{"id":31006,"date":"2026-01-27T23:44:04","date_gmt":"2026-01-27T22:44:04","guid":{"rendered":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/?p=31006"},"modified":"2026-01-27T23:44:04","modified_gmt":"2026-01-27T22:44:04","slug":"genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/","title":{"rendered":"Genom sprzed 5 500 lat zmienia spojrzenie na pochodzenie ki\u0142y"},"content":{"rendered":"

Nowo zsekwencjonowany genom bakterii wywo\u0142uj\u0105cej ki\u0142\u0119, Treponema pallidum<\/em>, rzuca nowe \u015bwiat\u0142o na g\u0142\u0119bok\u0105 prehistori\u0119 chor\u00f3b kr\u0119tkowych w obu Amerykach. Wyniki bada\u0144, oparte na materiale biologicznym sprzed oko\u0142o 5 500 lat, pochodz\u0105cym z teren\u00f3w dzisiejszej Kolumbii, sugeruj\u0105, \u017ce pojawienie si\u0119 ki\u0142y nie by\u0142o uzale\u017cnione od intensyfikacji rolnictwa ani zag\u0119szczenia populacji, kt\u00f3re cz\u0119sto \u0142\u0105czy si\u0119 z rozprzestrzenianiem chor\u00f3b zaka\u017anych. Kluczowe znaczenie mia\u0142y natomiast uwarunkowania spo\u0142eczne i ekologiczne spo\u0142eczno\u015bci \u0142owiecko-zbierackich.<\/p>\n

Jak podkre\u015blaj\u0105 Molly Zuckerman i Lydia Ball w towarzysz\u0105cym artykule perspektywicznym, \u201eprzeformu\u0142owanie postrzegania ki\u0142y \u2013 podobnie jak innych chor\u00f3b zaka\u017anych \u2013 jako efektu lokalnych, wysoce specyficznych uwarunkowa\u0144 ewolucyjnych, ekologicznych i biospo\u0142ecznych, a tak\u017ce proces\u00f3w globalizacji, mo\u017ce stanowi\u0107 istotny krok w kierunku redukcji stygmatyzacji i poprawy zdrowia publicznego\u201d.<\/p>\n

Choroby kr\u0119tkowe w historii ludzko\u015bci<\/strong><\/p>\n

Choroby wywo\u0142ywane przez kr\u0119tki, takie jak ki\u0142a, jaglica (yaws<\/em>), bejel czy pinta, dotyka\u0142y populacje ludzkie na du\u017cych obszarach \u015bwiata przez tysi\u0105ce lat. Pomimo tego globalna prehistoria i rozmieszczenie tych schorze\u0144, a tak\u017ce ewolucyjna historia bakterii je wywo\u0142uj\u0105cych, pozostaj\u0105 w wielu aspektach niejasne. Jednym z najbardziej dyskutowanych zagadnie\u0144 jest geograficzne pochodzenie ki\u0142y oraz jej rozprzestrzenienie si\u0119 na \u015bwiecie.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 badaczy uwa\u017ca, \u017ce choroba ta wywodzi si\u0119 z obu Ameryk i zosta\u0142a przeniesiona na p\u00f3\u0142kul\u0119 wschodni\u0105 po kontaktach europejskich z Nowym \u015awiatem pod koniec XV wieku. Inni utrzymuj\u0105, \u017ce Treponema<\/em> by\u0142o obecne w Europie jeszcze przed tym okresem. Rozstrzygni\u0119cie tego sporu utrudnia rzadko\u015b\u0107 oraz niejednoznaczno\u015b\u0107 zmian kostnych charakterystycznych dla chor\u00f3b kr\u0119tkowych, a tak\u017ce znaczne trudno\u015bci techniczne zwi\u0105zane z odzyskiwaniem staro\u017cytnego DNA bakteryjnego z ludzkich szcz\u0105tk\u00f3w.<\/p>\n

