u00fc, 2026<\/h3><\/header><dl><div><dt>Projekt badania<\/dt><dd>Badanie laboratoryjne klinicznych izolat\u00f3w bakteryjnych<\/dd><\/div><div><dt>Populacja<\/dt><dd>Izolaty Pseudomonas aeruginosa z pr\u00f3bek oddechowych os\u00f3b z mukowiscydoz\u0105<\/dd><\/div><div><dt>Liczebno\u015b\u0107<\/dt><dd>110 izolat\u00f3w od 34 pacjent\u00f3w<\/dd><\/div><div><dt>Interwencja<\/dt><dd>Ocena lekowra\u017cliwo\u015bci w warunkach planktonicznych i biofilmowych<\/dd><\/div><div><dt>Komparator<\/dt><dd>MIC w por\u00f3wnaniu z MBEC dla tych samych izolat\u00f3w<\/dd><\/div><div><dt>Najwa\u017cniejszy wynik<\/dt><dd>Istotnie wy\u017csze warto\u015bci MBEC ni\u017c MIC dla wszystkich badanych substancji<\/dd><\/div><div><dt>Ograniczenia<\/dt><dd>Badanie in vitro; brak bezpo\u015bredniej oceny odpowiedzi klinicznej pacjent\u00f3w<\/dd><\/div><div><dt>Finansowanie<\/dt><dd>Scientific Research Projects Unit of Istanbul University, projekt nr 34669<\/dd><\/div><\/dl><div class=\"oz-study-note\"><p>\nBadanie mia\u0142o okre\u015bli\u0107 skal\u0119 rozbie\u017cno\u015bci mi\u0119dzy aktywno\u015bci\u0105 przeciwdrobnoustrojow\u0105 wobec bakterii planktonicznych i bakterii zwi\u0105zanych z biofilmem. Nie by\u0142o badaniem skuteczno\u015bci leczenia u pacjent\u00f3w.<\/p>\n<\/div><\/article>\n<div id=\"jak-przeprowadzono-badanie-mic-mbec\" class=\"index-title\"><\/div><h2 id=\"metody-badania\">Jak przeprowadzono badanie MIC\u2013MBEC?<\/h2>\n<h3>Materia\u0142 kliniczny<\/h3>\n<p>Badacze analizowali pr\u00f3bki z dr\u00f3g oddechowych pobrane od pacjent\u00f3w z mukowiscydoz\u0105 mi\u0119dzy styczniem 2020 a sierpniem 2021 roku. Do badania w\u0142\u0105czano niepowtarzaj\u0105ce si\u0119 izolaty zidentyfikowane wst\u0119pnie jako <em>P. aeruginosa<\/em> za pomoc\u0105 konwencjonalnych metod fenotypowych.<\/p>\n<p>Aby ograniczy\u0107 nadreprezentacj\u0119 izolat\u00f3w blisko spokrewnionych, szczepy uzyskane od tego samego pacjenta w okresie jednego roku zasadniczo wykluczano. Odst\u0119pstwo by\u0142o mo\u017cliwe, gdy kolejny izolat wykazywa\u0142 odmienn\u0105 morfologi\u0119 kolonii lub inny profil lekowra\u017cliwo\u015bci, wskazuj\u0105cy na istotn\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 fenotypow\u0105.<\/p>\n<h3>Charakterystyka pacjent\u00f3w i izolat\u00f3w<\/h3>\n<p>\u0141\u0105cznie zgromadzono 110 niepowtarzaj\u0105cych si\u0119 izolat\u00f3w <em>P. aeruginosa<\/em> pochodz\u0105cych od 34 pacjent\u00f3w z mukowiscydoz\u0105. W badanej grupie by\u0142o 19 dziewcz\u0105t i kobiet, co stanowi\u0142o 56% populacji, oraz 15 ch\u0142opc\u00f3w i m\u0119\u017cczyzn, czyli 44%. Wiek pacjent\u00f3w mie\u015bci\u0142 si\u0119 w przedziale od 3 do 23 lat, a \u015brednia wieku wynosi\u0142a 14 lat.<\/p>\n<p>Fenotyp \u015bluzowy stwierdzono w przypadku 70 ze 110 izolat\u00f3w, czyli 64%. Pozosta\u0142ych 40 izolat\u00f3w, stanowi\u0105cych 36% materia\u0142u, mia\u0142o fenotyp nie\u015bluzowy. Du\u017cy udzia\u0142 szczep\u00f3w \u015bluzowych odpowiada biologii przewlek\u0142ej infekcji dr\u00f3g oddechowych w mukowiscydozie, w kt\u00f3rej nadprodukcja alginianu mo\u017ce sprzyja\u0107 stabilizacji biofilmu.<\/p>\n<section class=\"oz-science-block oz-stats\"><h3 class=\"oz-block-title\">Charakterystyka materia\u0142u badawczego<\/h3><div class=\"oz-stats-grid oz-cols-4\"><article class=\"oz-stat\"><strong>110<\/strong><span>Niepowtarzaj\u0105cych si\u0119 izolat\u00f3w P. aeruginosa<\/span><\/article><article class=\"oz-stat\"><strong>34<\/strong><span>Pacjent\u00f3w z mukowiscydoz\u0105<\/span><\/article><article class=\"oz-stat\"><strong>3\u201323 lata<\/strong><span>Zakres wieku pacjent\u00f3w<\/span><\/article><article class=\"oz-stat\"><strong>64%<\/strong><span>Izolat\u00f3w o fenotypie \u015bluzowym<\/span><\/article><\/div><\/section>\n<h3>Model biofilmu<\/h3>\n<p>Do wytwarzania i oceny biofilmu wykorzystano model oparty na p\u0142ytce z ko\u0142eczkami. Jest to rozwi\u0105zanie zbli\u017cone koncepcyjnie do Calgary Biofilm Device, umo\u017cliwiaj\u0105ce r\u00f3wnoleg\u0142e hodowanie wielu biofilm\u00f3w oraz ich p\u00f3\u017aniejsz\u0105 ekspozycj\u0119 na r\u00f3\u017cne st\u0119\u017cenia badanych substancji.