Najstarszy znany genom Treponema pallidum<\/em><\/strong><\/p>\n

David Bozzi i wsp\u00f3\u0142pracownicy przedstawili genom Treponema<\/em> sprzed oko\u0142o 5 500 lat, odzyskany ze szcz\u0105tk\u00f3w ludzkich my\u015bliwych-zbieraczy z okresu \u015brodkowego holocenu, odkrytych na obszarze Sabana de Bogot\u00e1 w Kolumbii. Uzyskane dane wyd\u0142u\u017caj\u0105 znany zapis genetyczny tego patogenu o oko\u0142o 3 000 lat.<\/p>\n

Analiza filogenetyczna wykaza\u0142a, \u017ce badany genom, oznaczony jako TE1-3, reprezentuje wcze\u015bniej nieznan\u0105 lini\u0119 rozwojow\u0105 T. pallidum<\/em>, kt\u00f3ra oddzieli\u0142a si\u0119 przed powstaniem wszystkich znanych wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie podgatunk\u00f3w. Chocia\u017c genom ten jednoznacznie nale\u017cy do gatunku T. pallidum<\/em>, cechuje si\u0119 znaczn\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 genetyczn\u0105 i wyra\u017anie odr\u00f3\u017cnia si\u0119 od dzisiejszych szczep\u00f3w.<\/p>\n

Zjadliwo\u015b\u0107 i adaptacja do warunk\u00f3w \u0142owiecko-zbierackich<\/strong><\/p>\n

Szczeg\u00f3lnie istotnym odkryciem jest fakt, \u017ce linia TE1-3 zawiera pe\u0142en zestaw cech genetycznych zwi\u0105zanych ze zjadliwo\u015bci\u0105, charakterystycznych dla wsp\u00f3\u0142czesnych szczep\u00f3w T. pallidum<\/em>. Oznacza to, \u017ce potencja\u0142 chorobotw\u00f3rczy bakterii by\u0142 ukszta\u0142towany ju\u017c na bardzo wczesnym etapie jej ewolucji.<\/p>\n

Wyniki bada\u0144 wskazuj\u0105 ponadto, \u017ce T. pallidum<\/em> istnia\u0142o na d\u0142ugo przed rozwojem rolnictwa w obu Amerykach. Sugeruje to, i\u017c pojawienie si\u0119 i utrzymanie si\u0119 patogenu nie wymaga\u0142o du\u017cych, osiad\u0142ych populacji. Zamiast tego linia TE1-3 by\u0142a zwi\u0105zana z warunkami spo\u0142ecznymi i ekologicznymi typowymi dla spo\u0142eczno\u015bci \u0142owiecko-zbierackich, takimi jak wysoka mobilno\u015b\u0107, niewielkie grupy spo\u0142eczne oraz bliski kontakt z dzikimi zwierz\u0119tami.<\/p>\n

Nowe ramy interpretacyjne dla chor\u00f3b kr\u0119tkowych<\/strong><\/p>\n

Zdaniem autor\u00f3w badania, uzyskane dane znacz\u0105co poszerzaj\u0105 ramy czasowe, ekologiczne i spo\u0142eczne, w kt\u00f3rych nale\u017cy rozpatrywa\u0107 choroby kr\u0119tkowe na \u015bwiecie. Odkrycie to podwa\u017ca uproszczone modele wi\u0105\u017c\u0105ce powstawanie chor\u00f3b zaka\u017anych wy\u0142\u0105cznie z rewolucj\u0105 neolityczn\u0105 i urbanizacj\u0105, wskazuj\u0105c na znacznie bardziej z\u0142o\u017cone zale\u017cno\u015bci mi\u0119dzy patogenami a \u015brodowiskiem \u017cycia cz\u0142owieka.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: Science<\/em>, A 5,500-year-old Treponema pallidum genome from Sabana de Bogot\u00e1, Colombia<\/strong>
\nDOI: http:\/\/dx.doi.org\/10.1126\/science.adw3020<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nowo zsekwencjonowany genom bakterii wywo\u0142uj\u0105cej ki\u0142\u0119, Treponema pallidum, rzuca nowe \u015bwiat\u0142o na g\u0142\u0119bok\u0105 prehistori\u0119 chor\u00f3b kr\u0119tkowych w obu Amerykach. Wyniki bada\u0144, oparte na materiale biologicznym sprzed oko\u0142o 5 500 lat, pochodz\u0105cym z teren\u00f3w dzisiejszej Kolumbii, sugeruj\u0105, \u017ce pojawienie si\u0119 ki\u0142y nie by\u0142o uzale\u017cnione od intensyfikacji rolnictwa ani zag\u0119szczenia populacji, kt\u00f3re cz\u0119sto \u0142\u0105czy si\u0119 z rozprzestrzenianiem …<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":31007,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1464,2642],"tags":[130,867,354],"te_typ_materialu":[2628],"te_region":[],"class_list":["post-31006","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diagnostyka-laboratoryjna","category-zakazenia-bakteryjne","tag-genomika","tag-kila","tag-zakazenia-bakteryjne","te_typ_materialu-aktualnosc-epidemiologiczna"],"yoast_head":"\nGenom sprzed 5 500 lat zmienia spojrzenie na pochodzenie ki\u0142y - Tygodnik Epidemiologiczny<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Nowo zsekwencjonowany genom bakterii wywo\u0142uj\u0105cej ki\u0142\u0119, Treponema pallidum, rzuca nowe \u015bwiat\u0142o na g\u0142\u0119bok\u0105 prehistori\u0119 chor\u00f3b kr\u0119tkowych w obu Amerykach.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Genom sprzed 5 500 lat zmienia spojrzenie na pochodzenie ki\u0142y\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nowo zsekwencjonowany genom bakterii wywo\u0142uj\u0105cej ki\u0142\u0119, Treponema pallidum, rzuca nowe \u015bwiat\u0142o na g\u0142\u0119bok\u0105 prehistori\u0119 chor\u00f3b kr\u0119tkowych w obu Amerykach.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Tygodnik Epidemiologiczny\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/tygodnikepidemiologiczny\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-01-27T22:44:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/01\/zdjecie_01-27-2026-42-21_002-kretek-kily-blady-Treponema-pallidum.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Miros\u0142aw W\u00f3jcik\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Miros\u0142aw W\u00f3jcik\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"NewsArticle\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Miros\u0142aw W\u00f3jcik\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/80c709ad89ae48ef8d84f1cfe20c9ffa\"},\"headline\":\"Genom sprzed 5 500 lat zmienia spojrzenie na pochodzenie ki\u0142y\",\"datePublished\":\"2026-01-27T22:44:04+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\\\/\"},\"wordCount\":632,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/zdjecie_01-27-2026-42-21_002-kretek-kily-blady-Treponema-pallidum.webp\",\"keywords\":[\"genomika\",\"ki\u0142a\",\"zaka\u017cenia bakteryjne\"],\"articleSection\":[\"Diagnostyka, genomika i technologie\",\"Zaka\u017cenia bakteryjne\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"copyrightYear\":\"2026\",\"copyrightHolder\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#organization\"}},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\\\/\",\"name\":\"Genom sprzed 5 500 lat zmienia spojrzenie na pochodzenie ki\u0142y - Tygodnik Epidemiologiczny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/zdjecie_01-27-2026-42-21_002-kretek-kily-blady-Treponema-pallidum.webp\",\"datePublished\":\"2026-01-27T22:44:04+00:00\",\"description\":\"Nowo zsekwencjonowany genom bakterii wywo\u0142uj\u0105cej ki\u0142\u0119, Treponema pallidum, rzuca nowe \u015bwiat\u0142o na g\u0142\u0119bok\u0105 prehistori\u0119 chor\u00f3b kr\u0119tkowych w obu Amerykach.