<\/p>\n<p>Standaryzacj\u0119 uk\u0142adu przeprowadzono z u\u017cyciem szczepu referencyjnego <em>P. aeruginosa<\/em> ATCC 47085. Badacze ocenili r\u00f3wnomierno\u015b\u0107 wzrostu biofilmu w poszczeg\u00f3lnych rz\u0119dach p\u0142ytki i nie stwierdzili istotnych r\u00f3\u017cnic w liczbie \u017cywych kom\u00f3rek mi\u0119dzy rz\u0119dami. Mia\u0142o to potwierdzi\u0107, \u017ce po\u0142o\u017cenie ko\u0142eczka na p\u0142ytce nie wp\u0142ywa\u0142o systematycznie na intensywno\u015b\u0107 wzrostu biofilmu.<\/p>\n<h3>Por\u00f3wnanie warto\u015bci MIC i MBEC<\/h3>\n<p>Dla ka\u017cdego izolatu oznaczono podatno\u015b\u0107 bakterii planktonicznych oraz podatno\u015b\u0107 po wytworzeniu biofilmu. Nast\u0119pnie por\u00f3wnano odpowiadaj\u0105ce sobie warto\u015bci MIC i MBEC dla substancji przeciwdrobnoustrojowych stosowanych wobec <em>P. aeruginosa<\/em>.<\/p>\n<p>W\u015br\u00f3d lek\u00f3w wymienionych w abstrakcie znalaz\u0142y si\u0119 cyprofloksacyna, lewofloksacyna, amikacyna, tobramycyna, azytromycyna, kolistyna oraz antybiotyki beta-laktamowe. Dost\u0119pny podgl\u0105d nie zawiera kompletnej tabeli wszystkich badanych substancji, zakres\u00f3w st\u0119\u017ce\u0144 ani pe\u0142nych rozk\u0142ad\u00f3w warto\u015bci MIC i MBEC, dlatego danych tych nie nale\u017cy rekonstruowa\u0107 na podstawie informacji og\u00f3lnych.<\/p>\n<div id=\"najwazniejsze-wyniki\" class=\"index-title\"><\/div><h2 id=\"najwazniejsze-wyniki\">Najwa\u017cniejsze wyniki<\/h2>\n<h3>MBEC by\u0142o wy\u017csze ni\u017c MIC<\/h3>\n<p>Najwa\u017cniejszym wynikiem badania by\u0142a konsekwentna utrata podatno\u015bci na substancje przeciwdrobnoustrojowe po przej\u015bciu bakterii z formy planktonicznej do biofilmu. Dla wszystkich ocenianych lek\u00f3w warto\u015bci MBEC by\u0142y istotnie wy\u017csze od warto\u015bci MIC. R\u00f3\u017cnica by\u0142a statystycznie wysoce znamienna \u2013 <em>p<\/em> &lt; 0,0001.<\/p>\n<p>Co szczeg\u00f3lnie istotne, w \u017cadnym badanym przypadku warto\u015b\u0107 MBEC nie by\u0142a ni\u017csza od odpowiadaj\u0105cej jej warto\u015bci MIC. Oznacza to, \u017ce w zastosowanym modelu powstanie biofilmu nigdy nie zwi\u0119ksza\u0142o podatno\u015bci izolatu na badany lek. Mog\u0142o pozostawi\u0107 j\u0105 na podobnym poziomie lub \u2013 znacznie cz\u0119\u015bciej \u2013 istotnie j\u0105 zmniejszy\u0107.<\/p>\n<section class=\"oz-science-block oz-stats\"><h3 class=\"oz-block-title\">Najwa\u017cniejsze wyniki badania<\/h3><div class=\"oz-stats-grid oz-cols-4\"><article class=\"oz-stat\"><strong>p &lt; 0,0001<\/strong><span>R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy podatno\u015bci\u0105 planktoniczn\u0105 i biofilmow\u0105<\/span><\/article><article class=\"oz-stat\"><strong>0<\/strong><span>Izolat\u00f3w z MBEC ni\u017cszym od odpowiadaj\u0105cego MIC<\/span><\/article><article class=\"oz-stat\"><strong>32\u20131024\u00d7<\/strong><span>Najwi\u0119ksze opisane zwi\u0119kszenie MBEC wzgl\u0119dem MIC<\/span><\/article><article class=\"oz-stat\"><strong>100%<\/strong><span>Badanych lek\u00f3w wykaza\u0142o mniejsz\u0105 aktywno\u015b\u0107 wobec biofilmu<\/span><\/article><\/div><\/section>\n<h3>R\u00f3\u017cnice si\u0119ga\u0142y ponad tysi\u0105ckrotno\u015bci<\/h3>\n<p>W podsumowaniu autorzy wskazali, \u017ce w niekt\u00f3rych zestawieniach warto\u015bci MBEC by\u0142y od 32 do 1024 razy wi\u0119ksze od warto\u015bci MIC. Tak du\u017ca rozbie\u017cno\u015b\u0107 obrazuje, jak bardzo wyniki standardowego badania planktonicznego mog\u0105 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od aktywno\u015bci leku wobec dojrza\u0142ego biofilmu.<\/p>\n<p>Nie oznacza to jednak, \u017ce u pacjenta nale\u017cy d\u0105\u017cy\u0107 do osi\u0105gni\u0119cia st\u0119\u017cenia odpowiadaj\u0105cego ka\u017cdej laboratoryjnej warto\u015bci MBEC. Cz\u0119\u015b\u0107 takich st\u0119\u017ce\u0144 mo\u017ce by\u0107 niemo\u017cliwa do uzyskania w tkankach lub wi\u0105za\u0107 si\u0119 z nieakceptowaln\u0105 toksyczno\u015bci\u0105. MBEC nale\u017cy traktowa\u0107 przede wszystkim jako parametr biologiczny opisuj\u0105cy tolerancj\u0119 biofilmu, a nie automatyczn\u0105 instrukcj\u0119 dawkowania.<\/p>\n<aside class=\"oz-science-block oz-callout oz-callout-2\"><span class=\"oz-callout-label\">MIC i MBEC nie s\u0105 zamiennymi instrukcjami terapeutycznymi<\/span><div class=\"oz-callout-content\"><\/p>\n<p>Warto\u015b\u0107 MBEC uzyskana w modelu laboratoryjnym nie jest zatwierdzonym klinicznym punktem granicznym analogicznym do warto\u015bci stosowanych w rutynowej interpretacji antybiogramu. Nie nale\u017cy na jej podstawie samodzielnie zwi\u0119ksza\u0107 dawki antybiotyku ani zast\u0119powa\u0107 standardowych zasad leczenia zaostrze\u0144 p\u0142ucnych w mukowiscydozie.<\/p>\n<p><\/div><\/aside>\n<h3>Kt\u00f3re substancje zachowywa\u0142y wi\u0119ksz\u0105 aktywno\u015b\u0107?<\/h3>\n<p>Nie wszystkie leki traci\u0142y aktywno\u015b\u0107 wobec biofilmu w takim samym stopniu. Stosunkowo lepiej zachowan\u0105 aktywno\u015b\u0107 w warunkach biofilmowych obserwowano dla cyprofloksacyny, amikacyny, tobramycyny i azytromycyny. Sformu\u0142owanie \u201elepiej zachowana\u201d ma jednak charakter por\u00f3wnawczy: r\u00f3wnie\u017c w przypadku tych substancji podatno\u015b\u0107 biofilmu by\u0142a mniejsza ni\u017c podatno\u015b\u0107 odpowiadaj\u0105cych mu kom\u00f3rek planktonicznych.<\/p>\n<p>Wyra\u017aniejsz\u0105 utrat\u0119 aktywno\u015bci odnotowano dla antybiotyk\u00f3w beta-laktamowych, lewofloksacyny i kolistyny. Wynik ten pokazuje, \u017ce profil dzia\u0142ania obserwowany wobec bakterii planktonicznych mo\u017ce nie utrzymywa\u0107 si\u0119 po wytworzeniu biofilmu, a skala rozbie\u017cno\u015bci zale\u017cy od konkretnej substancji.<\/p>\n<section class=\"oz-science-block oz-table-block\" id=\"oz-tabela-1\"><p class=\"oz-table-caption\"><strong>Tabela 1.<\/strong> Kierunek zmian aktywno\u015bci przeciwdrobnoustrojowej w biofilmie<\/p><div class=\"oz-table-scroll\"><\/p>\n<table>\n<thead>\n<tr>\n<th>Grupa lub substancja<\/th>\n<th>Obserwacja w warunkach biofilmowych<\/th>\n<th>Interpretacja<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Cyprofloksacyna<\/td>\n<td>Relatywnie lepiej zachowana aktywno\u015b\u0107<\/td>\n<td>MBEC nadal by\u0142o wy\u017csze od MIC, ale wzrost by\u0142 mniej nasilony ni\u017c dla cz\u0119\u015bci pozosta\u0142ych lek\u00f3w.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Amikacyna<\/td>\n<td>Relatywnie lepiej zachowana aktywno\u015b\u0107<\/td>\n<td>Biofilm pozostawa\u0142 mniej podatny ni\u017c bakterie planktoniczne.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Tobramycyna<\/td>\n<td>Relatywnie lepiej zachowana aktywno\u015b\u0107<\/td>\n<td>Wynik nie oznacza pe\u0142nej eradykacji biofilmu przy typowych st\u0119\u017ceniach klinicznych.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Azytromycyna<\/td>\n<td>Relatywnie lepiej zachowana aktywno\u015b\u0107<\/td>\n<td>Ocena dotyczy\u0142a zastosowanego modelu laboratoryjnego i nie stanowi samodzielnej rekomendacji leczenia.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Antybiotyki beta-laktamowe<\/td>\n<td>Wyra\u017ana utrata aktywno\u015bci<\/td>\n<td>Warto\u015bci MBEC znacz\u0105co przekracza\u0142y warto\u015bci uzyskiwane dla form planktonicznych.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Lewofloksacyna<\/td>\n<td>Wyra\u017ana utrata aktywno\u015bci<\/td>\n<td>Profil r\u00f3\u017cni\u0142 si\u0119 od relatywnie lepiej zachowanej aktywno\u015bci cyprofloksacyny.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Kolistyna<\/td>\n<td>Wyra\u017ana utrata aktywno\u015bci<\/td>\n<td>W modelu biofilmowym obserwowano znacz\u0105ce zmniejszenie skuteczno\u015bci wzgl\u0119dem wyniku planktonicznego.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/div><p class=\"oz-table-source\">\u0179r\u00f3d\u0142o: Opracowanie na podstawie abstraktu publikacji G\u00fcng\u00f6rd\u00fc Dalar i G\u00f6n\u00fcll\u00fc.<\/p><\/section>\n<div id=\"znaczenie-wynikow-dla-praktyki-klinicznej\" class=\"index-title\"><\/div><h2 id=\"znaczenie-kliniczne\">Znaczenie wynik\u00f3w dla praktyki klinicznej<\/h2>\n<h3>Dlaczego prawid\u0142owy antybiogram nie zawsze przewiduje odpowied\u017a?<\/h3>\n<p>W praktyce klinicznej zdarzaj\u0105 si\u0119 sytuacje, w kt\u00f3rych <em>P. aeruginosa<\/em> zostaje sklasyfikowana jako wra\u017cliwa w rutynowym badaniu, a mimo zastosowania odpowiednio dobranego leczenia efekt kliniczny lub mikrobiologiczny pozostaje ograniczony. Jedn\u0105 z mo\u017cliwych przyczyn jest w\u0142a\u015bnie r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy planktonicznym modelem stosowanym w antybiogramie a biofilmow\u0105 organizacj\u0105 bakterii w drogach oddechowych.