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/zdjecie_01-27-2026-42-21_002-kretek-kily-blady-Treponema-pallidum.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/01\\\/zdjecie_01-27-2026-42-21_002-kretek-kily-blady-Treponema-pallidum.webp\",\"width\":1920,\"height\":1280,\"caption\":\"Kr\u0119tek blady (\u0142ac. Treponema pallidum) - wizualizacja\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Genom sprzed 5 500 lat zmienia spojrzenie na pochodzenie ki\u0142y\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/\",\"name\":\"Tygodnik Epidemiologiczny\",\"description\":\"Choroby zaka\u017ane, wirusy\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#organization\",\"name\":\"Fundacja Oddech \u017bycia\",\"alternateName\":\"Fundacja Oddech \u017bycia\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/logo.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/logo.jpg\",\"width\":1808,\"height\":497,\"caption\":\"Fundacja Oddech \u017bycia\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/tygodnikepidemiologiczny\"],\"email\":\"fundacja@oddechzycia.pl\",\"telephone\":\"+48578632027\",\"legalName\":\"Fundacja Oddech \u017bycia\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/80c709ad89ae48ef8d84f1cfe20c9ffa\",\"name\":\"Miros\u0142aw W\u00f3jcik\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/cropped-cropped-132025567_1154207988346564_4051177592129361510_n-96x96.avif\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/cropped-cropped-132025567_1154207988346564_4051177592129361510_n-96x96.avif\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/cropped-cropped-132025567_1154207988346564_4051177592129361510_n-96x96.avif\",\"caption\":\"Miros\u0142aw W\u00f3jcik\"},\"description\":\"Miros\u0142aw W\u00f3jcik - tw\u00f3rca i redaktor naczelny \\\"Oddechu \u017bycia\\\" i koordynator grupy MedyczneMedia.pl, autor tekst\u00f3w po\u015bwi\u0119conych eksperymentalnym terapiom, nowym lekom, t\u0142umacz doniesie\u0144 prasowych i artyku\u0142\u00f3w zagranicznych. W latach 2007-2014 redaktor naczelny internetowego dziennika naukowego \\\"BIOLOG\\\". Cz\u0142onek Polskiego Towarzystwa Chor\u00f3b P\u0142uc, European Cystic Fibrosis Society, Polskiego Towarzystwa Alergologicznego (PTA). Prezes Fundacji Oddech \u017bycia.\",\"url\":\"https:\\\/\\\/tygodnikepidemiologiczny.pl\\\/author\\\/miroslaw-wojcik\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Genom sprzed 5 500 lat zmienia spojrzenie na pochodzenie ki\u0142y - Tygodnik Epidemiologiczny","description":"Nowo zsekwencjonowany genom bakterii wywo\u0142uj\u0105cej ki\u0142\u0119, Treponema pallidum, rzuca nowe \u015bwiat\u0142o na g\u0142\u0119bok\u0105 prehistori\u0119 chor\u00f3b kr\u0119tkowych w obu Amerykach.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Genom sprzed 5 500 lat zmienia spojrzenie na pochodzenie ki\u0142y","og_description":"Nowo zsekwencjonowany genom bakterii wywo\u0142uj\u0105cej ki\u0142\u0119, Treponema pallidum, rzuca nowe \u015bwiat\u0142o na g\u0142\u0119bok\u0105 prehistori\u0119 chor\u00f3b kr\u0119tkowych w obu Amerykach.","og_url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/","og_site_name":"Tygodnik Epidemiologiczny","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/tygodnikepidemiologiczny","article_published_time":"2026-01-27T22:44:04+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1280,"url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/01\/zdjecie_01-27-2026-42-21_002-kretek-kily-blady-Treponema-pallidum.webp","type":"image\/webp"}],"author":"Miros\u0142aw W\u00f3jcik","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Miros\u0142aw W\u00f3jcik","Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"NewsArticle","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/"},"author":{"name":"Miros\u0142aw W\u00f3jcik","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#\/schema\/person\/80c709ad89ae48ef8d84f1cfe20c9ffa"},"headline":"Genom sprzed 5 500 lat zmienia spojrzenie na pochodzenie ki\u0142y","datePublished":"2026-01-27T22:44:04+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/"},"wordCount":632,"publisher":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/01\/zdjecie_01-27-2026-42-21_002-kretek-kily-blady-Treponema-pallidum.webp","keywords":["genomika","ki\u0142a","zaka\u017cenia bakteryjne"],"articleSection":["Diagnostyka, genomika