<\/p>\n<p>Odpowied\u017a na terapi\u0119 w mukowiscydozie zale\u017cy jednak od znacznie wi\u0119kszej liczby czynnik\u00f3w. Nale\u017c\u0105 do nich mi\u0119dzy innymi penetracja leku do wydzieliny, droga podania, miejscowe st\u0119\u017cenie antybiotyku, obci\u0105\u017cenie bakteryjne, heterogeniczno\u015b\u0107 populacji <em>P. aeruginosa<\/em>, wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie innych drobnoustroj\u00f3w, stan zapalny, dro\u017cno\u015b\u0107 dr\u00f3g oddechowych i skuteczno\u015b\u0107 oczyszczania wydzieliny. Rozbie\u017cno\u015b\u0107 MIC\u2013MBEC mo\u017ce by\u0107 zatem jednym z element\u00f3w wyja\u015bniaj\u0105cych niepowodzenie leczenia, ale nie jest jego jedyn\u0105 mo\u017cliw\u0105 przyczyn\u0105.<\/p>\n<h3>Czy MBEC powinno wej\u015b\u0107 do rutynowej diagnostyki?<\/h3>\n<p>Autorzy sugeruj\u0105, \u017ce badanie podatno\u015bci biofilmu mo\u017ce w wybranych sytuacjach uzupe\u0142nia\u0107 konwencjonalne oznaczanie MIC. Mog\u0142oby dostarcza\u0107 dodatkowych danych zw\u0142aszcza przy przewlek\u0142ym zaka\u017ceniu, powtarzaj\u0105cych si\u0119 zaostrzeniach, nieoczekiwanej s\u0142abej odpowiedzi na leczenie lub utrzymywaniu si\u0119 izolatu mimo terapii zgodnej z klasycznym antybiogramem.<\/p>\n<p>Nie oznacza to jednak, \u017ce MBEC jest obecnie standardowym testem decyduj\u0105cym o wyborze antybiotyku. Brakuje powszechnie zaakceptowanych klinicznych punkt\u00f3w granicznych, pe\u0142nej standaryzacji wszystkich etap\u00f3w badania oraz jednoznacznego potwierdzenia, \u017ce dob\u00f3r leczenia na podstawie MBEC poprawia wyniki kliniczne w por\u00f3wnaniu z post\u0119powaniem opartym na standardowym antybiogramie i ocenie pacjenta.<\/p>\n<section class=\"oz-science-block oz-split oz-known-unknown\"><div class=\"oz-split-grid\"><article class=\"oz-split-panel oz-known\" data-oz-title=\"known\"><h4>Co wiemy<\/h4><\/p>\n<ul>\n<li>Badane izolaty <em>P. aeruginosa<\/em> by\u0142y wyra\u017anie mniej podatne na wszystkie analizowane substancje po wytworzeniu biofilmu.<\/li>\n<li>Warto\u015bci MBEC by\u0142y zawsze r\u00f3wne lub wy\u017csze od odpowiadaj\u0105cych im warto\u015bci MIC.<\/li>\n<li>Skala rozbie\u017cno\u015bci zale\u017ca\u0142a od badanego leku.<\/li>\n<li>Cyprofloksacyna, amikacyna, tobramycyna i azytromycyna zachowywa\u0142y relatywnie wi\u0119ksz\u0105 aktywno\u015b\u0107 ni\u017c cz\u0119\u015b\u0107 innych substancji.<\/li>\n<\/ul>\n<p><\/article><article class=\"oz-split-panel oz-unknown\" data-oz-title=\"unknown\"><h4>Czego jeszcze nie wiemy<\/h4><\/p>\n<ul>\n<li>Czy rutynowe stosowanie MBEC prowadzi do lepszego doboru leczenia i poprawia wyniki kliniczne pacjent\u00f3w.<\/li>\n<li>Jakie warto\u015bci MBEC powinny mie\u0107 praktyczne znaczenie przy poszczeg\u00f3lnych drogach podania antybiotyk\u00f3w.<\/li>\n<li>Czy wyniki modelu ko\u0142eczkowego odzwierciedlaj\u0105 wszystkie cechy biofilmu obecnego w drogach oddechowych.<\/li>\n<li>Jak modulatory CFTR wp\u0142ywaj\u0105 d\u0142ugoterminowo na znaczenie rozbie\u017cno\u015bci MIC\u2013MBEC u pacjent\u00f3w z utrwalonym zaka\u017ceniem.<\/li>\n<\/ul>\n<p><\/article><\/div><\/section>\n<h3>Znaczenie terapii skojarzonej i oczyszczania dr\u00f3g oddechowych<\/h3>\n<p>Wyniki podkre\u015blaj\u0105, \u017ce przewlek\u0142ego zaka\u017cenia w mukowiscydozie nie mo\u017cna rozpatrywa\u0107 wy\u0142\u0105cznie w kategoriach doboru pojedynczego antybiotyku. Post\u0119powanie obejmuje jednocze\u015bnie leczenie przeciwdrobnoustrojowe, skuteczne oczyszczanie dr\u00f3g oddechowych, popraw\u0119 nawodnienia wydzieliny, leczenie przeciwzapalne w odpowiednio dobranych przypadkach oraz terapi\u0119 przyczynow\u0105 modulatorami CFTR u os\u00f3b spe\u0142niaj\u0105cych kryteria genotypowe.<\/p>\n<p>Zmniejszenie zalegania wydzieliny mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na \u015brodowisko, w kt\u00f3rym powstaj\u0105 skupiska bakterii. Z kolei antybiotyki wziewne umo\u017cliwiaj\u0105 uzyskanie wysokich st\u0119\u017ce\u0144 miejscowych w drogach oddechowych, cho\u0107 nawet one nie gwarantuj\u0105 pe\u0142nej eradykacji dojrza\u0142ego biofilmu. Dlatego celem leczenia przewlek\u0142ego zaka\u017cenia cz\u0119sto jest ograniczenie obci\u0105\u017cenia bakteryjnego, zmniejszenie cz\u0119sto\u015bci zaostrze\u0144 i spowolnienie progresji choroby, a nie zawsze ca\u0142kowite usuni\u0119cie patogenu.<\/p>\n<div id=\"ograniczenia-i-wnioski\" class=\"index-title\"><\/div><h2 id=\"ograniczenia-i-wnioski\">Ograniczenia i wnioski<\/h2>\n<section class=\"oz-science-block oz-split oz-pros-cons\"><h3 class=\"oz-block-title\">Ocena metodologiczna<\/h3><div class=\"oz-split-grid\"><article class=\"oz-split-panel oz-pros\" data-oz-title=\"pros\"><h4>Mocne strony<\/h4><\/p>\n<ul>\n<li>Analiza stosunkowo du\u017cej kolekcji 110 izolat\u00f3w pochodz\u0105cych wy\u0142\u0105cznie od pacjent\u00f3w z mukowiscydoz\u0105.<\/li>\n<li>Bezpo\u015brednie por\u00f3wnanie MIC i MBEC dla tych samych izolat\u00f3w.<\/li>\n<li>Uwzgl\u0119dnienie substancji z kilku klas stosowanych przeciwko <em>P. aeruginosa<\/em>.<\/li>\n<li>Ograniczenie liczby powtarzaj\u0105cych si\u0119 izolat\u00f3w od tych samych pacjent\u00f3w.<\/li>\n<li>Standaryzacja modelu biofilmowego z u\u017cyciem szczepu referencyjnego.<\/li>\n<\/ul>\n<p><\/article><article class=\"oz-split-panel oz-cons\" data-oz-title=\"cons\"><h4>Ograniczenia<\/h4><\/p>\n<ul>\n<li>Badanie laboratoryjne nie ocenia\u0142o klinicznej odpowiedzi pacjent\u00f3w na leczenie dobrane wed\u0142ug MIC lub MBEC.<\/li>\n<li>Model ko\u0142eczkowy nie odtwarza ca\u0142ej z\u0142o\u017cono\u015bci \u015brodowiska dr\u00f3g oddechowych w mukowiscydozie.<\/li>\n<li>Izolaty pochodzi\u0142y z jednego \u015brodowiska klinicznego i okre\u015blonego regionu geograficznego.<\/li>\n<li>Dost\u0119pny podgl\u0105d nie przedstawia\u0142 pe\u0142nych tabel warto\u015bci dla poszczeg\u00f3lnych antybiotyk\u00f3w.<\/li>\n<li>Nie okre\u015blono klinicznych punkt\u00f3w granicznych pozwalaj\u0105cych interpretowa\u0107 MBEC analogicznie do rutynowego antybiogramu.<\/li>\n<\/ul>\n<p><\/article><\/div><\/section>\n<p>Badanie Zeynep G\u00fcng\u00f6rd\u00fc Dalar i Nevriye G\u00f6n\u00fcll\u00fc dostarcza ilo\u015bciowego potwierdzenia, \u017ce <em>P. aeruginosa<\/em> izolowana z dr\u00f3g oddechowych os\u00f3b z mukowiscydoz\u0105 staje si\u0119 znacznie mniej podatna na leczenie po utworzeniu biofilmu. Dla wszystkich badanych substancji warto\u015bci MBEC przewy\u017csza\u0142y warto\u015bci MIC, a w cz\u0119\u015bci analiz r\u00f3\u017cnice osi\u0105ga\u0142y od 32- do 1024-krotno\u015bci.<\/p>\n<p>Najbardziej praktycznym wnioskiem nie jest zast\u0105pienie standardowego antybiogramu oznaczeniem MBEC, lecz \u015bwiadomo\u015b\u0107 ogranicze\u0144 test\u00f3w planktonicznych. MIC pozostaje podstawowym, wystandaryzowanym parametrem mikrobiologicznym, ale nie opisuje w pe\u0142ni zachowania bakterii utrzymuj\u0105cych si\u0119 w biofilmie.<\/p>\n<p>Badania biofilmowe mog\u0105 w przysz\u0142o\u015bci sta\u0107 si\u0119 u\u017cytecznym narz\u0119dziem uzupe\u0142niaj\u0105cym w wybranych, trudnych klinicznie przypadkach. Ich szersze wdro\u017cenie b\u0119dzie jednak wymaga\u0142o standaryzacji, okre\u015blenia zasad interpretacji oraz bada\u0144 wykazuj\u0105cych, \u017ce wykorzystanie wynik\u00f3w MBEC rzeczywi\u015bcie przek\u0142ada si\u0119 na popraw\u0119 rezultat\u00f3w leczenia.<\/p>\n<aside class=\"oz-science-block oz-callout oz-callout-6\"><span class=\"oz-callout-label\">Najwa\u017cniejszy wniosek<\/span><div class=\"oz-callout-content\"><\/p>\n<p>Wynik standardowego antybiogramu opisuje przede wszystkim podatno\u015b\u0107 bakterii planktonicznych. W przewlek\u0142ym zaka\u017ceniu <em>Pseudomonas aeruginosa<\/em> u os\u00f3b z mukowiscydoz\u0105 dojrza\u0142y biofilm mo\u017ce wymaga\u0107 wielokrotnie wi\u0119kszych st\u0119\u017ce\u0144 leku. MBEC mo\u017ce wi\u0119c dostarcza\u0107 warto\u015bciowej informacji biologicznej, ale obecnie powinno by\u0107 traktowane jako potencjalne uzupe\u0142nienie, a nie zamiennik rutynowego MIC i kompleksowej oceny klinicznej.<\/p>\n<p><\/div><\/aside>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o: <em>Diagnostic Microbiology and Infectious Disease<\/em>, \u201eBiofilm-associated reduced antimicrobial susceptibility in Pseudomonas aeruginosa isolates from cystic fibrosis patients: MIC\u2013MBEC discordance\u201d.