i technologie","Zaka\u017cenia bakteryjne"],"inLanguage":"pl-PL","copyrightYear":"2026","copyrightHolder":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#organization"}},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/","url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/","name":"Genom sprzed 5 500 lat zmienia spojrzenie na pochodzenie ki\u0142y - Tygodnik Epidemiologiczny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/01\/zdjecie_01-27-2026-42-21_002-kretek-kily-blady-Treponema-pallidum.webp","datePublished":"2026-01-27T22:44:04+00:00","description":"Nowo zsekwencjonowany genom bakterii wywo\u0142uj\u0105cej ki\u0142\u0119, Treponema pallidum, rzuca nowe \u015bwiat\u0142o na g\u0142\u0119bok\u0105 prehistori\u0119 chor\u00f3b kr\u0119tkowych w obu Amerykach.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/#primaryimage","url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/01\/zdjecie_01-27-2026-42-21_002-kretek-kily-blady-Treponema-pallidum.webp","contentUrl":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/01\/zdjecie_01-27-2026-42-21_002-kretek-kily-blady-Treponema-pallidum.webp","width":1920,"height":1280,"caption":"Kr\u0119tek blady (\u0142ac. Treponema pallidum) - wizualizacja"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/genom-sprzed-5-500-lat-zmienia-spojrzenie-na-pochodzenie-kily\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Genom sprzed 5 500 lat zmienia spojrzenie na pochodzenie ki\u0142y"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#website","url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/","name":"Tygodnik Epidemiologiczny","description":"Choroby zaka\u017ane, wirusy","publisher":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#organization","name":"Fundacja Oddech \u017bycia","alternateName":"Fundacja Oddech \u017bycia","url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/08\/logo.jpg","contentUrl":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/08\/logo.jpg","width":1808,"height":497,"caption":"Fundacja Oddech \u017bycia"},"image":{"@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/tygodnikepidemiologiczny"],"email":"fundacja@oddechzycia.pl","telephone":"+48578632027","legalName":"Fundacja Oddech \u017bycia"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/#\/schema\/person\/80c709ad89ae48ef8d84f1cfe20c9ffa","name":"Miros\u0142aw W\u00f3jcik","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/08\/cropped-cropped-132025567_1154207988346564_4051177592129361510_n-96x96.avif","url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/08\/cropped-cropped-132025567_1154207988346564_4051177592129361510_n-96x96.avif","contentUrl":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/repozytorium\/2026\/08\/cropped-cropped-132025567_1154207988346564_4051177592129361510_n-96x96.avif","caption":"Miros\u0142aw W\u00f3jcik"},"description":"Miros\u0142aw W\u00f3jcik - tw\u00f3rca i redaktor naczelny \"Oddechu \u017bycia\" i koordynator grupy MedyczneMedia.pl, autor tekst\u00f3w po\u015bwi\u0119conych eksperymentalnym terapiom, nowym lekom, t\u0142umacz doniesie\u0144 prasowych i artyku\u0142\u00f3w zagranicznych. W latach 2007-2014 redaktor naczelny internetowego dziennika naukowego \"BIOLOG\". Cz\u0142onek Polskiego Towarzystwa Chor\u00f3b P\u0142uc, European Cystic Fibrosis Society, Polskiego Towarzystwa Alergologicznego (PTA). Prezes Fundacji Oddech \u017bycia.","url":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/autor\/miroslaw-wojcik\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/posts\/31006","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/comments?post=31006"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/posts\/31006\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31008,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/posts\/31006\/revisions\/31008"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/media\/31007"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/media?parent=31006"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/categories?post=31006"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/tags?post=31006"},{"taxonomy":"te_typ_materialu","embeddable":true,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/te_typ_materialu?post=31006"},{"taxonomy":"te_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/tygodnikepidemiologiczny.pl\/api-json357\/wp\/v2\/te_region?post=31006"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}