<br \/>\nDOI: <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.diagmicrobio.2026.117577\">https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.diagmicrobio.2026.117577<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Standardowe badanie lekowra\u017cliwo\u015bci mo\u017ce istotnie zani\u017ca\u0107 st\u0119\u017cenie antybiotyku potrzebne do oddzia\u0142ywania na Pseudomonas aeruginosa tworz\u0105ce biofilm w drogach oddechowych os\u00f3b z mukowiscydoz\u0105. W badaniu obejmuj\u0105cym 110 izolat\u00f3w klinicznych warto\u015bci minimalnego st\u0119\u017cenia eradykuj\u0105cego biofilm by\u0142y zawsze r\u00f3wne lub wy\u017csze od odpowiadaj\u0105cych im warto\u015bci MIC, a w niekt\u00f3rych przypadkach r\u00f3\u017cnica si\u0119ga\u0142a od 32- do 1024-krotno\u015bci. Wyniki pokazuj\u0105, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":31686,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2647,2642],"tags":[621,179,2563,1930],"te_typ_materialu":[2628],"te_region":[],"class_list":["post-31685","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mikrobiologia-patogeneza-i-immunologia-zakazen","category-zakazenia-bakteryjne","tag-bakterie","tag-biofilm","tag-mukowiscydoza","tag-patogeneza-zakazen","te_typ_materialu-aktualnosc-epidemiologiczna"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v28.7 (Yoast SEO v28.7) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>Mukowiscydoza: MIC a MBEC. Dlaczego bakterie w biofilmie s\u0105 znacznie trudniejsze do zwalczenia? - Tygodnik Epidemiologiczny<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Standardowe badanie lekowra\u017cliwo\u015bci mo\u017ce istotnie zani\u017ca\u0107 st\u0119\u017cenie antybiotyku potrzebne do oddzia\u0142ywania na Pseudomonas aeruginosa tworz\u0105ce biofilm w\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Mukowiscydoza: MIC a MBEC. Dlaczego bakterie w biofilmie s\u0105 znacznie trudniejsze do zwalczenia?\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Standardowe badanie lekowra\u017cliwo\u015bci mo\u017ce istotnie zani\u017ca\u0107 st\u0119\u017cenie antybiotyku potrzebne do oddzia\u0142ywania na Pseudomonas aeruginosa tworz\u0105ce biofilm w\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Tygodnik Epidemiologiczny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/tygodnikepidemiologiczny\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-07-31T16:41:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/07\/zdjecie_07-31-2026-40-10_003.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1081\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Miros\u0142aw W\u00f3jcik\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Miros\u0142aw W\u00f3jcik\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Miros\u0142aw W\u00f3jcik\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/80c709ad89ae48ef8d84f1cfe20c9ffa\"},\"headline\":\"Mukowiscydoza: MIC a MBEC. Dlaczego bakterie w biofilmie s\u0105 znacznie trudniejsze do zwalczenia?\",\"datePublished\":\"2026-07-31T16:41:26+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\\\/\"},\"wordCount\":3140,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/zdjecie_07-31-2026-40-10_003.jpg\",\"keywords\":[\"bakterie\",\"biofilm\",\"mukowiscydoza\",\"patogeneza zaka\u017ce\u0144\"],\"articleSection\":[\"Mikrobiologia, patogeneza i immunologia zaka\u017ce\u0144\",\"Zaka\u017cenia bakteryjne\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"copyrightYear\":\"2026\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\\\/\",\"name\":\"Mukowiscydoza: MIC a MBEC. Dlaczego bakterie w biofilmie s\u0105 znacznie trudniejsze do zwalczenia? - Tygodnik Epidemiologiczny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/zdjecie_07-31-2026-40-10_003.jpg\",\"datePublished\":\"2026-07-31T16:41:26+00:00\",\"description\":\"Standardowe badanie lekowra\u017cliwo\u015bci mo\u017ce istotnie zani\u017ca\u0107 st\u0119\u017cenie antybiotyku potrzebne do oddzia\u0142ywania na Pseudomonas aeruginosa tworz\u0105ce biofilm w\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/zdjecie_07-31-2026-40-10_003.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/zdjecie_07-31-2026-40-10_003.jpg\",\"width\":1920,\"height\":1081,\"caption\":\"Standardowe badanie lekowra\u017cliwo\u015bci ocenia bakterie planktoniczne i mo\u017ce nie odzwierciedla\u0107 aktywno\u015bci antybiotyku wobec dojrza\u0142ego biofilmu w drogach oddechowych.\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Mukowiscydoza: MIC a MBEC. Dlaczego bakterie w biofilmie s\u0105 znacznie trudniejsze do zwalczenia?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/\",\"name\":\"Tygodnik Epidemiologiczny\",\"description\":\"Choroby zaka\u017ane, wirusy\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Fundacja Oddech \u017bycia\",\"alternateName\":\"Fundacja Oddech \u017bycia\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/logo.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/logo.jpg\",\"width\":1808,\"height\":497,\"caption\":\"Fundacja Oddech \u017bycia\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/tygodnikepidemiologiczny\"],\"email\":\"fundacja@oddechzycia.pl\",\"telephone\":\"+48578632027\",\"legalName\":\"Fundacja Oddech \u017bycia\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/80c709ad89ae48ef8d84f1cfe20c9ffa\",\"name\":\"Miros\u0142aw W\u00f3jcik\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/cropped-cropped-132025567_1154207988346564_4051177592129361510_n-96x96.avif\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/cropped-cropped-132025567_1154207988346564_4051177592129361510_n-96x96.avif\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/cropped-cropped-132025567_1154207988346564_4051177592129361510_n-96x96.avif\",\"caption\":\"Miros\u0142aw W\u00f3jcik\"},\"description\":\"Miros\u0142aw W\u00f3jcik - tw\u00f3rca i redaktor naczelny \\\"Oddechu \u017bycia\\\" i koordynator grupy MedyczneMedia.pl, autor tekst\u00f3w po\u015bwi\u0119conych eksperymentalnym terapiom, nowym lekom, t\u0142umacz doniesie\u0144 prasowych i artyku\u0142\u00f3w zagranicznych. W latach 2007-2014 redaktor naczelny internetowego dziennika naukowego \\\"BIOLOG\\\". Cz\u0142onek Polskiego Towarzystwa Chor\u00f3b P\u0142uc, European Cystic Fibrosis Society, Polskiego Towarzystwa Alergologicznego (PTA). Prezes Fundacji Oddech \u017bycia.\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/author\\\/miroslaw-wojcik\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Mukowiscydoza: MIC a MBEC. Dlaczego bakterie w biofilmie s\u0105 znacznie trudniejsze do zwalczenia? - Tygodnik Epidemiologiczny","description":"Standardowe badanie lekowra\u017cliwo\u015bci mo\u017ce istotnie zani\u017ca\u0107 st\u0119\u017cenie antybiotyku potrzebne do oddzia\u0142ywania na Pseudomonas aeruginosa tworz\u0105ce biofilm w","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Mukowiscydoza: MIC a MBEC. Dlaczego bakterie w biofilmie s\u0105 znacznie trudniejsze do zwalczenia?","og_description":"Standardowe badanie lekowra\u017cliwo\u015bci mo\u017ce istotnie zani\u017ca\u0107 st\u0119\u017cenie antybiotyku potrzebne do oddzia\u0142ywania na Pseudomonas aeruginosa tworz\u0105ce biofilm w","og_url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/","og_site_name":"Tygodnik Epidemiologiczny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/tygodnikepidemiologiczny","article_published_time":"2026-07-31T16:41:26+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1081,"url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/07\/zdjecie_07-31-2026-40-10_003.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Miros\u0142aw W\u00f3jcik","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Miros\u0142aw W\u00f3jcik","Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/"},"author":{"name":"Miros\u0142aw W\u00f3jcik","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#\/schema\/person\/80c709ad89ae48ef8d84f1cfe20c9ffa"},"headline":"Mukowiscydoza: MIC a MBEC. Dlaczego bakterie w biofilmie s\u0105 znacznie trudniejsze do zwalczenia?","datePublished":"2026-07-31T16:41:26+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/"},"wordCount":3140,"publisher":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/07\/zdjecie_07-31-2026-40-10_003.jpg","keywords":["bakterie","biofilm","mukowiscydoza","patogeneza zaka\u017ce\u0144"],"articleSection":["Mikrobiologia, patogeneza i immunologia zaka\u017ce\u0144","Zaka\u017cenia bakteryjne"],"inLanguage":"pl-PL","copyrightYear":"2026","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/","url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/","name":"Mukowiscydoza: MIC a MBEC. Dlaczego bakterie w biofilmie s\u0105 znacznie trudniejsze do zwalczenia? - Tygodnik Epidemiologiczny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/07\/zdjecie_07-31-2026-40-10_003.jpg","datePublished":"2026-07-31T16:41:26+00:00","description":"Standardowe badanie lekowra\u017cliwo\u015bci mo\u017ce istotnie zani\u017ca\u0107 st\u0119\u017cenie antybiotyku potrzebne do oddzia\u0142ywania na Pseudomonas aeruginosa tworz\u0105ce biofilm w","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/#primaryimage","url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/07\/zdjecie_07-31-2026-40-10_003.jpg","contentUrl":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/07\/zdjecie_07-31-2026-40-10_003.jpg","width":1920,"height":1081,"caption":"Standardowe badanie lekowra\u017cliwo\u015bci ocenia bakterie planktoniczne i mo\u017ce nie odzwierciedla\u0107 aktywno\u015bci antybiotyku wobec dojrza\u0142ego biofilmu w drogach oddechowych."},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/mukowiscydoza-mic-a-mbec-dlaczego-bakterie-w-biofilmie-sa-znacznie-trudniejsze-do-zwalczenia\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Mukowiscydoza: MIC a MBEC. Dlaczego bakterie w biofilmie s\u0105 znacznie trudniejsze do zwalczenia?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#website","url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/","name":"Tygodnik Epidemiologiczny","description":"Choroby zaka\u017ane, wirusy","publisher":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#organization","name":"Fundacja Oddech \u017bycia","alternateName":"Fundacja Oddech \u017bycia","url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/08\/logo.jpg","contentUrl":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/08\/logo.jpg","width":1808,"height":497,"caption":"Fundacja Oddech \u017bycia"},"image":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/tygodnikepidemiologiczny"],"email":"fundacja@oddechzycia.pl","telephone":"+48578632027","legalName":"Fundacja Oddech \u017bycia"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#\/schema\/person\/80c709ad89ae48ef8d84f1cfe20c9ffa","name":"Miros\u0142aw W\u00f3jcik","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/08\/cropped-cropped-132025567_1154207988346564_4051177592129361510_n-96x96.avif","url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/08\/cropped-cropped-132025567_1154207988346564_4051177592129361510_n-96x96.avif","contentUrl":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/08\/cropped-cropped-132025567_1154207988346564_4051177592129361510_n-96x96.avif","caption":"Miros\u0142aw W\u00f3jcik"},"description":"Miros\u0142aw W\u00f3jcik - tw\u00f3rca i redaktor naczelny \"Oddechu \u017bycia\" i koordynator grupy MedyczneMedia.pl, autor tekst\u00f3w po\u015bwi\u0119conych eksperymentalnym terapiom, nowym lekom, t\u0142umacz doniesie\u0144 prasowych i artyku\u0142\u00f3w zagranicznych. W latach 2007-2014 redaktor naczelny internetowego dziennika naukowego \"BIOLOG\". Cz\u0142onek Polskiego Towarzystwa Chor\u00f3b P\u0142uc, European Cystic Fibrosis Society, Polskiego Towarzystwa Alergologicznego (PTA). Prezes Fundacji Oddech \u017bycia.","url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/autor\/miroslaw-wojcik\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/posts\/31685","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/comments?post=31685"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/posts\/31685\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31687,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/posts\/31685\/revisions\/31687"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/media\/31686"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/media?parent=31685"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/categories?post=31685"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/tags?post=31685"},{"taxonomy":"te_typ_materialu","embeddable":true,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/te_typ_materialu?post=31685"},{"taxonomy":"te_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/te_region?post=31685"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}